Thánh Têrêsa Hài đồng Giêsu: Một người có nội lực thiêng liêng phi thường

Tác giả: Constance T. Hull

PX. Nguyễn Hữu Sang biên dịch

TGPSG/Catholic Exchange -- Con Đường Nhỏ của thánh nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu chính là Con đường Thập Giá được sống trong từng khoảnh khắc của ngày sống, trong sự kết hợp với Đức Kitô vì phần rỗi của tha nhân. 

Có những người Công giáo gặp khó khăn trong việc tiếp cận với Thánh Têrêsa Hài đồng Giêsu. Bởi khi đọc tự truyện Một Tâm Hồn của thánh nữ, họ không thể vượt qua văn phong hay ngôn ngữ “hoa mỹ” vốn khá phổ biến vào thời đại của ngài. Thánh nữ thường bị giản lược thành một người “quá dịu dàng”, “ủy mị”, hay là một “cô gái ngọt ngào”. Dù cố ý hay không, cách nhìn ấy là một sự hiểu biết hời hợt về cuộc đời ngài và là một sự bất công lớn đối với vị Tiến sĩ Hội Thánh này.

Thánh Têrêsa Hài đồng Giêsu là một người nữ có chiều sâu tâm linh phi thường, đã chịu đựng biết bao đau khổ để mưu cầu phần rỗi cho các linh hồn. Những giáo huấn của Thánh Têrêsa về Con Đường Nhỏ nhằm giúp các linh hồn đạt tới sự sống đời đời, qua những hy sinh nhỏ bé mỗi ngày, vì lòng yêu mến Thiên Chúa và tha nhân. Con đường này khác với con đường của những tâm hồn lớn lao, được Thiên Chúa mời gọi thực hiện những hành động anh hùng hoặc những sứ mạng cao cả. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là Con Đường Nhỏ dễ dàng. Hoàn toàn không phải vậy. Đó là một con đường được lát bằng khổ đau.

Chính Thánh Têrêsa đã dần hiểu rằng con đường nên thánh của mình sẽ đòi hỏi những đau khổ lớn lao: “Chúa đã cho con hiểu rằng chỉ có vinh quang đích thực mới tồn tại mãi mãi; và để đạt được vinh quang ấy, không cần phải làm những việc lẫy lừng, nhưng đúng hơn là phải ẩn mình khỏi ánh mắt người đời, thậm chí khỏi chính bản thân mình, để ‘tay trái không biết việc tay phải làm’. Khi nghĩ rằng mình được sinh ra cho những điều cao cả và tìm kiếm phương thế để đạt tới những điều ấy, con được soi sáng trong nội tâm rằng vinh quang riêng của con sẽ không bao giờ tỏ lộ trước mắt người đời, nhưng sẽ hệ tại ở việc trở nên một vị Đại Thánh. Ước muốn này có thể xem ra quá táo bạo, khi nhìn vào sự bất toàn của con trước đây, thậm chí bây giờ, sau bao năm sống đời tu trì, con vẫn cảm nhận nơi mình một sự tự tin gan dạ rằng một ngày kia, con sẽ thành một vị Đại Thánh. Con không cậy dựa vào công trạng vốn chẳng hề có của mình; nhưng con trông cậy vào Đấng chính là Nhân Đức, là chính Sự Thánh Thiện. Chỉ mình Người hài lòng với các cố gắng yếu ớt của con, sẽ nâng con lên tới Người; và bao phủ con bằng những công trạng vô hạn của Người, Người sẽ làm cho con nên Thánh. Bấy giờ con không nghĩ là phải chịu đau khổ nhiều mới đạt tới sự thánh thiện, nhưng chẳng bao lâu sau, Thiên Chúa sẽ chỉ cho con thấy điều đó khi Người gửi đến cho con những thử thách mà con đã kể ở trên.” (Truyện Một Tâm Hồn, tr. 67)

