Đức Lêô XIV: Với tư cách mục tử, tôi không thể ủng hộ chiến tranh

Nguồn: Vatican News

Xuân Đại biên dịch

TGPSG -- Trên chuyến bay trở về Rôma, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV trao đổi với các nhà báo về sứ mạng loan báo Tin Mừng cho mọi dân tộc, tưởng nhớ các nạn nhân trẻ em trong các cuộc chiến tại Iran và Liban, lên án án tử hình, và nhấn mạnh việc tôn trọng luật pháp quốc tế.

“Chào tất cả mọi người. Tôi hy vọng anh chị em đều khỏe và sẵn sàng cho một hành trình mới — với ‘pin’ đã được nạp đầy!”

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã kết thúc chuyến Tông du dài ngày tại châu Phi. Trên chuyến bay từ Malabo, chặng dừng cuối tại Guinea Xích Đạo, trở về Rôma, ngài đã trả lời các câu hỏi của năm trong số khoảng 70 nhà báo tháp tùng chuyến viếng thăm quốc tế này.

Ngài đề cập đến các vấn đề: chiến tranh, đàm phán Mỹ-Iran, di cư, án tử hình, và việc chúc lành cho các cặp đồng tính.

Đức Giáo Hoàng mở đầu bằng việc suy tư về kinh nghiệm vừa kết thúc tại bốn quốc gia châu Phi.

Dưới đây là bản ghi và bản dịch tiếng Anh tạm thời của buổi họp báo:

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV, nói bằng tiếng Ý:

Khi tôi đi đây đó, tôi nói với tư cách cá nhân; nhưng hôm nay, với tư cách là Giáo hoàng, Giám mục Rôma, đây trước hết là một chuyến Tông du mục vụ, để gặp gỡ, đồng hành và hiểu biết Dân Thiên Chúa.

Rất thường khi, sự quan tâm được bày tỏ lại mang tính chính trị hơn: “Đức Giáo Hoàng nói gì về vấn đề này hay vấn đề kia? Tại sao ngài không phán xét chính phủ nước này hay nước khác?” Dĩ nhiên có rất nhiều điều để nói. Tôi đã nói về công lý, và những vấn đề đó vẫn hiện diện.

Nhưng đó không phải là điều cốt lõi: chuyến đi trước hết phải được hiểu như một biểu lộ của ước muốn loan báo Tin Mừng, công bố sứ điệp của Đức Giêsu Kitô - một cách để đến gần con người trong niềm vui của họ, trong chiều sâu đức tin của họ, nhưng cũng trong những đau khổ của họ.

Trong bối cảnh đó, rõ ràng nhiều khi cần đưa ra nhận định hoặc tìm cách khích lệ chính con người đảm nhận trách nhiệm đối với cuộc sống của mình.

Cũng quan trọng khi đối thoại với các nguyên thủ quốc gia, nhằm khuyến khích một sự thay đổi trong cách suy nghĩ hoặc sự cởi mở hơn hướng tới lợi ích chung, cũng như suy xét các vấn đề như việc phân phối tài nguyên của quốc gia.

Trong các cuộc gặp gỡ, chúng tôi đã đề cập đến nhiều khía cạnh, nhưng trên hết là chúng tôi đã nhìn thấy và gặp gỡ con người với tất cả lòng nhiệt thành ấy.

Tôi rất hài lòng về toàn bộ chuyến đi, nhưng việc sống, đồng hành và bước đi cùng người dân Guinea Xích Đạo thực sự là một ân phúc, kể cả với cơn mưa… Hôm trước họ vui mừng vì mưa, nhưng trên hết, đó là dấu chỉ của sự hiệp thông với Giáo hội hoàn vũ trong những gì chúng ta cử hành trong đức tin.

Ignazio Ingrao (Tg1): Thưa Đức Thánh Cha, xin cảm ơn ngài về chuyến đi đầy những cuộc gặp gỡ, câu chuyện và khuôn mặt. Tại cuộc gặp gỡ vì hòa bình ở Bamenda, Cameroon, ngài đã mô tả một thế giới đảo lộn, nơi một số ít bạo chúa có nguy cơ hủy diệt hành tinh. Ngài nói rằng hòa bình không phải là điều được “sáng chế” nhưng là điều cần được đón nhận. Các cuộc đàm phán về xung đột Iran đang rơi vào hỗn loạn, với những tác động nặng nề lên kinh tế toàn cầu. Ngài có hy vọng về một sự thay đổi chế độ tại Iran không, khi xã hội dân sự và sinh viên cũng đã xuống đường trong những tháng gần đây, và thế giới đang lo ngại về cuộc chạy đua hạt nhân? Ngài muốn gửi lời kêu gọi nào tới Hoa Kỳ, Iran và Israel để phá vỡ bế tắc và chấm dứt leo thang? Và liệu NATO cùng châu Âu có nên can dự nhiều hơn không?

