Nghệ thuật giảng dạy của Đức Tổng Giám mục Fulton Sheen: Kỳ 2 - Không bao giờ chấp nhận sự trì trệ
TGPSG/ChurchLifeJournal -- Sau nguyên tắc "Chuẩn bị, chuẩn bị và chuẩn bị" ở kỳ trước, kỳ 2 này sẽ đưa chúng ta đến với một phẩm chất đáng nể khác của Đức Tổng Giám mục Fulton J. Sheen: sự khước từ lối mòn trì trệ.
Đức cha Sheen kể lại rằng, sau khi nhận học vị agrégé (tiến sĩ triết học bậc cao) tại Đại học Louvain vào năm 1925, ngài đã đến thăm vị học giả lỗi lạc về tư tưởng Thánh Tôma là Đức Hồng y Désiré-Joseph Mercier. Chàng linh mục trẻ Fulton J. Sheen lúc bấy giờ đã kính cẩn thưa với vị Hồng y người Bỉ: “Thưa Đức Hồng y, ngài luôn là một nhà giáo kiệt xuất; xin ngài vui lòng ban cho con đôi lời khuyên về việc giảng dạy.” Đức Hồng y Mercier đã đáp lại bằng hai lời căn dặn.
Lời thứ nhất là:
“Hãy luôn bắt kịp thời đại: hãy tìm hiểu xem thế giới hiện đại đang trăn trở điều gì; hãy đọc thơ ca, lịch sử và văn chương của thời đại; hãy chiêm ngắm kiến trúc và nghệ thuật của nó; hãy lắng nghe âm nhạc và thưởng thức sân khấu của nó; rồi sau đó, hãy đào sâu vào tư tưởng của Thánh Tôma và sự khôn ngoan của cổ nhân, con sẽ có đủ khả năng bác bỏ những sai lầm của thời đại.”
Và lời thứ hai là:
“Hãy xé bỏ toàn bộ ghi chú bài giảng của con vào cuối mỗi năm học. Không có điều gì hủy hoại sự phát triển trí tuệ của một nhà giáo nhanh bằng việc giữ lại giáo án cũ và lặp lại y nguyên khóa học đó vào năm sau.”
Đức cha Sheen đã khắc ghi cả hai lời căn dặn này và biến chúng thành kim chỉ nam xuyên suốt sự nghiệp giảng dạy của mình. Những lời khuyên của Đức Hồng y Mercier đã hình thành nên phương pháp sư phạm đáng chú ý thứ hai của Đức cha Sheen: không bao giờ chấp nhận sự trì trệ.
Luôn bắt kịp nhịp đập của thế giới
Lời khuyên đầu tiên của Đức Hồng y Mercier dành cho Đức cha Sheen ngày nay nghe rất gần gũi với châm ngôn nổi tiếng của nhà thần học Karl Barth, người từng đề nghị các nhà thần học hãy tiến bước với một tay cầm Kinh Thánh, một tay cầm tờ báo. Chắc chắn Đức cha Sheen hoàn toàn tán đồng sự khôn ngoan này. Ngài cảm nhận một ý thức bổn phận sâu sắc đối với thế giới mình đang sống. Theo ngài, thế giới cần được tiếp cận đúng như thực tại đang diễn ra, với tất cả những mối bận tâm mới mẻ và sự phức tạp của nó.
Ngài viết: “Qua phương pháp giảng dạy của mình, chúng ta mang bổn phận trọng đại là chuẩn bị cho người trẻ khả năng đối diện với những vấn nạn mà thời đại của họ đặt ra. Chúng ta có trách nhiệm với thời đại mình đang sống; và trong ngày phán xét, các nhà giáo sẽ không bị chất vấn xem họ đã khai quật được bao nhiêu bộ xương từ quá khứ rồi lại vùi lấp chúng vào cát bụi, nhưng sẽ bị chất vấn xem họ đã phục vụ chân lý tốt đẹp đến mức nào trong những ngày còn sống kiếp phàm nhân.”
Năm 1923, Đức TGM Fulton Sheen tham dự thêm các khóa học chuyên sâu về Thần học tại Đại học Sorbonne ở Paris và Học viện Giáo hoàng Angelicum ở Rôma.
