Đức Tổng Giám mục Fulton Sheen: Bậc thầy tạo ảnh hưởng trước khi có mạng xã hội

Tác giả: Cerith Gardiner

Giacôbê Thanh Phong biên dịch

TGPSG/Aleteia -- Từ rất lâu trước khi những người Công giáo có ảnh hưởng trên mạng xã hội phải bận tâm đến các thuật toán, số lượng người theo dõi, hay tự hỏi liệu có ai thực sự xem đoạn reel mà họ đã mất ba giờ để thực hiện hay không, Đức Tổng Giám mục Fulton Sheen dường như đã tìm ra lời giải cho bài toán ấy.

Vào thời kỳ danh tiếng đạt đến đỉnh cao, ước tính mỗi tuần có khoảng 30 triệu người theo dõi một vị giám mục Công giáo chia sẻ về đức tin trên truyền hình.

Quả thật, ngài không phải bận tâm đến những điệu nhảy trên TikTok hay nhớ phải quay video theo chiều dọc. Thế nhưng, khi Đức Tổng Giám mục Sheen chuẩn bị được tuyên phong Chân phước vào ngày 24/09/2026, thật thú vị khi nhìn lại cuộc đời của một con người đã thấu hiểu nghệ thuật truyền đạt đức tin theo một cách thức mà ngày nay vẫn hết sức hiện đại.

Thực ra, khi nhìn kỹ hơn vào những thành tựu của ngài, có thể thấy phương tiện truyền thông mà ngài lựa chọn thực sự rất hiện đại vào thời đó. Khi chương trình Life Is Worth Living được phát sóng lần đầu vào năm 1952, truyền hình vẫn đang từng bước tìm chỗ đứng trong các gia đình Hoa Kỳ.

Bước vào thế giới của công nghệ mới đầy hào hứng ấy là một vị giám mục trong bộ phẩm phục giáo sĩ, với hành trang gần như chỉ có một chiếc bảng đen, một gương mặt vô cùng biểu cảm, và khả năng đặc biệt trong việc trò chuyện trực tiếp với người đang ngồi ở nhà trước màn hình. Không hiểu bằng cách nào, nhưng cách làm ấy đã thành công vang dội.

Một vị giám mục trên khung giờ vàng

Đức Tổng Giám mục Sheen vốn không xa lạ với việc phát thanh. Trước khi xuất hiện trên màn ảnh truyền hình, ngài đã có hơn hai thập niên gắn bó với chương trình phát thanh The Catholic Hour. Tuy nhiên, truyền hình đã giúp khán giả có thể nhìn thấy khuôn mặt đằng sau giọng nói, đồng thời đưa ngài trở thành một nhân vật gần như là người nổi tiếng.

Cuối cùng, chương trình Life Is Worth Living đã thu hút một lượng khán giả đáng kinh ngạc, ước tính lên tới 30 triệu người mỗi tuần, theo thông tin được Đại học Công giáo Hoa Kỳ. Đáng chú ý hơn, Đức Tổng Giám mục Sheen không xuất hiện trong một khung giờ ít người chú ý; ngài cạnh tranh để thu hút khán giả ngay trong khung giờ vàng, giữa thời đại quy tụ những ngôi sao giải trí hàng đầu. Và phải nói rằng, ngài đã làm điều ấy thật xuất sắc!

Năm 1953, Đức Tổng Giám mục Sheen nhận giải Emmy. Trong bài phát biểu khi lên nhận giải, ngài đã có một câu nói dí dỏm mà có lẽ những người phụ trách truyền thông mạng xã hội ngày nay cũng sẽ rất thích thú. Ngài cảm ơn bốn “tác giả” của mình: “Mátthêu, Máccô, Luca và Gioan”.

Dĩ nhiên, câu nói ấy vừa dí dỏm vừa đầy bất ngờ, nhưng đồng thời cũng cho thấy khá rõ lý do khiến việc truyền đạt của ngài thành công như vậy. Đức Tổng Giám mục Sheen biết cách tận dụng truyền hình và hiểu cách khai thác tối đa tiềm năng của phương tiện truyền thông còn tương đối mới mẻ này. Thế nhưng, ngài không bao giờ quên mục đích cốt yếu của mình: loan báo Tin Mừng cho càng nhiều người càng tốt.

Ngài sử dụng những câu chuyện, sự hài hước, khả năng làm chủ nhịp điệp trình bày và cả chiếc bảng đen nổi tiếng. Nhưng còn một yếu tố khác giúp góp phần tạo nên sức hút của ngài. Dù là một vị giám mục đang nói từ trường quay truyền hình, Đức Tổng Giám mục Sheen lại đặc biệt nhạy bén trước những mối bận tâm rất đỗi đời thường của những người đang theo dõi ngài tại nhà.

