Nghĩa trang – nơi lưu giữ nghĩa tình

TGPSG -- Sáng thứ Hai ngày 02/11/2026, trong ngày lễ cầu nguyện cho các đẳng linh hồn, tôi có cơ hội được tham dự thánh lễ tại nghĩa trang đồng hương Báo Đáp, ở Củ Chi, Sài Gòn.

Tâm tình của cộng đoàn khi quy tụ về đây là để cầu nguyện cho những người đã ra đi, mà nơi nghĩa trang này thân xác của họ được chôn cất. Mở đầu thánh lễ, vị linh mục chủ tế đã gợi lên nhiều cảm xúc bùi ngùi, xúc động nơi những người tham dự, để khi ra về, tôi hiểu được những điều tốt đẹp khi cùng nhau dâng lời cầu nguyện cho người đã khuất bên những phần mộ.

Nghĩa trang –  nơi lưu giữ nghĩa tình

Nghĩa trang hôm ấy rực rỡ sắc hoa, tạo nên bầu khí vừa linh thiêng vừa ấm cúng trong ngày cầu nguyện cho các đẳng linh hồn. Đứng trước phần mộ của người thân, dường như ai cũng cảm thấy rất gần gũi với người đã khuất. Dù đã ra đi, nhưng hình ảnh của người thân như vẫn còn hiện diện đâu đây nơi trần gian.

Qua lời chia sẻ của linh mục chủ tế, nghĩa trang được gợi lên như là nơi lưu giữ nghĩa tình, biết bao nhiêu nghĩa tình mà người đi trước đã để lại cho chúng ta. Đó có thể là những hy sinh, vất vả lao động của người cha, người mẹ cả đời chăm lo, dạy dỗ, hướng dẫn con cái. Đó cũng có thể là những lời động viên khi con gặp khó khăn, những lời kinh mẹ âm thầm đọc mỗi tối, những lo lắng cho cuộc sống của con cái khi chúng gặp những bất an, thử thách. Đó còn là hình ảnh người thân của chúng ta với sự chở che dành cho những người ở lại. Những ân tình đó lớn biết bao! Làm sao chúng ta có thể báo đáp cho trọn?

Trước phần mộ của người thân, những ký ức, kỷ niệm như một cuốn phim được tua chậm trong tâm trí từng người. Có những người mới ra đi chưa đầy một năm, ngày cầu nguyện cho các linh hồn, chúng ta vẫn còn cảm thấy sự mất mát, chia ly. Có người đã ra đi cả mấy chục năm, nhưng chỉ cần nhớ lại một cử chỉ yêu thương, một lời nói thân tình, lòng người ở lại vẫn không khỏi bùi ngùi, xúc động. Có người trong một năm, cả bố và mẹ đều ra đi.

Thế nhưng, bên phần mộ, chúng ta lại nghe chính lời hứa của Chúa Giêsu dành cho anh trộm lành: “Hôm nay, anh sẽ ở trên thiên đàng với Ta” (Lc 23,43)

Đức tin Kitô giáo không dừng lại ở cái chết. Những ân tình của người thân mà ta đến nghĩa trang cầu nguyện không chỉ là tưởng nhớ và bày tỏ lòng biết ơn, nhưng còn là phó thác người thân đã ra đi trong lòng thương xót hải hà của Thiên Chúa. Chúng ta cầu nguyện cho họ, nhưng cũng nhắc nhở chính mình về cách sống hiếu nghĩa, biết ơn, là tiếp tục những gì mà người đi trước đã để lại.

Ngọn đèn đời người trước sự mong manh của phận người

Trong bài chia sẻ, linh mục chủ tế còn gợi lại một hình ảnh quen thuộc của nghĩa trang miền Bắc tại giáo xứ Báo Đáp, giáo phận Bùi Chu, vào những ngày lễ cầu cho các linh hồn trước đây.

Mấy chục năm trước, vào buổi chiều ngày này, giáo dân trong giáo xứ thường ra thăm viếng mộ người thân, cầu nguyện và tham dự thánh lễ. Khi ấy, những ngọn đèn bão được thắp lên bên các phần mộ. Ánh sáng của ngọn đèn có khi bùng lên, có khi chao nghiêng theo từng cơn gió. Vì thế, người ta phải che chắn, giữ cho ngọn đèn ấy được cháy sáng. Hình ảnh ấy gợi nhắc về sự mong manh của phận người, sự hữu hạn, nay còn mai mất.

Linh mục chủ tế nhắc đến tâm sự của một linh mục: “Bước sang tuổi 71, tôi mới giật mình, càng ngày mình càng cảm thấy rõ cuộc đời như dần khép lại, cho đến khi lụi tàn”.

