Xuân Bính Ngọ - Tản mạn hình ảnh con ngựa

TGPSG -- Mùa xuân mới về trên quê hương, niềm vui rộn ràng khắp các nẻo đường trong thành phố Sài Gòn. Năm Bính Ngọ 2026 lại càng thêm sinh động khi hình con ngựa bay được trang trí ở nhiều nơi, như lời chúc cho cuộc sống phát triển tốt đẹp hơn. Từ đó, chúng ta có dịp nhìn lại những câu chuyện và ý nghĩa về con ngựa để rút ra bài học cho chính mình.

Khi nhắc đến con ngựa, người ta thường nghĩ ngay đến sự tự do, tốc độ và sức mạnh. Đơn vị “mã lực” (horsepower) trong đời sống hiện đại cũng xuất phát từ chính đặc tính mạnh mẽ của loài vật này. Hình ảnh con ngựa phi nước đại là biểu tượng trực quan nhất của tốc độ, còn hình ảnh “chiến mã” gợi nhớ các kỵ sĩ, những cuộc hành trình gian khó và lòng trung thành bền bỉ.

Trong văn hóa Á Đông, câu “Mã đáo thành công” khiến hình tượng con ngựa trở thành biểu tượng của sự thành đạt và may mắn. Tranh ngựa - thường gồm tám con ngựa hướng về phía trước - kết hợp phong cảnh sơn thủy Trung Hoa mang đến cảm giác tràn đầy năng lượng, người ta treo phòng khách, văn phòng. Thành ngữ này còn hàm ý: ngựa về ắt thành công, và cũng gợi tinh thần tốc chiến tốc thắng - đạt mục tiêu nhanh, dứt khoát.

Dân gian cũng lưu truyền câu chuyện Tái ông thất mã”. Câu chuyện cho thấy những điều tưởng như bất hạnh thua cuộc có thể lại là khởi đầu của may mắn, và ngược lại; mọi sự đều có ý nghĩa sâu xa mà con người khó lường được.

Với những ai lớn lên trong thời phim Tây Du Ký chiếu đi chiếu lại mỗi mùa hè như tôi, hình ảnh con ngựa của thầy trò Đường Tăng - Bạch Long Mã - càng để lại ấn tượng sâu đậm. Đó không phải là con ngựa thường, Bạch Long Mã là Tam Thái Tử của Tây Hải Long Vương, bị phạt xuống hạ giới hóa thành ngựa để đưa Đường Tăng đi thỉnh kinh.

Ngoài ra, trong kho tàng thành ngữ Việt Nam, hình ảnh con ngựa rất phong phú: “Nhất ngôn ký xuất, tứ mã nan truy”, “ngựa quen đường cũ”, “cỡi ngựa xem hoa”, “một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ”, “ngựa non háu đá”, “thẳng như ruột ngựa”… Mỗi câu đều thể hiện những quan sát tinh tế của cha ông về bản tính con người.

Riêng tại vùng Phú Thọ của Sài Gòn nơi tôi sống, hình ảnh chuồng đua Phú Thọ là một ký ức đặc biệt. Trước đây, thỉnh thoảng vẫn thấy người dắt ngựa trên đường Âu Cơ; nghe đâu thời những năm 60–70 trò đua ngựa từng rất nhộn nhịp.

2. Con ngựa trong Thánh Kinh - Sức mạnh thật đến từ Thiên Chúa

Trong Thánh Kinh, ngựa thường gắn liền với chiến trận, khí giới, quyền lực của các vị vua hay những quốc gia hùng mạnh. Tuy nhiên, Kinh Thánh luôn nhắc nhở rằng sức mạnh thật không nằm ở chiến mã, mà đến từ Thiên Chúa.

Thánh Vịnh 19,7 - 10 viết:

Giờ đây tôi biết rằng: CHÚA đã ban chiến thắng cho đấng Chúa xức dầu tấn phong. Từ thánh cung cao thẳm, Chúa đã đáp lời người, mà ra tay thực hiện những chiến thắng oai hùng.

Kẻ cậy chiến xa, người nhờ chiến mã, phần chúng tôi, chỉ kêu cầu danh CHÚA là Thiên Chúa chúng tôi.

Bọn chúng đều quỵ xuống té nhào, còn chúng tôi vươn mình đứng vững.

Lạy CHÚA, xin giúp vua toàn thắng; ngày chúng con cầu khẩn, nguyện xin Chúa đáp lời.