Đức cha Sheen tin rằng việc bắt đúng nhịp đập của thời đại giúp ngài sẵn sàng hơn bao giờ hết để dấn thân đối thoại với thế giới, bằng những phương thức vừa lôi cuốn vừa phù hợp. Chính vì thế, ngài duy trì một phạm vi quan tâm vô cùng rộng mở. Ngài chia sẻ rằng mình sẵn sàng đọc bất cứ điều gì mà ngài nghĩ có thể “hữu ích cho một linh mục trong việc hướng dẫn hay đàm đạo với tha nhân, hoặc cung cấp chất liệu cho sứ vụ truyền thông”.
Về khao khát luôn giữ mình tươi mới và cuốn hút của ngài, tác giả Reeves viết:
“Đức cha Sheen rất thích dạo quanh các hiệu sách và thường bước ra với cả tá, có khi đến hai mươi cuốn sách trên tay. Tất cả đều được ngài ‘tiêu hóa’ một cách nhanh chóng và thấu đáo.
Một linh mục từng cộng tác với ngài vào những năm cuối đời kể lại rằng, vị linh mục này đã thử trò chuyện vào bữa sáng về một cuốn sách mà Đức cha mới bắt đầu đọc trước khi đi ngủ tối hôm trước, và phát hiện ra cuốn sách ấy đã được ngài gạch chân, ghi chú dày đặc.
Tại tang lễ của ngài, một người bạn thân thiết đã nhận xét về ngài: "Ngài lúc nào cũng phải có những cuốn sách mới; ngài yêu thích việc gặp gỡ những con người thú vị và uyên bác; những phát minh khoa học mới nhất cùng các thiết bị công nghệ hiện đại luôn làm ngài say mê." Đức cha Sheen sở hữu một sự hiếu kỳ trí tuệ chưa bao giờ rời bỏ ngài.
Không chỉ là một “con mọt sách”
Chính Đức cha Sheen cũng chưa bao giờ ngần ngại bày tỏ tình yêu của mình dành cho sách vở và những tri thức mới mẻ, lý thú. Ngài viết: “Sách là những người bạn tuyệt vời; chúng luôn có điều gì đó đáng giá để tâm tình với bạn mỗi khi bạn mở ra. Chúng chẳng bao giờ than phiền rằng mình quá bận rộn và luôn sẵn sàng nuôi dưỡng tâm trí ta.” Quả thực, ngài đã không ngừng bồi đắp trí tuệ của mình.
Tuy nhiên, chúng ta đừng lầm tưởng rằng Đức cha Sheen chỉ đơn thuần là một “con mọt sách”. Trái lại, ngài quan tâm sâu sắc đến những gì các nhà tư tưởng đương đại, các nhà lãnh đạo chính trị, và theo cách gọi ngày nay, những “người có tầm ảnh hưởng” (influencers) đang theo đuổi.
Chính điều đó đã thôi thúc ngài đọc rất rộng và đọc với một mục đích rõ ràng. Nó cũng chính là động lực khiến ngài đón nhận các phương tiện truyền thông hiện đại như phát thanh và truyền hình. Ngài muốn tiếp cận con người qua những kênh quen thuộc với họ và vận dụng những phương tiện tiên tiến nhất có thể.
Năm 1926, Đức TGM Fulton Sheen bắt đầu giảng dạy tại Đại học Công giáo ở Washington, D.C., và gắn bó với ngôi trường này cho đến năm 1950.
Trong phần phân tích về sự thành công và sức hút của Đức cha Sheen, tác giả Kathleen L. Riley viết:
“Đức cha Sheen hiểu rằng một nhà giảng thuyết phải có kiến thức phổ quát, am tường sâu rộng về thế giới cũng như những mối quan tâm và nhu cầu của thính giả: ‘Khi nói chuyện với người khôn ngoan, ta cũng phải tỏ ra khôn ngoan.’
Đồng thời, xét dưới góc độ tâm lý, nhà giảng thuyết cũng phải biết ‘tìm ra mẫu số chung với quần chúng’. Chính sự kết hợp hài hòa giữa tầm vóc học thuật uyên bác và nét gần gũi bình dân ấy là chìa khóa làm nên thành công vang dội của ngài.”
