Lời mời gọi người Kitô hữu sống trách nhiệm trước biến đổi khí hậu và thiên tai

TGPSG -- Trong thời gian qua, chúng ta chứng kiến nhiều trận mưa lớn, ngập lụt và những diễn biến thời tiết ngày càng bất thường. Nhiều con đường bị ngập sâu, giao thông đình trệ, nhà cửa và tài sản của người dân bị hư hại, cuộc sống của nhiều gia đình bị đảo lộn. Đằng sau những con số về thiệt hại là biết bao con người đang phải đối diện với mất mát, lo âu và những khó khăn trong cuộc sống.

Những gì đang xảy ra là một lời mời gọi mỗi người chúng ta biết dừng lại và suy nghĩ nghiêm túc về cách mình đang sống với thiên nhiên và với nhau. Trái Đất không chỉ là nơi chúng ta đang sống, nhưng là Ngôi Nhà Chung mà Thiên Chúa đã trao ban cho toàn thể nhân loại.

Thiên nhiên là quà tặng Thiên Chúa trao ban

Thiên Chúa tạo dựng trời đất, muôn loài và trao cho con người trách nhiệm chăm sóc công trình ấy. Con người không phải là chủ nhân tuyệt đối của thiên nhiên để có thể khai thác và sử dụng tùy ý. Chúng ta là những người quản lý và gìn giữ công trình tạo dựng của Thiên Chúa. Những gì chúng ta nhận được từ thiên nhiên – đất đai, nguồn nước, cây cối, không khí, muôn loài – đều là những món quà quý giá cần được trân trọng.

Thế nhưng, trong quá trình phát triển, con người nhiều khi đã khai thác tài nguyên quá mức, gây ô nhiễm môi trường, chặt phá rừng, sử dụng quá nhiều nhiên liệu hóa thạch và tạo ra lượng lớn rác thải. Những hành động ấy, cùng với nhiều yếu tố tự nhiên và xã hội khác, góp phần làm gia tăng những thách thức về khí hậu và môi trường.

Vì thế, bảo vệ môi trường không phải là một việc làm xa vời hay chỉ dành cho các nhà khoa học, hay nhà quản lý. Đó là trách nhiệm của mỗi người, bởi chúng ta đang cùng sống trong một Ngôi Nhà Chung.

Biến đổi khí hậu và những hệ lụy đối với cuộc sống

Biến đổi khí hậu có thể làm gia tăng nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan ở một số nơi, như những đợt mưa lớn, nắng nóng, hạn hán, bão và các hiện tượng thời tiết bất thường. Khi những hiện tượng này xảy ra cùng với những hạn chế về quy hoạch, hệ thống thoát nước, mất diện tích cây xanh hay việc xả rác làm tắc nghẽn dòng chảy, tình trạng ngập úng tại các khu vực dân cư có thể trở nên nghiêm trọng hơn.

Một trận mưa lớn không chỉ khiến đường phố ngập nước. Nó có thể làm gián đoạn việc học tập, công việc, giao thông và sinh hoạt; gây thiệt hại tài sản; ảnh hưởng đến sức khỏe và nguồn thu nhập của nhiều gia đình.

Điều đáng suy nghĩ hơn là không phải tất cả mọi người đều chịu ảnh hưởng như nhau. Người nghèo và những người dễ bị tổn thương thường chịu ảnh hưởng nặng nề hơn.

Điều này không có nghĩa họ là những người gây ra nhiều hơn các vấn đề môi trường. Ngược lại, họ thường có ít nguồn lực hơn để phòng tránh, thích ứng và phục hồi sau thiên tai.

Đối với một gia đình có điều kiện, một trận ngập có thể gây thiệt hại về tài sản. Nhưng đối với một gia đình nghèo, đó có thể là mất đi phương tiện kiếm sống, nguồn thu nhập và những tài sản thiết yếu của cả gia đình.

Những người sống phụ thuộc trực tiếp vào thiên nhiên để kiếm sống, chẳng hạn như nông dân, ngư dân hoặc những lao động có thu nhập bấp bênh, cũng dễ bị tổn thương trước những thay đổi của thời tiết. Mùa màng thất bát, nguồn nước bị ảnh hưởng hoặc công việc bị gián đoạn có thể khiến cuộc sống vốn đã khó khăn lại càng thêm chật vật.

