Linh đạo Thánh Thể của Đức Tổng Giám mục Fulton J. Sheen

Tác giả: Mark J. Zia

Nguyễn Ngọc Tuyền biên dịch

TGPSG/ChurchLifeJournal -- Có lẽ trong lịch sử Giáo hội Công giáo tại Hoa Kỳ, hiếm có vị giám mục nào tạo được ảnh hưởng tích cực trên công cuộc loan báo Tin Mừng như Đức Tổng Giám mục Fulton J. Sheen (1895–1979). Ngài đã xuất bản khoảng 70 cuốn sách, thực hiện các chương trình phát thanh và truyền hình từ những năm 1930 đến 1950. Số thư ngài nhận được mỗi ngày thường lên tới 15.000–25.000 thư; người ta ước tính mỗi tuần có khoảng 30 triệu người, cả Công giáo lẫn không Công giáo, theo dõi các chương trình của ngài. Người ta ước tính các chương trình của ngài có khoảng 30 triệu người theo dõi mỗi tuần. Thông điệp của ngài vừa đơn sơ vừa sâu sắc: Chúa Giêsu Kitô phải là trung tâm của mọi sự.

Vậy điều gì đã làm nên thành công của Đức Tổng Giám mục Sheen trong việc loan báo Tin Mừng và góp phần làm sống lại đời sống tôn giáo tại Hoa Kỳ? Chìa khóa chính là linh đạo Thánh Thể sâu sắc của ngài.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ tập trung vào hai điểm: thứ nhất, tìm hiểu linh đạo Thánh Thể của Đức Tổng Giám mục Sheen, qua việc nhận ra vị trí trung tâm của Thánh Thể trong đời sống và giáo huấn của ngài; thứ hai, rút ra một số gợi ý cụ thể giúp chúng ta vun đắp đời sống Thánh Thể trong chính cuộc sống của mình.

Thánh Thể: trung tâm đời sống của Đức Tổng Giám mục Fulton Sheen

Tình yêu của Đức Tổng Giám mục Sheen dành cho Bí tích Thánh Thể đã được thể hiện từ thuở nhỏ, qua ước ao trở thành linh mục. Khi rước lễ lần đầu năm 12 tuổi, cậu bé Fulton Sheen đã cầu nguyện xin ơn được làm linh mục. Việc ước ao chức linh mục được khơi lên ngay trong bối cảnh lần đầu đón nhận Thánh Thể không phải là điều ngẫu nhiên, bởi một trong những nhiệm vụ cao quý của chức linh mục là cử hành Thánh lễ.

Đức Tổng Giám mục Sheen hiểu rằng, Thánh Thể giữ một vị trí trung tâm trong đời sống Giáo hội cũng như trong đời sống linh mục. Theo tư tưởng của thánh Tôma Aquinô, ngài suy tư rằng: “Tất cả quyền năng của linh mục đối với Thân Thể Mầu Nhiệm của Chúa Kitô đều bắt nguồn từ quyền năng của ngài đối với Thân Thể Đích Thực của Chúa Kitô, tức là Bí tích Thánh Thể.” 

Đức Tổng Giám mục Sheen cử hành Thánh lễ hằng ngày và coi việc tham dự Thánh lễ cách sốt sắng là một trong những nguồn sức mạnh thiêng liêng lớn lao nhất mà con người có được trong cuộc đời này. Tuy nhiên, điều tôi muốn tập trung trong bài viết này không phải là tình yêu của Đức Tổng Giám mục Sheen dành cho Thánh lễ, mà là lòng yêu mến một việc đạo đức vừa chuẩn bị tâm hồn cho Thánh lễ, vừa kéo dài hoa trái của Thánh lễ sau khi cử hành: chầu Thánh Thể.