Một khi hiểu rằng phải trải qua đau khổ để trở nên một vị thánh lớn, cuộc đời Thánh Têrêsa bắt đầu được ghi dấu bằng những nỗi đau thể xác và nội tâm. Ngài là một linh hồn hy sinh âm thầm, dâng hiến mọi đau khổ của mình cho ơn hoán cải các tội nhân và cho các linh mục. Chính vì thế, nếu cho rằng Thánh nữ quá ủy mị mà gạt bỏ các tác phẩm và linh đạo của Thánh Têrêsa, thì đó là một sự hoàn toàn hiểu lầm. Ngài nhìn bằng đôi mắt trẻ thơ, theo cách mà Đức Kitô mời gọi tất cả chúng ta nhìn để có thể bước vào Nước Thiên Chúa, nhưng đồng thời, ngài cũng nhìn thấy cái giá phải trả cho con đường nên thánh.

Để hiểu rõ hơn đau khổ trong tình yêu là một phần không thể thiếu của Con Đường Nhỏ của ngài, chúng ta cần nhìn vào những tháng cuối đời của ngài trên trần thế, được thuật lại trong phần Phụ lục của cuốn tự truyện. Những tháng cuối đời, ngài sống như một lễ vật của Tình yêu Thiên Chúa. Ngài hiến dâng chính mình cho Đức Kitô như một lễ vật, để an ủi Người trên Thập Giá. "Bởi khao khát đạt tới ‘đỉnh cao nhất của Tình yêu’, nên Thầy Chí Thánh đã dẫn đưa con đến đó bằng con đường gồ ghề của đau khổ; và chỉ trên đỉnh cao hoang vắng ấy, con mới lìa đời như một lễ vật của Tình yêu" (Truyện Một Tâm Hồn, Phụ lục, tr. 210)

Thánh nữ liên lỉ dâng những đau đớn của mình với lòng yêu mến sâu xa dành cho các tội nhân và cho các linh mục lên Thiên Chúa. Ngài hiểu được sức mạnh thiêng liêng của đau khổ mang tính cứu độ. Ngài đã đáp lại tiếng gọi của Đức Kitô từ Thập Giá, và cuối cùng, ngài qua ở tuổi 24 sau những cơn đau của bệnh lao.

Xét cho cùng, Con Đường Nhỏ chính là Con đường Thập Giá được sống trong từng khoảnh khắc của ngày sống, trong sự kết hợp với Đức Kitô vì phần rỗi của tha nhân. Tình yêu luôn đi qua Con đường Thập Giá, và chúng ta chỉ có thể được biến đổi và thông phần vào mầu nhiệm Phục Sinh nhờ Thập Giá. Điều này đòi hỏi chúng ta không ngừng chết đi cho chính mình, từ những điều nhỏ bé cho đến những lãnh vực ngày càng lớn hơn trong đời sống, khi chúng ta tiến bước trên con đường ấy.

Càng tiến bước trên Con Đường Nhỏ, nhất là khi gần cuối đời, Thánh Têrêsa càng được dẫn đến những hy sinh ngày một lớn lao hơn. Tất cả những hy sinh ấy đều được thực hiện nhờ ân sủng của Thiên Chúa, đồng thời cũng đòi hỏi nơi ngài một nỗ lực rất lớn. Trong sự kết hợp mật thiết với Thiên Chúa, Têrêsa đã đạt được một khả năng làm chủ bản thân đáng kinh ngạc. Tất cả những nhân đức tốt đẹp đều nở rộ trong khu vườn tâm hồn ngài. Nhưng đừng tưởng rằng những đóa hoa kỳ diệu ấy đã lớn lên mà không cần đến sự nỗ lực của ngài. ‘Trong thế giới này, không có hoa trái nào được sinh ra mà không qua đau khổ, dù là đau đớn thể xác, nỗi buồn sâu kín, hoặc những thử thách đôi khi chỉ một mình Thiên Chúa biết.’” (Truyện Một Tâm Hồn, Phụ lục, tr. 212)

