Xu hướng thiếu hạnh phúc toàn cầu và lời giải từ tôn giáo

Byron R. Johnson – Thomas Kidd

Dom Bảo Lộc biên dịch

TGPSG/NCR-- Giới trẻ vốn được xem là nhóm người hạnh phúc nhất trong xã hội. Thế nhưng, ngày càng nhiều bằng chứng cho thấy điều này không còn đúng như trước nữa.

Tình trạng tuyệt vọng gia tăng nơi người trẻ hiện nay cho thấy một sự đảo chiều so với kết quả nghiên cứu trong nhiều thập niên qua. Trước đây, thanh thiếu niên và người trẻ thường đạt điểm cao hơn ở các chỉ số đánh giá trạng thái hạnh phúc (well-being). Trong khi đó, những người ở độ tuổi trung niên, phải đối mặt với nhiều áp lực như nuôi dạy con cái, trả góp nhà cửa và chăm sóc cha mẹ già, thường có mức độ hài lòng với cuộc sống thấp hơn. Tới tuổi cao niên, con người lại có xu hướng tìm thấy sự bình an và viên mãn cao hơn, tạo nên đường cong hình chữ U về trạng thái hạnh phúc.

Tuy nhiên, các dữ liệu hiện nay cho thấy phần bên trái của đường cong này, tương ứng với nhóm người trẻ, đã suy giảm rõ rệt. Thế nhưng, ngày nay, các dữ liệu cho thấy phần bên trái của đường cong này, tức nhóm người trẻ, đã suy giảm một cách rõ rệt.

Trong cuốn sách The Anxious Generation (Thế hệ đầy lo âu), Jonathan Haidt chỉ ra rằng người trẻ tại Hoa Kỳ đang phải vật lộn dai dẳng với cảm giác tuyệt vọng và mất phương hướng, ngay cả khi họ dành rất nhiều thời gian trên không gian mạng, nhưng chính các nền tảng này có thể khiến tình trạng ấy trầm trọng thêm.

Tuy nhiên, tình trạng thiếu hạnh phúc nơi người trẻ nghiêm trọng hơn nhiều người vẫn nghĩ: đây đã là một vấn đề toàn cầu. Nhiều nghiên cứu được công bố cho thấy người trẻ ở khắp nơi trên thế giới cũng đang phải đối mặt với những khó khăn tương tự người trẻ tại Hoa Kỳ. Đặc biệt, kết quả từ Nghiên cứu Toàn cầu về Sự Phát triển Toàn diện (Global Flourishing Study (viết tắt là GFS) xác nhận rằng xu hướng đáng lo ngại này đang ảnh hưởng đến người trẻ ở cả những quốc gia nghèo khó lẫn những quốc gia có nền kinh tế phát triển.

GFS là một dự án nghiên cứu có quy mô chưa từng có, thu thập dữ liệu từ hơn 200.000 người thuộc nhiều nền văn hóa và khu vực địa lý khác nhau trên thế giới.

Trước đây, chưa từng có nghiên cứu tương tự nào như vậy được thực hiện, và những phát hiện về tình trạng của người trẻ trên toàn thế giới thực sự đáng lo ngại. Nếu những khó khăn mà người trẻ đang đối mặt tiếp tục kéo dài, hậu quả đối với sức khỏe và đời sống của các cộng đồng trên toàn cầu sẽ rất nghiêm trọng.

Sự suy giảm hạnh phúc nơi giới trẻ có liên hệ gì với tôn giáo?

GFS cho thấy tôn giáo là một trong số ít yếu tố có ảnh hưởng tích cực đến trạng thái hạnh phúc của con người ở hầu hết các bối cảnh được khảo sát. Người thường xuyên tham dự các buổi cử hành tôn giáo có xu hướng đạt kết quả tích cực hơn về phương diện phát triển toàn diện.

Đúng là có những trường hợp người trẻ bị tổn thương và mất niềm tin do những trải nghiệm tiêu cực trong Giáo hội gây ra. Tuy nhiên, dữ liệu trên diện rộng cho thấy đây không phải là tình trạng phổ biến. Trái lại, việc thực hành đời sống tôn giáo góp phần đáng kể vào sự phát triển toàn diện của con người, đặc biệt là nơi người trẻ.

Dữ liệu từ GFS cho thấy những người Mỹ trong độ tuổi từ 18 đến 29 thường xuyên tham dự các sinh hoạt tôn giáo có mức độ phát triển toàn diện cao hơn đáng kể so với những người ít tham dự hoặc không tham dự. Kết quả tương tự cũng được ghi nhận ở các nhóm tuổi tiếp theo, mỗi nhóm cách nhau 10 năm, như nhóm từ 30 đến 39 tuổi.

Vì sao việc tham dự các cử hành tôn giáo lại tạo nên sự khác biệt như vậy?

Trước hết, các cộng đồng đức tin thường đề cao những mối tương quan gắn kết giữa các thành viên và sự nâng đỡ trong đời sống cộng đồng. Đây là những yếu tố quan trọng góp phần giúp con người phát triên toàn diện.