Giờ Thánh: trường học của tình yêu Thánh Thể

Trong cuốn tự truyện Treasure in Clay (Kho tàng trong bình sành), Đức Tổng Giám mục Sheen kể lại câu chuyện về một em bé tử đạo vì lòng yêu mến Thánh Thể. Câu chuyện xảy ra tại Trung Quốc dưới chế độ cộng sản đã để lại trong ngài một ấn tượng sâu sắc và góp phần hình thành linh đạo Thánh Thể của ngài:

“Một linh mục vừa bắt đầu Thánh lễ thì những người Cộng sản xông vào bắt giữ và giam cầm ngài… Không lâu sau đó, những người Cộng sản mở Nhà Tạm, ném các Bánh Thánh xuống sàn và lấy đi các Bình Thánh… Khoảng ba giờ sáng, vị linh mục nhìn thấy một cô bé đã tham dự Thánh lễ buổi sáng. Em mở một cửa sổ, trèo vào, đi đến cung thánh, quỳ xuống và dùng lưỡi đón nhận Mình Thánh Chúa… Đêm nào em cũng đến vào cùng một giờ, cho đến khi chỉ còn lại một Bánh Thánh. Khi em đưa lưỡi ra để đón nhận Mình Thánh Chúa, một phát súng vang lên. Một người lính Cộng sản đã nhìn thấy em. Đó chính là Của Ăn Đàng của em.”

Đối với Đức Tổng Giám mục Sheen, Thánh Thể không chỉ là trung tâm của đời sống mà còn là nguồn mạch của lòng nhiệt thành tông đồ và loan báo Tin Mừng. Vì thế, ngài quyết định hứa với Chúa sẽ dành một Giờ Thánh mỗi ngày trong suốt đời linh mục.

Không một ngày nào trong đời linh mục của ngài trôi qua mà thiếu Giờ Thánh. Việc trung thành với lời hứa ấy đôi khi đòi hỏi một sự kiên trì phi thường, nhất là trong những chuyến đi và những buổi diễn thuyết liên tục.

Một lần, tại một nhà thờ ở Chicago, một Giờ Thánh đáng nhớ đã kéo dài thành ba giờ. Đức Tổng Giám mục Sheen kể:

“Khoảng bảy giờ tối, tôi xin phép cha sở cho vào nhà thờ để thực hiện một Giờ Thánh, vì nhà thờ đã khóa cửa. Thế rồi cha sở quên mất rằng ngài đã cho tôi vào, và tôi ở đó khoảng hai giờ, cố tìm cách thoát ra. Cuối cùng, tôi trèo qua một ô cửa sổ nhỏ và rơi xuống một thùng chứa than. Điều này khiến bà quản gia hoảng sợ, rồi bà đến giúp tôi.”

Trong một chuyến đi khác, Đức Tổng Giám mục Sheen mệt đến mức vừa bắt đầu Giờ Thánh đã ngủ thiếp đi:

“Tôi quỳ xuống và dâng một lời nguyện thờ phượng, rồi ngồi xuống để suy niệm và lập tức ngủ thiếp đi. Tôi tỉnh dậy đúng lúc một giờ đã trôi qua. Tôi thưa với Chúa nhân lành: ‘Con có thực sự đã làm một Giờ Thánh không?’ Tôi nghĩ thiên thần của Người đã nói: ‘Đó cũng là cách các Tông đồ đã thực hiện Giờ Thánh đầu tiên trong Vườn Cây Dầu. Nhưng đừng làm như thế lần nữa.’”

Những câu chuyện ấy cho thấy một Đức Tổng Giám mục Sheen rất con người, đồng thời nhắc chúng ta rằng con đường nên thánh không nằm ngoài những giới hạn và yếu đuối rất đỗi bình thường của con người.

Không chỉ trung thành với Giờ Thánh trong suốt 60 năm đời linh mục, Đức Tổng Giám mục Sheen còn được tìm thấy đã qua đời trước Thánh Thể trong nhà nguyện riêng tại căn hộ của ngài ở New York. Ngài đã qua đời như cách ngài đã sống: trong sự hiện diện của Chúa.

Vì sao phải là một Giờ Thánh mỗi ngày?

Giải thích tại sao ngài chọn thực hiện Giờ Thánh mỗi ngày thay vì mỗi tuần một lần, Đức Tổng Giám mục Sheen nói: “Giờ Thánh phải là một việc hằng ngày, bởi vì những thập giá của chúng ta cũng đến mỗi ngày, chứ không phải mỗi tuần.”