Bên cạnh đó, trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, người bệnh và những người sống đơn độc cũng có thể cần nhiều sự hỗ trợ hơn trong những tình huống thiên tai. Họ có thể gặp khó khăn trong việc di chuyển, tiếp cận nước sạch, lương thực, thuốc men và nơi trú ẩn an toàn.

Chính vì vậy, bảo vệ môi trường cũng là một vấn đề của tình liên đới và bác ái Kitô giáo.

Đức Giêsu đã dạy: “Mỗi lần các ngươi làm như thế cho một trong những anh em bé nhỏ nhất của Ta đây, là các ngươi đã làm cho chính Ta vậy.” (Mt 25,40)

Khi chúng ta chia sẻ một phần lương thực với gia đình bị ngập lụt, giúp đỡ một người già, hỗ trợ một em nhỏ, thăm hỏi một gia đình gặp hoạn nạn hay chung tay khắc phục hậu quả thiên tai, chúng ta đang sống tình yêu thương mà Đức Kitô đã dạy.

Người Kitô hữu có thể làm gì để chăm sóc Ngôi Nhà Chung?

Đức Giáo hoàng Phanxicô, qua Thông điệp Laudato Si’ – Chăm sóc Ngôi Nhà Chung, đã mời gọi toàn thể nhân loại quan tâm đến Trái Đất và những người đang chịu ảnh hưởng bởi cuộc khủng hoảng môi trường.

Trước những vấn đề lớn lao của môi trường, chúng ta đôi khi nghĩ rằng một cá nhân thì không thể làm được gì nhiều. Nhưng mọi thay đổi đều có thể bắt đầu từ những hành động rất nhỏ. Mỗi gia đình, mỗi giáo xứ và mỗi cộng đoàn có thể cùng nhau:

• Không xả rác bừa bãi, đặc biệt không vứt rác xuống cống rãnh, kênh rạch và nguồn nước.
• Hạn chế sử dụng túi ni-lông và các sản phẩm nhựa dùng một lần.
• Phân loại, tái sử dụng và tái chế rác thải khi có điều kiện.
• Tiết kiệm điện, nước và sử dụng tài nguyên một cách có trách nhiệm.
• Trồng, chăm sóc và bảo vệ cây xanh.
• Giữ gìn vệ sinh nhà cửa, khu dân cư, nhà thờ và những nơi sinh hoạt chung.
• Không đổ dầu mỡ, hóa chất và các chất thải gây ô nhiễm xuống nguồn nước.
• Tham gia những hoạt động làm sạch môi trường và phòng chống thiên tai tại địa phương.
• Chủ động quan tâm, thăm hỏi và giúp đỡ những gia đình nghèo, người già, người bệnh và những người gặp khó khăn khi thiên tai xảy ra.
• Giáo dục con em biết yêu quý thiên nhiên, sống tiết độ và có trách nhiệm với môi trường.

Thiên Chúa đã trao cho chúng ta một thế giới tuyệt đẹp. Chúng ta không phải là thế hệ cuối cùng được hưởng món quà ấy. Chúng ta có trách nhiệm gìn giữ và trao lại cho thế hệ mai sau một Ngôi Nhà Chung tốt đẹp hơn.

Những trận mưa lớn, những đợt ngập lụt và những thiệt hại mà nhiều gia đình đang phải gánh chịu là lời nhắc nhở chúng ta hãy sống có trách nhiệm hơn với thiên nhiên và với nhau.

Xin đừng để những dòng nước ngập chỉ cuốn đi tài sản, mà hãy để những biến cố ấy đánh thức nơi chúng ta tình yêu, lòng trắc ẩn và tinh thần liên đới.

Hãy cùng nhau bảo vệ môi trường.

Hãy cùng nhau chăm sóc Ngôi Nhà Chung.

Hãy cùng nhau nâng đỡ những người nghèo và những người dễ bị tổn thương.
Hãy biến đức tin thành những hành động cụ thể trong đời sống hằng ngày.

Xin Chúa cho chúng ta biết trân trọng công trình tạo dựng, biết sống tiết độ và có trách nhiệm; xin cho mỗi gia đình và mỗi cộng đoàn Kitô hữu trở thành nơi lan tỏa tình yêu đối với thiên nhiên và tha nhân.

Bài: Ban Mục vụ Môi trường TGPSG