Những giáo huấn của Thánh Têrêsa đưa chúng ta vào mầu nhiệm của đau khổ mang tính cứu độ và tình yêu tự hiến. Ngài cho chúng ta thấy những hy sinh nhỏ bé mỗi ngày giải thoát chúng ta như thế nào, để rồi khi tiến bước trên con đường ấy, chúng ta có thể thực hiện những hy sinh ngày càng lớn hơn. Sau cùng, những hy sinh ấy trở thành nguồn vui, bởi chúng được nung nấu bởi Tình yêu Thiên Chúa. Chúng ta sẽ học cách đón nhận đau khổ trong tình yêu, bởi đau khổ dẫn đưa chúng ta đến sự kết hợp với Đức Kitô trên Thập Giá. Đây chính là một phần không thể thiếu của Con Đường Nhỏ.

Chúng ta phải hoàn toàn phó thác và tuyệt đối cậy dựa vào Đức Kitô, trong ý thức về sự nhỏ bé và hư không của mình. Sự phó thác trong tình yêu và cậy trông này đưa chúng ta lên những đỉnh cao siêu nhiên của sự kết hợp với Thiên Chúa, theo thánh ý và kế hoạch của Người dành cho cuộc đời mỗi người chúng ta. Sự phó thác tất yếu ấy có nghĩa là trao phó chính mình cho lửa luyện thanh của đau khổ; lửa ấy thanh luyện chúng ta, để chúng ta có thể thực sự yêu mến Thiên Chúa và tha nhân như mình được mời gọi. Cuộc đời Thánh Têrêsa là một minh chứng sống động cho chân lý này. Ngài đã hoàn toàn đón nhận lời mời gọi bước vào đau khổ.

Một lần khác, có người nhận xét rằng: ‘Người ta nói chị chưa bao giờ phải chịu đau khổ nhiều.’Mỉm cười, chị chỉ vào một chiếc ly đựng thứ thuốc có màu đỏ tươi:‘Chị thấy chiếc ly nhỏ này không? Người ta có thể nghĩ rằng trong đó là một thức uống rất ngon, trong thực tế, nó đắng hơn bất cứ thứ thuốc nào khác mà tôi phải uống.  Đó chính là hình ảnh của cuộc đời tôi. Đối với người khác, cuộc đời tôi dường như chỉ toàn màu hồng; họ nghĩ rằng tôi luôn được uống một thứ rượu vô cùng ngon ngọt.Thế nhưng đối với tôi, cuộc đời ấy lại đầy những cay đắng. Tôi nói là cay đắng, nhưng cuộc đời tôi không phải là một cuộc đời đắng cay, bởi tôi đã học được cách tìm thấy niềm vui và sự ngọt ngào trong tất cả những gì cay đắng.’”(Truyện Một Tâm Hồn, Phụ lục, tr. 219)

Tôi khuyến khích những ai cảm thấy khó tiếp nhận văn phong của Thánh Têrêsa hãy đọc lại tác phẩm của ngài lần thứ hai, thậm chí lần thứ ba. Điều quan trọng cần nhớ là tất cả những gì ngài viết và những gì ngài dần hiểu biết về Thiên Chúa đều được đúc kết qua biết bao hy sinh và đau khổ, trong sự kết hợp mật thiết với Người. Ngài dẫn chúng ta trên Con Đường Nhỏ đến sự kết hợp với Đức Kitô trên Con đường Thập Giá, nơi chúng ta cũng sẽ được Tình yêu Thiên Chúa biến đổi. Ngài không phải là một cô gái ủy mị. Ngài là một con người có nội lực thiêng liêng phi thường, đã chịu rất nhiều đau khổ vì tình yêu dành cho Thiên Chúa.

Ước gì khi rời bỏ thế gian này, chúng ta cũng có thể thốt lên những lời cuối cùng của ngài: “Ôi!… Con yêu mến Người!… Lạy Thiên Chúa của con, con… yêu mến… Người!”