Theo ngài, Giờ Thánh hằng ngày có sức mạnh biến những thập giá chúng ta gặp phải thành những thánh giá, biến những đau khổ và thử thách thành phương thế giúp chúng ta nên thánh, thay vì trở thành dịp để than phiền.

Đức Tổng Giám mục Sheen còn đưa ra những so sánh rất gần gũi: “Có người mẹ nào bằng lòng chỉ gặp con mình một lần mỗi tuần? Có người vợ nào chỉ muốn gặp chồng mình một lần mỗi tuần? Tình yêu không phải là điều ngắt quãng. Thuốc men nếu chỉ uống mỗi tuần một lần thì khó có thể đem lại sức khỏe.”

Điều quan trọng trong những hình ảnh ấy là: tình yêu cần sự trung thành và hiện diện thường xuyên. Những việc chỉ được thực hiện nửa vời hiếm khi đem lại hiệu quả lâu dài.

Một Giờ Thánh không theo khuôn mẫu cứng nhắc

Về cách dành một giờ cầu nguyện trước Chúa Giêsu, Đức Tổng Giám mục Sheen đề cao tư thế quỳ gối truyền thống, nếu người cầu nguyện có đủ sức khỏe. Ngài viết:

“Tốt nhất là nên quỳ trong suốt Giờ Thánh, vì tư thế này biểu lộ sự khiêm nhường, noi gương Chúa chúng ta trong Vườn Cây Dầu, đền tạ những thiếu sót của chúng ta và là một cử chỉ cung kính trước Vua các vua.” 

Tuy nhiên, khi nói đến cách sử dụng 60 phút của Giờ Thánh, những suy tư của Đức Tổng Giám mục Sheen lại khác với một số hình thức đạo đức truyền thống, theo một cách khá gần gũi và thực tế. Ngài viết: “Một số tác giả linh đạo khuyên nên chia giờ cầu nguyện một cách máy móc thành bốn phần: tạ ơn, cầu xin, thờ phượng và đền tạ.”

Rồi ngài nói tiếp: “Cách làm này gượng ép một cách không cần thiết. Một cuộc trò chuyện kéo dài một giờ với một người bạn đâu có được chia thành bốn phần hay bốn chủ đề cứng nhắc. Giờ Thánh không phải là một kinh nguyện chính thức; đó là việc cầu nguyện mang tính cá vị.”

Vì nhấn mạnh đến một cuộc gặp gỡ đích thực với Đức Kitô, thay vì chỉ thực hiện một chuỗi hành động theo trình tự định sẵn, Đức Tổng Giám mục Sheen viết:

“Nhiều sách về suy niệm đưa ra một khuôn mẫu cứng nhắc… Những ‘phương pháp’ suy niệm thường thiếu thực tế và không phù hợp với tâm thức của chúng ta… Một đứa trẻ chạy theo quả bóng với sự uyển chuyển và tự do trong từng cử động. Nhưng nếu bảo nó phải kể lại mình làm gì trong từng giây, nào là nhấc chân phải lên, rồi chân trái, thì mọi sự tự nhiên sẽ biến mất. Xây dựng việc suy niệm theo trình tự: trước hết là trí tuệ, sau đó là ý chí, cuối cùng là cảm xúc, chính là phá hủy sự thân mật. Thực tế không diễn ra như vậy… Khi một người suy niệm, tất cả các năng lực của họ cùng hoạt động. Để đạt được điều này, cần dành cho mỗi người sự tự do tối đa.” 

Như vậy, đối với Đức Tổng Giám mục Sheen, Giờ Thánh trước hết là một cuộc gặp gỡ cá vị với Đức Kitô, chứ không phải việc hoàn thành một công thức cầu nguyện.

Thánh Thể và Lời Chúa

Đức Tổng Giám mục Sheen cũng đặc biệt khuyến khích việc đọc Kinh Thánh trong Giờ Thánh. Ngài cho rằng không nên thực hiện Giờ Thánh mà thiếu Lời Chúa.

Trong cuộc gặp gỡ ấy, chúng ta chiêm ngắm Ngôi Lời của Thiên Chúa đang hiện diện cách bí tích trước mặt mình, đồng thời đắm mình trong Lời Chúa được diễn tả qua Kinh Thánh.