Bên cạnh đó, những người mộ đạo tin rằng, nhờ truyền thống đức tin của mình, họ tìm được sự hòa giải với Thiên Chúa và niềm hy vọng vào đời sau. Có thể nói, đây chính là một trong những chiều kích sâu xa nhất của ý nghĩa và mục đích sống.

Jon Clifton, Tổng giám đốc điều hành Gallup, là một trong những đối tác chủ chốt của dự án Nghiên cứu Toàn cầu về Sự Phát triển Toàn diện (GFS). Trong cuốn sách The Blind Spot, Clifton cũng đưa ra những bằng chứng thuyết phục cho thấy tình trạng thiếu hạnh phúc trên toàn cầu đã gia tăng mạnh mẽ trong 15 năm qua.

Theo ông, sự gia tăng nhanh chóng của nỗi tuyệt vọng này bắt nguồn từ nhiều yếu tố kết hợp với nhau, bao gồm căng thẳng, lo âu, cô đơn, đau khổ và những đau đớn về thể chất lẫn tinh thần. Xu hướng đáng buồn này còn có những nguyên nhân sâu xa khác, chẳng hạn như các mối quan hệ thân thiết ngày càng ít đi, tình trạng cô lập gia tăng, cảm nhận về ý nghĩa và mục đích sống suy giảm, cùng sự lệ thuộc không lành mạnh vào mạng xã hội.

Ngoài những lời khuyên quen thuộc như “hãy kết bạn với nhiều người hơn và ngừng sử dụng TikTok”, dường như xã hội vẫn chưa tìm ra một giải pháp rõ ràng cho cuộc khủng hoảng tuyệt vọng đang lan rộng nơi giới trẻ toàn cầu.

Tuy nhiên, GFS cũng mang đến những tín hiệu tích cực khi chỉ ra các yếu tố góp phần giúp con người phát triển toàn diện.

Các khảo sát phổ biến, chẳng hạn như World Happiness Report với bảng xếp hạng những quốc gia hạnh phúc nhất, thường chỉ dựa vào mức độ hạnh phúc do người tham gia tự đánh giá để nhận định về đời sống của họ. Trong khi đó, GFS có cách tiếp cận rộng hơn và phức hợp hơn, xem xét nhiều phương diện của sự phát triển toàn diện, như tình hình tài chính, sự ổn định của gia đình, sức khỏe thể chất và tinh thần, cùng việc thực hành tôn giáo.

Dữ liệu theo dõi trong thời gian dài của GFS cho thấy có những dự báo nhất quán về mức độ phát triển nhân cách và nhân đức, ý nghĩa, mục đích sống và sức khỏe. Đây đều là những phương diện gắn liền với sự phát triển toàn diện của con người.

Một lần nữa, việc thực hành đời sống tôn giáo là một trong những yếu tố có mối liên hệ tích cực và nhất quán nhất ở các tôn giáo lớn trên thế giới. Niềm tin tôn giáo cũng có ảnh hưởng tích cực, nhưng thực hành tôn giáo có ảnh hưởng rõ rệt hơn hẳn. Việc thực hành tôn giáo thể hiện rõ nhất qua việc tham dự các buổi cử hành tôn giáo, đồng thời thường bao gồm cả hoạt động tình nguyện phục vụ trong các công việc bác ái trong cộng đồng tôn giáo.

Trước thực trạng suy giảm hạnh phúc nơi giới trẻ, chúng tôi đưa ra một lời khuyên dựa trên những bằng chứng nghiên cứu: hãy tham dự các buổi cử hành tôn giáo ít nhất mỗi tuần một lần.

Dĩ nhiên, phần lớn những người có niềm tin tôn giáo sẽ giải thích việc sống đạo của mình bằng những lý do khác, chứ không phải để bản thân đạt được sự phát triển toàn diện. Như Chúa Giêsu đã dạy: “Cho thì có phúc hơn là nhận” (Cv 20,35).

Điều đáng nói là: khi biết trao đi bản thân và tích cực gắn bó với cộng đồng đức tin, chúng ta cũng đón nhận những phúc lành giúp cuộc sống thêm phong phú và tốt đẹp. Ngược lại, càng khép mình trong cô lập, mải mê lướt đọc những tin tức tiêu cực và xem nội dung trực tuyến không ngừng, chúng ta càng dễ chìm sâu trong tuyệt vọng.

Ngoài dữ liệu từ GFS, nhiều nghiên cứu có cơ sở khoa học vững chắc cho thấy việc thường xuyên tham dự các buổi cử hành tôn giáo có mối liên hệ với mức độ lo âu, căng thẳng và trầm cảm thấp hơn, sức khỏe thể chất tốt hơn, đời sống tinh thần tích cực hơn và tuổi thọ cao hơn.

Các cộng đồng đức tin đã được chứng minh là một yếu tố góp phần bảo vệ con người trước những nguy cơ gây tổn hại đến sức khỏe và đời sống tinh thần. Đây cũng là một phương thế đáng chú ý để ứng phó với tình trạng suy giảm hạnh phúc đang lan rộng trong xã hội ngày nay.