Và Thánh Vịnh 32,16 -19 tiếp tục khẳng định:

Vua thắng trận đâu phải bởi hùng binh, tráng sĩ thoát nguy đâu nhờ dũng lực.

Hão huyền thay, mong thắng nhờ chiến mã; nó mạnh đến đâu cũng không cứu nổi người.

CHÚA để mắt trông nom người kính sợ Chúa, kẻ trông cậy vào lòng Chúa yêu thương…

Kinh Thánh nhắc ta: dù ta có tài năng, tiền bạc, sự khôn ngoan hay quyền lực, nếu cậy vào sức mình mà quên Thiên Chúa, ta sẽ dễ lạc hướng. Chỉ khi biết tín thác, ta mới có thể bước đi trong bình an.

Sách Châm Ngôn 21,31 viết rõ:

“Chiến mã được chuẩn bị cho ngày giao tranh, nhưng thắng bại thuộc quyền Đức Chúa.”

Còn Sách Gióp (G 39, 19 - 25) mô tả hình ảnh con ngựa rất sống động: mạnh mẽ, sung sức, hăng hái trước chiến trận: “Có phải ngươi làm cho ngựa được mạnh sức… Tiếng nó hí vang gây kinh hoàng táng đởm…”

Nói đến ngựa chúng ta nhớ ngay đến hình ảnh Saolô ngã ngựa như một bài học hoán cải. Chúng ta phải “quay xe” để trở về với Chúa. Có thể chúng ta đang sai lầm trong cái nhìn về người anh em; có những điều tiêu cực, hay chúng ta còn bê bối trong bổn phận thờ phượng Chúa và xem thường ông bà, cha mẹ của mình. Cần phải hoán cải, thay đổi trong năm mới để trở về với Chúa và với anh chị em.

3. Bài học từ hình ảnh con ngựa

Tết đến xuân về là lúc mỗi người có thêm thời gian suy ngẫm về cuộc sống. Ý nghĩa thật sự của đời người chỉ tìm thấy nơi Chúa - Đấng đem lại niềm vui và hạnh phúc bền vững. Thành công hay thất bại không phải điều quan trọng nhất; quan trọng là ta sống tốt, biết yêu thương, cư xử tử tế và để lại điều tích cực cho con cháu.

Hình ảnh con ngựa - dạn dày trận mạc, không ngại gian khó - nhắc ta về tinh thần dấn thân, sẵn sàng vượt qua thử thách. Đó cũng là tinh thần loan báo Tin Mừng: không phải “hơn người khác” về danh dự hay chức quyền, mà hơn một chút trong tình yêu thương, sự dấn thân phục vụ, trong sự chăm sóc, chia sẻ, kiên nhẫn với nhau.

Nhất là trong gia đình: không nặng lời với ông bà cha mẹ; không cằn nhằn những vụng về, nhớ quên do tuổi già; nhưng biết quan tâm hơn, cảm thông và nâng đỡ ủi an khi các ngài đang trải qua tháng ngày đau bệnh và tuổi già sức yếu.

Như thế, hình ảnh con ngựa còn là biểu tượng của sự can đảm, của sức mạnh tiến bước. Đó cũng là kiểu cửa hẹp mà Chúa Giêsu mời gọi: “Hãy chiến đấu để qua được cửa hẹp mà vào” (Lc 13,24) Ước mong mỗi gia đình, mỗi cộng đoàn trong năm mới cũng mang tinh thần đó: biết cộng tác, chia sẻ công việc, lắng nghe nhau và cùng nhau bước đi ngang qua mọi thử thách gian khó của cuộc đời để sống chứng tá cho Tin Mừng.

Người trẻ ngày nay thường nói: “Việc gì cũng được, miễn là mình làm cùng nhau. Quan trọng không phải làm cái gì, mà ai làm cùng mình.” Ước gì chúng ta cũng biết đồng hành với nhau như thế trong gia đình, trong giáo xứ, để mái nhà luôn chan hòa yêu thương và có Chúa bên cạnh chúng ta.

Cuối cùng, xin Chúa chúc lành cho từng người trong Năm Bính Ngọ 2026, như lời sách Dân Số:

“Nguyện Đức Chúa chúc lành và gìn giữ anh em! Nguyện Đức Chúa tươi nét mặt nhìn đến anh em và dủ lòng thương anh em! Nguyện Đức Chúa ghé mắt nhìn và ban bình an cho anh em!” (Ds 6,22)

Bài: Martinô Lê Hoàng Vũ (TGPSG)