Lời khuyên của Đức Tổng Giám mục Sheen gợi nhắc một nguyên tắc quen thuộc trong truyền thống Công giáo: không nhất thiết phải chọn một trong hai, nhưng có thể đón nhận cả hai.

Chúng ta không phải lựa chọn giữa tự nhiên và ân sủng, nhưng là cả hai. Không phải giữa đức tin và lý trí, nhưng là cả hai. Cũng vậy, chúng ta không cần chọn giữa việc thờ lạy Chúa đang hiện diện cách bí tích trong Thánh Thể và việc suy niệm Lời Chúa trong Kinh Thánh. Chúng ta được mời gọi thực hiện cả hai.

Một điểm cuối cùng đáng lưu ý là Giờ Thánh không nhất thiết phải được thực hiện trước Mình Thánh Chúa được đặt trong mặt nhật.

Phần lớn các Giờ Thánh của Đức Tổng Giám mục Sheen diễn ra trước Nhà Tạm, nơi Chúa hiện diện trong Bí tích Thánh Thể. Ngay cả ngày nay, việc chầu Thánh Thể ngoài Thánh lễ thường diễn ra trong nhà thờ, trước Nhà Tạm, chứ không nhất thiết phải trước Mình Thánh Chúa được đặt lộ diện trong mặt nhật.

Điều này đặc biệt khích lệ những người không sống gần các nhà nguyện chầu Thánh Thể liên tục hoặc không có điều kiện tham dự những giờ chầu có đặt Mình Thánh Chúa trong mặt nhật.

Gặp gỡ Chúa Kitô để loan báo Tin Mừng

Đức Tổng Giám mục Sheen luôn soạn các bài giảng trước sự hiện diện của Bí tích Thánh Thể. Một trong những bài học quan trọng nhất ngài truyền đạt về Thánh Thể, qua cả lời giảng lẫn chính đời sống, là: chúng ta phải biết Chúa Kitô, chứ không chỉ biết về Chúa Kitô 

Trong khoảng mười năm cuối đời, Đức Tổng Giám mục Sheen dành nhiều thời gian hướng dẫn các kỳ tĩnh tâm dành cho linh mục. Và phần cuối cùng trong các kỳ tĩnh tâm ấy luôn là một Giờ Thánh.

Cuộc gặp gỡ cá vị với Chúa Giêsu trong Thánh Thể chính là chìa khóa làm nên căn tính linh mục và giám mục của Đức Tổng Giám mục Sheen, đồng thời là nền tảng cho thành công của ngài trong công cuộc loan báo Tin Mừng.

Tình yêu dành cho Thánh Thể của Đức Tổng Giám mục Sheen mãnh liệt và kiên định đến mức có lần, khi đang tiến vào nhà thờ của một tu viện để bắt đầu kỳ tĩnh tâm dành cho các linh mục, ngài được thông báo rằng Nhà Tạm của nhà thờ đang trống.

Khi tìm hiểu, Đức Tổng Giám mục Sheen được biết nhà thờ không còn sử dụng Nhà Tạm ấy nữa; Mình Thánh Chúa được lưu giữ ở một nơi khác dọc theo hành lang. Ngài lập tức cho dừng đoàn rước và quay trở lại cuối nhà thờ.

Khi vị giám mục đến hỏi chuyện gì đang xảy ra, Đức Tổng Giám mục Sheen nói rằng ngài sẽ không bắt đầu kỳ tĩnh tâm cho đến khi Mình Thánh Chúa được đưa trở lại nơi thích hợp. Chỉ sau khi các tu sĩ đưa Mình Thánh Chúa trở lại Nhà Tạm, kỳ tĩnh tâm mới bắt đầu.

Chúng ta học được gì từ Đức Tổng Giám mục Sheen?

Sau khi nhìn lại một số nét trong linh đạo Thánh Thể của Đức Tổng Giám mục Fulton J. Sheen, chúng ta có thể tự hỏi: Chúng ta có thể học được gì từ giáo huấn và gương sống của ngài?

