Các nhà truyền giáo kỹ thuật số châu Á nhấn mạnh tinh thần "buông bỏ thánh thiện"

TGPSG / RVA -- Các nhà truyền giáo kỹ thuật số Công giáo từ khắp châu Á đã cùng suy tư về những nguy cơ khi đánh mất mục tiêu của truyền giáo, sự cần thiết phải chuyển từ việc tự quảng bá bản thân sang phục vụ người khác, cũng như tầm quan trọng của việc đặt con người làm trọng tâm trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Những nội dung này được thảo luận thông qua ba nghiên cứu tình huống vào ngày 11/9/2026 tại Quezon City, Philippines.

Các cuộc thảo luận này nằm trong khuôn khổ Đại hội các Nhà truyền giáo Kỹ thuật số Công giáo châu Á lần thứ nhất, diễn ra từ ngày 10 đến 13/9/2026 tại trụ sở của Radio Veritas Asia (RVA) ở Quezon City. Hơn 100 nhà truyền giáo kỹ thuật số, chuyên gia truyền thông, người sáng tạo nội dung và những người có sức ảnh hưởng về đức tin từ khắp châu Á đang tham gia sự kiện này.

Đại hội do Văn phòng Truyền thông Xã hội thuộc Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC-OSC) và RVA tổ chức, với sự hợp tác của Bộ Truyền thông Vatican thông qua Mạng lưới "Fully Present" (Hiện diện Trọn vẹn). Sự kiện mang chủ đề "Từ Người có sức ảnh hưởng đến Chứng nhân: Con đường Hiệp hành cho Sứ mạng Kỹ thuật số tại châu Á", lấy cảm hứng từ đoạn Kinh Thánh Công vụ Tông đồ 4,20: "Vì chúng tôi không thể không nói về những gì chúng tôi đã thấy và đã nghe."

Những người tham gia được chia thành 3 nhóm, mỗi nhóm nghiên cứu một tình huống cụ thể trước khi cùng tổng hợp các suy tư tại Hội trường Giáo hoàng Gioan Phaolô II.

Từ Ảnh hưởng đến Tinh thần "buông bỏ thánh thiện"

Nhóm thứ nhất họp tại Phòng Hội nghị EB để thảo luận về nghiên cứu tình huống mang tên "Linh mục có sức ảnh hưởng" (Influencer Priest).

Phiên thảo luận được điều phối bởi ông Peter Monthienvichienchai (người Thái Lan gốc Anh) – một nhà điều hành truyền thông, chuyên gia chuyển đổi số và là Tổng thư ký của SIGNIS (Hiệp hội Truyền thông Công giáo Thế giới). Ông cũng đang giữ vai trò Giám đốc điều hành của LICAS News tại Bangkok.

Phần tổng hợp ý kiến ​​của nhóm được trình bày bởi cô Sara Lea Tunas đến từ Indonesia – một giáo lý viên kỹ thuật số, người luôn mang niềm đam mê lấy đức tin làm trọng tâm vào công việc trong lĩnh vực tiếp thị của mình.

Thông qua việc xem xét trường hợp gây nhiều tranh luận của Linh mục Alberto Rayagnani, các tham dự viên đã phân tích cách mạng xã hội – vốn ban đầu được xem là công cụ truyền giáo – có thể dần làm thay đổi căn tính và các ưu tiên của một nhà truyền giáo.

Nhóm ghi nhận rằng tiền bạc, sự phổ biến, các cơ hội, danh tiếng và kỳ vọng của công chúng có thể biến công cuộc truyền giáo kỹ thuật số thành áp lực hoặc sự lệ thuộc (nghiện). Việc so sánh bản thân với những người có sức ảnh hưởng khác và chạy theo các thuật toán cũng có thể khiến các nhà truyền giáo đi chệch khỏi ơn gọi ban đầu của mình. Các tham dự viên đề xuất khái niệm "sự buông bỏ thánh thiện" (holy detachment) như một phương thế để giữ vững lập trường: luôn ghi nhớ rằng nhà truyền giáo không phải là đích điểm của sứ mạng, mà chỉ là người tham gia vào sứ mạng của Thiên Chúa.

Việc thường xuyên phân định, sự khiêm nhường, sự đồng hành hướng dẫn, đối thoại chân thành giữa người với người và việc gắn bó với cộng đoàn được xác định là những yếu tố bảo vệ, giúp ngăn chặn việc để các nền tảng kỹ thuật số định hình căn tính của nhà truyền giáo.

Từ "Tôi" đến "Họ"

Nhóm thứ hai đã họp tại Phòng Hội nghị Giáo hoàng Gioan Phaolô II để thảo luận về tình huống nghiên cứu mang tên "Người có sức ảnh hưởng kỹ thuật số tại Châu Phi".

Phiên thảo luận do ông Michael Unland (người Đức) điều phối; ông là giám đốc điều hành của CAMECO (Hội đồng Truyền thông Công giáo) – tổ chức chuyên hỗ trợ phát triển truyền thông và thông tin liên lạc, đặc biệt là tại các cộng đồng ở vùng ngoại vi.

Bản tổng hợp ý kiến ​​của nhóm được trình bày bởi bà Karen D. Gajutos thuộc Giáo phận Catarman (Philippines); bà là phát thanh viên đài phát thanh địa phương, đồng thời là giáo lý viên tình nguyện và nhân sự giáo dân tham gia công tác mục vụ trong tiến trình Thượng Hội đồng.