Đào sâu nghiên cứu để lên tiếng cách trung thực
Đức Hồng y Mercier hẳn không biết rằng vào thời điểm ngài đưa ra lời khuyên đầu tiên ấy, Đức cha Sheen đã đọc trọn vẹn từng dòng chữ mà Thánh Tôma Aquinô từng viết. Ngài đã hoàn thành kỳ công đó trong quá trình biên soạn cuốn sách phục vụ cho học vị agrégé của mình. Đó chính là phong cách làm việc của ngài: hễ đã quyết tâm nghiên cứu một nhà tư tưởng nào, ngài sẽ tìm hiểu người đó từ trong ra ngoài, một cách thấu đáo nhất.
Về sau, Đức cha Sheen tiếp tục tìm đọc mọi tài liệu có thể tiếp cận được liên quan đến triết học cộng sản cũng như tư tưởng của Marx và Lenin. Ngài ý thức rằng việc nghiên cứu nghiêm túc và không ngừng trau dồi trí tuệ là một bổn phận đạo đức nếu ngài muốn trở thành một diễn giả và nhà phê bình chủ nghĩa cộng sản một cách trung thực.
Rất nhiều diễn giả và nhà bình luận nổi tiếng ngày nay có thể rút ra một bài học đắt giá từ ngài ở điểm này. Dường như đang có quá nhiều người thường xuyên phát biểu một cách võ đoán về những lĩnh vực mà chính họ chưa trang bị đủ kiến thức.
Đức cha Sheen từng cảnh báo: “Đất nước chúng ta không khốn đốn vì những lời dối trá hoàn toàn bằng sự lặp đi lặp lại không thể chịu nổi của những nửa sự thật.” Theo ngài, những nửa sự thật đặc biệt nguy hiểm. Chúng giống như những khẩu súng đã lên cò một nửa, có thể bất ngờ cướp cò và gây ra vô vàn tổn thất khôn lường.
Không bao giờ giảng dạy cùng một học phần hai lần
Đức cha Sheen cũng nghiêm túc tuân giữ lời căn dặn thứ hai của Đức Hồng y Mercier: xé bỏ toàn bộ ghi chú bài giảng vào cuối mỗi năm học và không bao giờ dạy lại cùng một khóa học hai lần.
Các nhà giáo ngày nay có thể nhận ra sự khôn ngoan trong lời khuyên này, nhưng khó lòng áp dụng vào thực tế. Việc thiết kế một học phần đại học bài bản là một công việc vô cùng vất vả, và giảng viên thường muốn hạn chế việc phải làm lại từ đầu càng ít càng tốt.
Xây dựng một môn học mới đòi hỏi sự hoạch định và tầm nhìn tỉ mỉ, một danh mục tài liệu tham khảo được tuyển chọn tinh tế, hệ thống bài tập được thiết kế công phu để củng cố kiến thức, cùng các phương thức đánh giá đo lường chính xác sự tiến bộ của sinh viên. Hiếm khi tất cả những yếu tố này đạt độ hoàn hảo ngay trong lần đầu tiên môn học được mở.
Nói đúng hơn, lần giảng dạy đầu tiên của một khóa học mới thường chỉ mang tính thử nghiệm, với hy vọng sẽ được hoàn thiện dần trong những học kỳ tiếp theo. Thế nhưng, Đức cha Sheen luôn nhắm đến sự xuất sắc ngay từ lần đầu tiên.
Suốt 23 năm giảng dạy tại Đại học Công giáo Hoa Kỳ, Đức cha Sheen chưa bao giờ lặp lại bất kỳ một khóa học nào. Dĩ nhiên, các học phần ngài phụ trách qua từng học kỳ đều có sự liên kết chặt chẽ và luôn được dẫn dắt bởi lòng trung thành của ngài đối với tư tưởng Thánh Tôma Aquinô.
Trong những năm tháng tại CUA, ngài đã giảng dạy các chuyên đề như: “Triết học về Tôn giáo Kitô giáo”, “Khoa học và Tôn giáo”, “Quan niệm hiện đại về Thiên Chúa dưới ánh sáng tư tưởng Thánh Tôma”, “Thiên Chúa và Xã hội”, “Triết học Khoa học”, “Thiên Chúa và Triết học Hiện đại”, “Thần học Tự nhiên”, và “Chủ nghĩa Nhân văn và Tôn giáo”.
