Thánh Martino de Porres - vị thánh da đen và sức lan tỏa của lòng thương xót

TGPSG -- Không chỉ được người Công giáo yêu mến, thánh Martino de Porres còn được nhiều người chưa biết Chúa tìm đến cầu khấn trong những lúc đau yếu, khó khăn và bế tắc. Tại nhà thờ Đa Minh Ba Chuông, TP.HCM, lòng sùng kính vị thánh da đen đã hình thành từ những năm sau ngày nhà thờ được khánh thành 5-10-1962. Qua nhiều năm, gian đền thờ thánh nhân trở thành nơi nhiều người tìm đến gửi gắm những lời nguyện xin, với niềm tin ngài sẽ chuyển cầu cùng Thiên Chúa cho những hoàn cảnh của họ.

Trong dòng chảy ấy, câu chuyện của họa sĩ Lê Hiếu năm 1980 là một chứng từ đặc biệt về hành trình đức tin của một gia đình, nhưng không phải là khởi nguồn của lòng sùng kính vốn đã được nhiều người thực hành tại đây.

Từ người phụ tá khiêm nhường đến vị thánh của lòng bác ái

Ngày 9-12-1579, tại Lima, thủ đô Peru, Martino de Porres chào đời trong một hoàn cảnh nhiều thiệt thòi. Cha là một quý tộc người Tây Ban Nha, mẹ là bà Ana Velázquez, một phụ nữ da đen từng chịu cảnh nô lệ. Lớn lên giữa xã hội còn nặng định kiến về màu da và nguồn gốc, Martino sớm cảm nhận những bất công và thiếu thốn.

Tuy nhiên, thay vì oán trách hoàn cảnh, ngài lại sớm hình thành một trái tim nhạy cảm trước nỗi đau của người nghèo, người bệnh và những người bị xã hội bỏ rơi.

Từ nhỏ, Martino đã học nghề hớt tóc và được hướng dẫn những kiến thức y khoa cơ bản theo tập quán thời bấy giờ. Nghề nghiệp ấy giúp ngài có khả năng chăm sóc vết thương, bào chế thuốc và chữa trị một số bệnh thông thường.

Năm 1594, khi mới 15 tuổi, Martino xin vào tu viện Đức Mẹ Mân Côi của Dòng Đa Minh tại Lima. Do định kiến xã hội, ban đầu ngài chỉ được nhận làm người phụ tá, đảm trách những công việc thấp kém như quét dọn, lau chùi, làm vườn và phục vụ các sinh hoạt trong tu viện.

Năm 1603, ngài chính thức khấn dòng với tư cách tu huynh trợ sĩ Đa Minh. Được giao phụ trách việc chăm sóc bệnh nhân, Martino tận dụng những hiểu biết về y khoa để phục vụ mọi người, không phân biệt màu da, địa vị hay giàu nghèo.

Lòng bác ái của ngài còn vượt ra ngoài tu viện. Ngài tìm đến những khu phố nghèo, chăm sóc người bệnh không nơi nương tựa, giúp đỡ trẻ mồ côi, người già và những người bất hạnh. Ngài cũng dành tình thương cho các loài vật bị bỏ rơi.

Hình ảnh quen thuộc của thánh Martino là chiếc chổi trên tay, bên cạnh những con vật nhỏ bé. Chiếc chổi không chỉ gợi nhắc công việc khiêm hạ mà còn biểu tượng cho một cuộc đời âm thầm phục vụ. Đối với ngài, không có công việc nào thấp kém nếu được thực hiện bằng tình yêu.

Đời sống của Martino là sự kết hợp giữa cầu nguyện, hy sinh và hoạt động bác ái. Ngài dành nhiều thời gian trước Thánh Thể, suy niệm cuộc Thương Khó của Chúa Giêsu và không ngừng thực hành lòng thương xót đối với tha nhân.

Ngày 3-11-1639, ngài qua đời tại Lima, hưởng thọ 59 tuổi. Sau khi được Đức Giáo hoàng Grêgôriô XVI tuyên phong chân phước năm 1837, ngày 6-5-1962, ngài được Đức Giáo hoàng Gioan XXIII chính thức tuyên thánh. Giáo hội mừng kính ngài vào ngày 3-11 hằng năm.

Từ một tu huynh phụ tá khiêm nhường, Martino đã trở thành vị thánh được nhiều người trên thế giới yêu mến, đặc biệt là những người nghèo, người bệnh và những ai dấn thân phục vụ tha nhân.

Gian thờ thánh Martino và lòng sùng kính tại Đa Minh Ba Chuông

Lần khánh thành đầu tiên của Nhà thờ Đa Minh Ba Chuông vào ngày 5-10-1962. Sau đó, trong khuôn viên nhà thờ có gian thờ thánh Martino de Porres, nơi các tín hữu và nhiều người thuộc những hoàn cảnh khác nhau tìm đến cầu nguyện, xin ngài chuyển cầu.

Qua thời gian, lòng sùng kính ấy ngày càng lan tỏa. Không ít người đến đây với những lời khấn nguyện cho người thân đau yếu, cho gia đình gặp khó khăn hoặc cho những hoàn cảnh tưởng chừng không còn lối thoát.