Cuộc thảo luận tập trung vào Sáng kiến ​​Kỹ thuật số về Giới trẻ và Đức tin trong bối cảnh Thượng Hội đồng tại Châu Phi (ASDYFI) – một hệ sinh thái kết nối khoảng 200 người trẻ, nơi họ liên kết các nền tảng của mình và chia sẻ nội dung trên mạng xã hội.

Các tham dự viên nhận thấy đây có thể là một mô hình phù hợp cho Châu Á, nơi sự đa dạng về ngôn ngữ, văn hóa và thực trạng xã hội khiến cho sự hợp tác trở nên thiết yếu đối với công cuộc truyền giáo trên nền tảng kỹ thuật số.

Các tham dự viên đặc biệt ấn tượng trước cách những người trẻ có sức ảnh hưởng kỹ thuật số tại Châu Phi vượt ra khỏi các hoạt động trực tuyến để thực hiện những hành động phục vụ cụ thể, chẳng hạn như cung cấp thực phẩm cho người khó khăn và đồng hành cùng cộng đồng thông qua các cuộc gặp gỡ trực tiếp.

Cuộc thảo luận đã đặt ra thách thức cho các nhà truyền giáo kỹ thuật số: cần chuyển dịch từ "tôi" sang "họ" – tức là chuyển từ việc quảng bá bản thân sang việc kể lại câu chuyện của người khác, đặc biệt là những người dễ bị tổn thương, nghèo khó, bị cô lập và những người ít có cơ hội được lắng nghe.

AI cần giúp chúng ta trở nên con người hơn

Nhóm thứ ba đã họp tại Hội trường St. Joseph để thảo luận về tình huống nghiên cứu "Linh mục AI".

Phiên thảo luận do ông Edwin Lopez (người Philippines) điều phối; ông là giáo dân đầu tiên được bổ nhiệm làm thư ký điều hành Ủy ban Giám mục về Truyền thông Xã hội thuộc Hội đồng Giám mục Philippines (CBCP). Ông cũng đảm nhiệm vai trò quản lý quốc tế khu vực Châu Á - Thái Bình Dương cho mạng lưới EWTN, đồng thời giảng dạy triết học và thần học tại Chủng viện San Carlos ở thành phố Makati.

Bản tổng hợp ý kiến ​​của nhóm được trình bày bởi Cha Richie Vincent (người Ấn Độ), một chuyên gia trong lĩnh vực truyền thông xã hội, báo chí và mục vụ truyền thông Công giáo.

Cuộc thảo luận đã vượt ra khỏi câu hỏi về những gì AI có thể làm để đi đến một vấn đề sâu sắc hơn: Chúng ta đang trở thành kiểu người như thế nào khi tương tác với AI?

Những người tham gia nhấn mạnh rằng AI cần phục vụ phẩm giá con người, các mối tương quan đích thực và lợi ích chung. Công nghệ nên giúp con người phát triển trong tình yêu thương, sự khôn ngoan, khả năng sáng tạo, tinh thần trách nhiệm và tinh thần phục vụ, thay vì làm suy giảm khả năng kết nối giữa người với người một cách chân thực.

Ý tưởng về một "linh mục AI" đã đặt ra thêm những vấn đề về thần học và mục vụ. Mặc dù AI có thể mô phỏng một số chức năng của linh mục—chẳng hạn như cung cấp thông tin hoặc hướng dẫn người dùng tìm đến Kinh Thánh và giáo huấn của Giáo hội—nhưng các tham dự viên nhấn mạnh rằng thiên chức linh mục không thể bị quy giản thành các chức năng đơn thuần. Linh mục là một con người được kêu gọi và lãnh nhận bí tích truyền chức để phục vụ Dân Chúa.

Nhóm cũng xem xét lý do tại sao ngày càng nhiều người trẻ cảm thấy thoải mái khi tâm sự với AI về nỗi cô đơn, các mối quan hệ, những hoài nghi và đức tin.

Thay vì chỉ đơn thuần khước từ AI, các tham dự viên đề xuất rằng công nghệ này có thể đóng vai trò như một nhịp cầu dẫn đến sự đồng hành đích thực giữa con người với con người; nó đưa mọi người từ giai đoạn tiếp nhận thông tin và được lắng nghe ban đầu tiến tới sự phân định, và cuối cùng là kết nối họ với các linh mục, cha mẹ, chuyên gia tư vấn và cộng đồng.

Một định hướng chung

Sau ba phiên thảo luận nhóm, đại diện các nhóm đã cùng trình bày những suy tư của mình trên sân khấu tại Hội trường Giáo hoàng Gioan Phaolô II để thực hiện bản tổng hợp cuối cùng.

Các cuộc thảo luận cũng phản ánh định hướng chung của toàn đại hội: sự chuyển dịch từ việc gây ảnh hưởng sang việc làm chứng.

Đối với các nhà truyền giáo kỹ thuật số tại Châu Á, điều này có nghĩa là phải biết giữ sự tách biệt cần thiết khi các nền tảng đe dọa định hình lại căn tính của họ; chuyển từ cái "Tôi" sang cái "Họ" bằng cách đặt người khác vào trung tâm của hoạt động truyền thông; và đảm bảo rằng trí tuệ nhân tạo luôn là công cụ phục vụ sự thăng tiến của con người.

Sau cùng, ba tình huống nghiên cứu này đều hướng tới một sứ mạng kỹ thuật số không đặt trọng tâm vào số lượng người theo dõi, thuật toán hay tầm ảnh hưởng cá nhân, mà đặt trọng tâm vào Đức Kitô, cộng đoàn, phẩm giá con người và sự làm chứng đích thực.