Có những cha lớn tuổi, đau bệnh nhiều, thậm chí phải nằm một chỗ trong thời gian dài. Có những vị còn phải đối diện với những căn bệnh hiểm nghèo. Sức khỏe từ từ suy yếu dần, tinh thần cũng có lúc xuống theo.

Có một thời, khi bố tôi lớn tuổi, thấy ông suốt ngày kêu mệt, có khi tôi còn nói: “Mệt gì bố, sao bố cứ than?”. Tôi còn chở ông đi đây đó cho vui. Nhưng giờ thì tôi cảm nghiệm dần những điều ấy.

Sự mong manh của con người không chỉ là về thể xác, mà còn là sự yếu đuối và giới hạn của mỗi người trong đời sống tinh thần và thiêng liêng. Vấn đề là chúng ta cần giữ cho ánh sáng của ngọn đèn đời mình luôn cháy sáng trước sức mạnh thổi bay của những cơn gió cuộc đời. Và có thể thắp lên ngọn đèn ấy.

Người thân của chúng ta đã ra đi, còn chúng ta vẫn đang tiếp tục hành trình trên trần thế. Những phần mộ nơi nghĩa trang nhắc nhở chúng ta sống sao cho có nghĩa có tình hơn với nhau, với người còn sống và cả với những người đã ra đi trước. Trên hết, đó là lời mời gọi sống trong tình yêu Thiên Chúa, tin tưởng vào Đức Giêsu Kitô, Đấng đã chiến thắng sự chết và mở ra cho nhân loại con đường dẫn đến sự sống đời đời.

Dẫu cuộc đời chúng ta có ra sao, tội lỗi, yếu hèn, đau bệnh, nằm một chỗ chẳng làm gì được lúc này, nhưng Thiên Chúa luôn ở bên và đồng hành với chúng ta mỗi ngày. Chính niềm tin ấy nâng đỡ chúng ta trong những lúc thân xác và tinh thần trở nên mỏi mệt.

Sống nghĩa tình và tin tưởng vào lời hứa sự sống đời đời

Trong bài giảng thánh lễ tại nghĩa trang đồng hương, linh mục Vinh sơn Vũ Đức Trọng, phó xứ Tân Phú, khai triển Tin Mừng theo thánh Luca với hình ảnh anh trộm lành trên thập giá. Anh thấy mình tội lỗi và anh cũng thấy Đức Giêsu không làm gì nên tội. Anh đã khiêm tốn thưa với Người: “Ông Giêsu ơi, khi ông vào Nước của ông, xin nhớ đến tôi!” (Lc 23,42). Và anh đã nhận được lời hứa đầy hy vọng: “Hôm nay, anh sẽ được ở với tôi trên Thiên Đàng” (Lc 23,43). Hình ảnh ấy cho thấy Đấng đã chết thay vì tội lỗi chúng ta để cứu độ chúng ta, Ngài không bao giờ bỏ rơi chúng ta.

Niềm hy vọng ấy cũng giúp chúng ta nhìn cái chết trong một ánh sáng khác. Cái chết không phải là dấu chấm hết, nhưng là ngưỡng cửa dẫn vào cuộc sống vĩnh cửu trong Thiên Chúa. Khi cuộc sống của chúng ta kết thúc, nếu chúng ta tin tưởng vào lòng thương xót của Thiên Chúa, chúng ta  sẽ được đoàn tụ với người thân yêu để được hưởng sự sống đời đời.

Thánh Têrêsa Avila nói: “Chúng ta sống làm sao để đừng sợ cái chết, để khi chúng ta biết chắc mình sẽ chết, chúng ta sẽ gặp gỡ Chúa”.

Lạy Chúa,

Khi con tưởng nhớ và cầu nguyện cho những người thân yêu đã qua đời, chúng con như được gợi lại biết bao ân tình mà họ đã dành cho chúng con. Có khi đó là lời dạy của bà nhắc con siêng năng đọc kinh sớm tối mỗi ngày. Có khi là sự hy sinh của cha mẹ cả đời làm việc nặng nhọc để nuôi con khôn lớn như ngày nay.

Chúng con xin phó dâng tất cả những linh hồn người thân yêu trong tay Chúa. Xin Chúa đón nhận và đưa họ vào hưởng hạnh phúc Nước Chúa, và cho chúng con khi còn sống ở đời này biết luôn sống nghĩa tình với Chúa và với nhau. Amen.

Bài: Martinô Lê Hoàng Vũ