Trước hết, Chúa Giêsu Kitô phải là trung tâm của mọi sự. Đối với người Công giáo, một trong những con đường trực tiếp nhất để gặp gỡ Đức Kitô là qua Thánh lễ được cử hành và Thánh Thể được tôn thờ.

Không phải ai cũng có thể đạt tới lý tưởng tham dự Thánh lễ hằng ngày và dành một Giờ Thánh mỗi ngày như Đức Tổng Giám mục Sheen. Những đòi hỏi của cuộc sống, công việc và gia đình có thể khiến điều ấy trở nên khó khăn. Nhưng mỗi người vẫn có thể ưu tiên dành một khoảng thời gian mỗi ngày để ở bên Chúa Giêsu; cố gắng tham dự Thánh lễ thường xuyên hơn mức tối thiểu mà luật Giáo hội đòi buộc; và đưa việc chầu Thánh Thể đều đặn vào đời sống của mình.

Khi nhìn vào những lịch trình bận rộn của mình, chúng ta có thể suy ngẫm lời nhận xét đầy khôn ngoan của Đức Tổng Giám mục Sheen: “Thời gian một người dành cho bất cứ điều gì tùy thuộc vào mức độ người ấy coi trọng điều đó.”

Thứ đến, chúng ta được mời gọi mạnh dạn và can đảm thể hiện tình yêu đối với Thánh Thể. Đức Tổng Giám mục Sheen đã cho thấy điều ấy qua việc ngài từ chối bắt đầu một kỳ tĩnh tâm dành cho linh mục, ngay cả khi có sự hiện diện của một vị giám mục, nếu Thánh Thể không được đặt ở nơi thích hợp để tôn thờ.

Có thể một số người sẽ hiểu lầm hoặc đánh giá sai ý định của chúng ta. Nhưng nỗi sợ ấy không nên ngăn cản chúng ta đặt Chúa Giêsu Thánh Thể làm tình yêu trên hết của đời mình.

Chúng ta cũng được mời gọi kiên trì trong tình yêu dành cho Đức Kitô hiện diện cách bí tích trong Thánh Thể. Đức Tổng Giám mục Sheen duy trì Giờ Thánh mỗi ngày, biến việc ấy thành một thói quen; mà thói quen đòi hỏi kỷ luật và sự kiên trì.

Chúng ta đang sống trong một xã hội thường tìm kiếm những “giải pháp nhanh chóng” cho các vấn đề của cuộc sống hoặc những “lối thoát” dễ dàng trước các khó khăn kéo dài. Trong một đời sống như thế, lòng yêu mến Chúa cần phải bền vững, chứ không thể chỉ là một tình cảm nhất thời hay ngắt quãng. Chính sự trung thành ấy giúp chúng ta tìm được sự quân bình và sáng suốt giữa những áp lực và bất định của cuộc sống.

Cuối cùng, chúng ta được mời gọi sống chân thật trong cách thể hiện linh đạo Thánh Thể. Trong Giáo hội không có một khuôn mẫu linh đạo duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Vì thế, mỗi người cần phân định cách thức thích hợp để lớn lên trong sự thánh thiện.

Chúng ta có thể học hỏi những suy tư và lời khuyên của Đức Tổng Giám mục Fulton Sheen, cũng như sự khôn ngoan của biết bao vị thánh trong Giáo hội, rồi đưa vào đời sống những thực hành thiêng liêng phù hợp với hoàn cảnh và tính cách của mình, nhưng luôn trong những giới hạn của đức tin và giáo huấn chính thống của Giáo hội.

Càng đến gần mặt trời, chúng ta càng được bao phủ bởi sức nóng và năng lượng của nó. Càng đến gần lò sưởi, chúng ta càng cảm nhận được hơi ấm.

Cũng vậy, càng dành nhiều thời gian ở gần Con Thiên Chúa, Đấng là Ánh Sáng Thế Gian, trong Giờ Thánh trước Thánh Thể, chúng ta càng để cho ánh sáng, sự sống và quyền năng của Người thấm nhập và được phản chiếu qua đời mình. Nhờ đó, chúng ta có thể trở nên những lăng kính sống động, những hình ảnh sống động của Đức Kitô giữa thế giới hôm nay.