Điều đáng chú ý là trong số những người tìm đến gian thờ thánh Martino, không phải ai cũng là người Công giáo. Có người chưa biết Chúa, chưa hiểu giáo lý, nhưng khi đối diện với bệnh tật và đau khổ, họ vẫn tìm đến nhà thờ, thành tâm gửi gắm những lời cầu xin qua lời chuyển cầu của vị thánh mà họ tin tưởng.

Một trong những chứng từ đáng nhớ về lòng sùng kính ấy là câu chuyện của họa sĩ Lê Hiếu, sinh năm 1958, hiện là Trưởng ban Mỹ thuật Đa Minh (Dominiart), Giáo xứ Đa Minh Ba Chuông.

Năm 1980, khi con gái mới lên hai tuổi, cháu bất ngờ bị sốt. Trong hoàn cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, người cha vô cùng lo lắng. Một buổi sáng sớm, ông bước ra khỏi nhà, không biết đi đâu, rồi tình cờ vào nhà thờ.

Đến khu vực gần tháp chuông, ông gặp người kéo chuông. Sau khi nghe ông kể về tình trạng bệnh của con gái, người này đã dẫn ông đến gian thờ thánh Martino de Porres để cầu nguyện.

Trong giây phút đầy xúc động, ông thành tâm khấn nguyện: nếu con gái được khỏi bệnh, cả gia đình sẽ theo đạo Công giáo. Sau đó, một thành viên Hội đồng Mục vụ giới thiệu ông đưa con đến Bệnh viện Nhi đồng 2, nơi có các nữ tu đang phục vụ. Cháu bé được chăm sóc, điều trị và dần bình phục. Đối với gia đình, đây là một hồng ân lớn lao sau những ngày tháng lo lắng.

Lời khấn nguyện năm ấy cũng mở ra một hành trình đức tin mới. Con gái ông được lãnh nhận Bí tích Rửa tội. Ông Lê Hiếu và vợ tiếp tục học giáo lý trong sáu tháng, rồi cùng lãnh nhận các bí tích khai tâm Kitô giáo.

Từ một người chưa biết Chúa, ông đã bước vào đời sống Kitô hữu qua biến cố gắn liền với bệnh tình của con và lời khấn nguyện bên gian thờ thánh Martino.

Đặc biệt, lòng biết ơn vẫn ghi khắc sâu trong trái tim ông để 46 năm sau họa sĩ thể hiện qua việc sáng tác 12 bức tranh về cuộc đời vị thánh. Những tác phẩm không chỉ mang giá trị mỹ thuật tôn giáo mà còn là lời tri ân sâu sắc, đồng thời giới thiệu đến người xem hình ảnh một vị thánh khiêm nhường, giàu lòng thương người.

Lời chuyển cầu và sức lan tỏa của lòng thương xót

Câu chuyện gia đình họa sĩ Lê Hiếu là một chứng từ riêng, nằm trong dòng chảy lòng sùng kính thánh Martinô đã hiện diện tại Đa Minh Ba Chuông từ nhiều năm trước. Qua thời gian, nhiều người tiếp tục tìm đến gian thờ ngài với những lời nguyện xin khác nhau. Có người cầu cho bệnh nhân được bình phục, có người xin ơn vượt qua nghịch cảnh, có người chỉ mong tìm được sự bình an giữa những biến cố của cuộc đời.

Theo đức tin Công giáo, các thánh không thay thế Thiên Chúa và cũng không phải là những quyền lực ban phát phép lạ. Các ngài là những chứng nhân đã sống trọn vẹn Tin Mừng và đang được Giáo hội tôn kính. Khi cầu xin thánh Martino chuyển cầu, người tín hữu hướng lòng về Thiên Chúa, Đấng là nguồn mạch mọi ân sủng.

Vì thế, những câu chuyện về sự chữa lành hay những ơn lành được đón nhận qua lời chuyển cầu của thánh nhân cần được nhìn nhận bằng lòng biết ơn và sự phân định. Không phải mọi lời cầu xin đều được đáp ứng theo cách con người mong muốn, nhưng đức tin giúp mỗi người tìm thấy niềm hy vọng, sự nâng đỡ và sức mạnh để vượt qua đau khổ.

Hơn hết, yêu mến thánh Martino không chỉ dừng lại ở việc đến gian thờ cầu nguyện hay xin ngài chuyển cầu. Điều quan trọng là biết noi gương ngài: quan tâm người bệnh, chia sẻ với người nghèo, nâng đỡ những người bất hạnh và tôn trọng mọi người không phân biệt màu da, địa vị hay hoàn cảnh.

Từ những năm sau ngày khánh thành nhà thờ Đa Minh Ba Chuông năm 1962 đến hôm nay, lòng sùng kính thánh Martino vẫn tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa. Những lời khấn nguyện âm thầm của biết bao người, trong đó có chứng từ của gia đình họa sĩ Lê Hiếu, đã góp phần làm nên một nét đẹp trong đời sống đức tin tại nơi đây.

Hình ảnh vị thánh da đen với chiếc chổi khiêm nhường vẫn nhắc nhở mỗi người rằng: con đường nên thánh không nhất thiết bắt đầu từ những việc phi thường, nhưng khởi đi từ một trái tim biết yêu thương, một bàn tay biết nâng đỡ và một cuộc đời sẵn sàng phục vụ người khác.

Bài & Ảnh: Đa Minh Lê Tín (TGPSG)