Tĩnh tâm Mùa Chay: Đức cha Varden suy tư về “Thánh Bênađô - Nhà hiện thực”

Tác giả:Đức cha Erik Varden, OCSO

Cao Trí (TGPSG) biên dịch từ Vatican News

TGPSG/Vatican News -- Đức cha Erik Varden trình bày bài suy niệm thứ chín trong Tuần Linh Thao tại Vatican dành cho Đức Giáo hoàng Lêô XIV, các Hồng y cư ngụ tại Rôma và các vị đứng đầu các Bộ, với chủ đề “Thánh Bênađô – Nhà hiện thực”. Sau đây là phần tóm lược bài suy niệm của ngài.

Căn tính của phong trào Xitô được giao thoa giữa lý tưởng và thực tại cụ thể, giữa thi vị và thực dụng. Những nhân vật chủ chốt của phong trào được thử thách và thanh luyện qua những căng thẳng phát sinh từ đó.

Tôi đã nói về những lý tưởng cao cả của thánh Bênađô, về khuynh hướng vạch ra một đường lối hành động trong tâm trí rồi theo đuổi cách không khoan nhượng. Việc giữ lập trường cứng rắn đến với ngài cách tự nhiên. Khía cạnh quyết liệt, không nhượng bộ ấy không bao giờ rời bỏ ngài. Nhưng theo thời gian, nó được dịu lại. Giờ đây chúng ta nói về tiến trình ấy. Chính tiến trình này đã biến một người duy lý tưởng thành một nhà hiện thực.

Nhà phân tâm học Jacques Lacan từng nói rằng “cái thực” là điều mà con người va chạm phải. Phạm vi hoạt động rộng lớn của Bênađô trong lãnh vực Realpolitik khiến ngài không ít lần va chạm. Nhưng ngài trở thành một nhà hiện thực không chỉ theo nghĩa chấp nhận sự việc như chúng vốn là. Trên hết, ngài học được rằng thực tại sâu xa nhất của mọi biến cố nhân loại là một tiếng kêu xin lòng thương xót.

Càng nhận ra tiếng kêu ấy nơi tâm hồn con người, trong những giọt lệ cay đắng, trong các xung đột trần thế, trong những chiến dịch điên rồ chống lại sự đoan chính và chân lý, và cả trong tiếng thì thầm của rừng cây, ngài càng ý thức hơn về lời đáp trả đầy ân sủng của Thiên Chúa. Ngài nghe thấy lời đáp ấy nơi Thánh Danh Giêsu, Danh đã trở nên vô cùng thân thiết đối với ngài. Nơi Đức Giêsu, Thiên Chúa mạc khải ý định cứu độ của Người, tuôn đổ trên nhân loại như dầu thơm chữa lành và thanh tẩy.

Thánh Bênađô nói với các đan sĩ của mình: “Mọi lương thực của tâm trí đều khô khan nếu không được thấm trong thứ dầu ấy; sẽ nhạt nhẽo nếu không được nêm bằng thứ muối ấy. Hãy viết điều bạn muốn, tôi sẽ không cảm thấy thích thú nếu điều đó không nói về Đức Giêsu. Hãy bàn luận hay tranh luận điều bạn muốn, tôi sẽ không thấy vui nếu bạn loại trừ Danh Giêsu. Đối với tôi, Danh Giêsu là mật ngọt trong miệng, là âm nhạc bên tai, là khúc ca trong lòng.”

Thánh Bênađô hiểu những kỳ công mà lòng thương xót của Thiên Chúa nơi Đức Giêsu có thể thực hiện. Điều này đem lại cho lòng đạo đức của ngài một chiều sâu cảm tính. Thuật ngữ affectus giữ vị trí trung tâm trong tư tưởng của ngài. Nó có phạm vi rộng, cho thấy ân sủng tác động đến con người như những hữu thể có cảm giác. Nhưng Bênađô cũng coi Đức Giêsu, Đấng nhập thể của chân lý, như một nguyên lý chú giải. Ngài đọc các hoàn cảnh, con người và các mối tương quan một cách kiên quyết dưới ánh sáng của Đức Giêsu. Cái nhìn này đã đem lại cho ngài những người ngưỡng mộ vững vàng vượt xa biên giới Công giáo, từ Martin Luther đến John Wesley.

Chỉ khi được soi sáng cách siêu nhiên, bản tính con người mới bộc lộ hình dạng hoàn hảo của mình, forma formosa của nó. Chỉ khi ấy vẻ đáng yêu mà đời sống trần thế có thể đạt tới mới trở nên hiển nhiên. Chỉ khi ấy vinh quang ẩn giấu trong và quanh con người mới bừng sáng thành những tia chớp thực chất, dạy cho con người biết mình và người khác có thể trở thành gì, đồng thời cung cấp một mẫu hình cho một thế giới được đổi mới.

Đó chính là chủ nghĩa hiện thực mà Bênađô đã hướng tới. Nó giúp ngài trở thành không chỉ một nhà cải cách cao thượng, một nhà hùng biện vô song, một vị thủ lĩnh của Giáo hội. Chính sự hiểu biết về thực tại trọn vẹn của tình yêu Đức Kitô, và về sức mạnh của tình yêu ấy có thể biến đổi mọi sự, đã làm cho Bênađô trở thành một Tiến sĩ và một vị thánh. Và đó là lý do Giáo hội yêu mến và tôn kính ngài.

Vita Prima kể lại: “Ngài sống tự do với chính mình”. Đó là điều cuộc đời đã dạy cho ngài. Một người nam hay người nữ thực sự tự do quả là điều vinh quang để chiêm ngắm.

* Đức cha Erik Varden, Giám mục Trondheim, Na Uy, được mời giảng Tuần Linh Thao năm 2026 cho Đức Giáo hoàng Lêô XIV, các Hồng y cư ngụ tại Rôma và các vị đứng đầu các Bộ thuộc Giáo triều Rôma, diễn ra từ Chúa nhật 22-2 đến thứ Sáu 27-2. Đây là đường dẫn đến trang mạng của ngài. Đây là đường dẫn đến trang mạng của ngài.