Ngài nói về đời sống hôn nhân, nỗi cô đơn, những lo âu, đau khổ và các vấn đề xã hội của thời đại mình với một sự cảm thông và thấu hiểu sâu sắc. Điều ấy hẳn đã khiến không ít người ngạc nhiên, nhất là những ai vẫn nghĩ rằng một giáo sĩ thường khá xa cách với đời sống thường ngày.

Giờ phát sóng không một ai theo dõi

Thế nhưng, có lẽ phần đáng chú ý nhất trong sự nghiệp truyền thông phi thường của Đức Tổng Giám mục Sheen lại diễn ra ở một nơi hoàn toàn vắng bóng máy quay.

Vào ngày chịu chức linh mục năm 1919, ngài đã quyết tâm dành một giờ liên tục mỗi ngày để ở trước Thánh Thể. Ngài đã trung thành giữ quyết tâm ấy suốt đời linh mục của mình. Điều đó cũng có nghĩa là phía sau vị giám mục đang nói với hàng triệu người, vẫn là một linh mục âm thầm dành một giờ mỗi ngày trong thinh lặng trước Chúa Kitô.

Điều đáng chú ý là Đức Tổng Giám mục Sheen không xem hai đời sống ấy là tách biệt. Trái lại, ngài gọi Giờ Thánh của mình là “Giờ làm nên cả ngày sống của tôi”. Ngài tin rằng chính giờ phút thinh lặng trước Thánh Thể là nguồn mạch tuôn trào cho những bài giảng, viết lách và những ý tưởng của ngài.

Chính Đức Tổng Giám mục Sheen cũng rất chân thành khi thừa nhận rằng việc dành một Giờ Thánh mỗi ngày không phải lúc nào cũng đem lại một giờ chiêm niệm sâu lắng. Trong một lần đến nhà thờ Saint-Roch ở Paris, ngài ngồi xuống cầu nguyện rồi nhanh chóng ngủ quên, và đúng một giờ sau thì tỉnh dậy.

Không biết mình có thực sự giữ trọn lời cam kết hay không, ngài tưởng tượng như đang nghe thiên thần bản mệnh nhắc rằng các Tông đồ cũng đã dành Giờ Thánh đầu tiên của các ngài để... ngủ. Tuy nhiên, thiên thần cũng nói thêm rằng ngài không nên biến việc noi gương các Tông đồ ấy thành một thói quen.

Đó là một thoáng rất thú vị cho thấy sự hài hước đã làm nên sức hút của Đức Tổng Giám mục Sheen trên màn ảnh, nhưng đồng thời cũng cho thấy một đời sống kỷ luật thiêng liêng không lệ thuộc vào việc mọi sự lúc nào cũng diễn ra hoàn hảo. Trong hơn 60 năm, dù khi được soi sáng, lúc bị phân tâm hay thậm chí dường như đang ngủ say trong một nhà thờ ở Paris, ngài vẫn luôn trung thành hiện diện trước Chúa.

Ảnh hưởng mà không cần trở thành người có sức ảnh hưởng

Ngày nay, sức ảnh hưởng thường được đo đếm bằng những con số: số người theo dõi, lượt thích, lượt xem, lượt chia sẻ và mức độ tương tác. Đức Tổng Giám mục Sheen cũng từng có những “con số” tương đương, với quy mô đáng kinh ngạc, theo tiêu chuẩn của thập niên 1950. Thế nhưng, con số dường như có ý nghĩa quan trọng nhất đối với ngài lại là một: một giờ ngài dành mỗi ngày trước Thánh Thể.

Điều đó không có nghĩa là người Công giáo hôm nay nên bỏ Instagram để dành một giờ chầu Thánh Thể rồi mong rằng sau đó mình sẽ có ngay một video ngắn lan truyền rộng rãi. Đức Tổng Giám mục Sheen là một người đặc biệt thông minh, có học vấn uyên thâm, đầy sức cuốn hút và vô cùng thành thạo trong lĩnh vực của mình. Thành công của ngài đòi hỏi cả đức tin lẫn năng lực chuyên môn.

Có lẽ chính điều đó làm cho Đức Tổng Giám mục Sheen trở thành một nhân vật đặc biệt đáng để suy ngẫm đối với bất cứ ai đang tìm cách truyền đạt sứ điệp Kitô giáo trong thời đại hôm nay. Ngài đã đón nhận những công nghệ mới nhất vào thời ngài có thể tiếp cận, học cách sử dụng chúng một cách tài tình, và không hề ngại làm cho khán giả thích thú trong quá trình truyền đạt sứ điệp.

Thế nhưng, sự nổi tiếng không phải là điều ngài theo đuổi; đó chỉ là hệ quả của việc ngài rất giỏi truyền đạt một điều mà chính ngài thực sự tin tưởng.

Và ở trung tâm của tất cả những điều ấy chính là đức tin, nguồn mạch đã trao cho tài năng phi thường của ngài một mục đích. Trước khi tìm cách đem Đức Kitô đến với hàng triệu người, Đức Tổng Giám mục Fulton Sheen luôn bảo đảm rằng chính ngài đã dành một giờ ở bên Người.