Đức cha Sheen hiểu rõ khối lượng công việc khổng lồ cần thiết để xây dựng nên những khóa học hàn lâm chất lượng. Thế nhưng, điều đó không làm ngài chùn bước trước lời khuyên của Đức Hồng y Mercier; ngài xem việc tránh rơi vào lối mòn trí tuệ và duy trì sự sắc bén của tư duy quan trọng hơn nhiều so với việc dùng những tháng nghỉ hè cho các công việc khác, dẫu những công việc ấy có thể mang lại nguồn thu nhập cao hơn.
Sự dấn thân không mệt mỏi của Đức cha Sheen cho việc phát triển trí tuệ cá nhân không chỉ giúp ngài tỏa sáng trên bục giảng, mà còn giúp ngài trở thành một tiếng nói uy tín và sâu sắc trong lòng Giáo hội Hoa Kỳ cũng như trong dòng chảy văn hóa Mỹ suốt thế kỷ XX.
Sự khước từ lối mòn trì trệ của ngài, hay như chính ngài diễn đạt, nỗ lực “leo lên [thay vì] trượt dốc”, xứng đáng là nguồn cảm hứng để các nhà giáo và học giả hôm nay dừng lại và tự vấn xem mình đang làm gì để giữ cho tư duy học thuật luôn sắc bén và không ngừng thăng tiến.
Đức cha Sheen từng khẳng định: “Một người thầy mà bản thân không chịu học hỏi thì không xứng danh là người thầy.” Trái lại, ngài từng ví von đầy hóm hỉnh rằng những người như thế chẳng khác nào “một cuốn sách giáo khoa được gắn dây điện để phát ra âm thanh”. Những nhà giáo ấy đã đánh mất ngọn lửa đam mê nuôi dưỡng mọi nền giáo dục chân chính: đó là tri thức và tình yêu đối với chân lý.
Nếu sinh viên xứng đáng nhận được giá trị tương xứng với học phí họ bỏ ra, như Đức cha Sheen đã nhấn mạnh, thì các giảng viên cũng mang bổn phận phải không ngừng mở rộng đời sống trí tuệ, mối quan tâm và chân trời học thuật của chính mình.
(Đón đọc Kỳ 3: Suy tư trước Chúa Giêsu Thánh Thể)
bài liên quan mới nhất
- Nghệ thuật giảng dạy của Đức Tổng Giám mục Fulton Sheen: Kỳ 1 - Chuẩn bị, chuẩn bị và chuẩn bị
-
Góc nhìn ít được biết đến về Đức Tổng Giám mục Fulton Sheen: Một triết gia về giáo dục -
Sử dụng trí tuệ nhân tạo một cách có ý thức -
Người Khuyết Tật trong đời sống Giáo hội -
ĐTC Phanxicô: Không thể bỏ qua tầm quan trọng của chiều kích tâm linh trong giáo dục -
Triết lý giáo dục -
Giáo dục: Chuyện của con tim -
Xây dựng chương trình giáo lý hôn nhân theo tinh thần của Tông huấn Amoris Laetitia -
Giáo hội và sứ vụ giáo dục -
Khi con bạn học hành khó khăn, hãy nhớ 6 vị Thánh này
bài liên quan đọc nhiều
- Khi con bạn học hành khó khăn, hãy nhớ 6 vị Thánh này
-
Giáo dục Kitô giáo theo tinh thần Thánh Phaolô (2) -
Câu chuyện giáo dục cảm động -
Khóa học: Tìm hiểu Phúc Âm Nhất Lãm -
Xây dựng chương trình giáo lý hôn nhân theo tinh thần của Tông huấn Amoris Laetitia -
Đêm Canh Thức Vượt Qua 2019 tại Nhà thờ Chính Tòa Đức Bà Sài Gòn -
Giáo dục Kitô giáo theo tinh thần Thánh Phaolô (1) -
Ủy ban Giáo dân: Bài huấn luyện số 16 -
Vài suy nghĩ về triết lý giáo dục Kitô giáo -
Nghệ thuật giáo dục con cái