Tôi muốn bắt đầu bằng việc nói rằng: chúng ta phải thúc đẩy một thái độ mới và một nền văn hóa hòa bình. Rất thường khi đánh giá các tình huống, phản ứng tức thời là dùng bạo lực, chiến tranh hoặc tấn công.

Điều chúng ta thấy là rất nhiều người vô tội đã thiệt mạng.

Tôi vừa đọc một lá thư từ các gia đình có con em bị giết ngay trong ngày đầu của cuộc tấn công. Họ kể về việc đã mất đi con cái của mình trong biến cố đó. Vấn đề không phải là có thay đổi chế độ hay không; mà là làm sao thúc đẩy những giá trị chúng ta tin tưởng mà không gây ra cái chết của quá nhiều người vô tội.

Tình hình tại Iran rõ ràng rất phức tạp. Ngay cả các cuộc đàm phán, hôm nay Iran nói “có”, ngày mai Hoa Kỳ nói “không”, rồi ngược lại, chúng ta không biết mọi việc sẽ đi về đâu. Tình trạng hỗn loạn, nghiêm trọng đối với kinh tế toàn cầu đã hình thành, nhưng cũng có cả một dân tộc tại Iran gồm những người vô tội đang chịu đau khổ vì chiến tranh. Vì thế, chuyện thay đổi chế độ, có hay không: thậm chí còn không rõ hiện tại đang tồn tại chế độ nào sau những ngày đầu các cuộc tấn công của Israel và Hoa Kỳ vào Iran.

Thay vào đó, tôi khuyến khích tiếp tục đối thoại vì hòa bình, để tất cả các bên nỗ lực thúc đẩy hòa bình, loại bỏ nguy cơ chiến tranh và tôn trọng luật pháp quốc tế. Điều rất quan trọng là phải bảo vệ người vô tội, điều mà ở nhiều nơi đã không được thực hiện.

Tôi mang theo bên mình một bức ảnh của một em bé Hồi giáo, trong chuyến thăm Lebanon, đã đứng chờ với tấm bảng “Chào mừng Đức Giáo hoàng Lêô.” Em đã bị giết trong giai đoạn cuối của cuộc chiến. Có rất nhiều hoàn cảnh khác nhau trong cuộc sống, và tôi nghĩ chúng ta cần phải biết suy nghĩ theo những khía cạnh này.

Với tư cách là Giáo hội, tôi nhắc lại, với tư cách là một mục tử, tôi không thể ủng hộ chiến tranh. Và tôi muốn khích lệ mọi người nỗ lực tìm kiếm những giải pháp phát xuất từ nền văn hóa hòa bình, chứ không phải từ hận thù và chia rẽ.

Eva Fernández (Radio Cope): Chúng ta đang rời một châu lục nơi có rất nhiều người khao khát và mơ ước được đến châu Âu. Chuyến tông du sắp tới của ngài sẽ là đến Tây Ban Nha, nơi vấn đề di cư rất quan trọng, đặc biệt là tại quần đảo Canary. Ngài biết rằng vấn đề di cư ở Tây Ban Nha gây ra nhiều tranh luận và chia rẽ; ngay cả giữa những người Công giáo cũng chưa có lập trường rõ ràng. Ngài có thể nói gì với người dân Tây Ban Nha, và đặc biệt là với người Công giáo, về vấn đề nhập cư? Và nếu cho phép tôi hỏi thêm: chuyến đi tiếp theo sẽ là Tây Ban Nha, nhưng chúng tôi cũng biết ngài mong muốn đến Peru, có thể cả Argentina và Uruguay, và có lẽ cả việc hành hương kính Đức Mẹ Guadalupe?

Vấn đề di cư rất phức tạp và ảnh hưởng đến nhiều quốc gia, không chỉ Tây Ban Nha, không chỉ châu Âu, không chỉ Hoa Kỳ; đó là một hiện tượng toàn cầu.

Vì vậy, câu trả lời của tôi bắt đầu bằng một câu hỏi: các nước phương Bắc toàn cầu đang làm gì để giúp các nước phương Nam toàn cầu, hay những quốc gia nơi giới trẻ hôm nay không tìm thấy tương lai và vì thế mơ ước di cư lên phía Bắc? Ai cũng muốn đi về phía Bắc, nhưng thường thì các nước phương Bắc lại không có câu trả lời về cách tạo cơ hội cho họ. Nhiều người đang chịu đau khổ… Nạn buôn người cũng là một phần của vấn đề di cư.

Cá nhân tôi tin rằng một quốc gia có quyền quản lý biên giới của mình. Tôi không nói rằng phải cho tất cả mọi người vào mà không có trật tự, đôi khi điều đó tạo ra những tình trạng bất công hơn tại quốc gia đích so với nơi họ đã rời đi.

Nhưng nói vậy, tôi tự hỏi: các quốc gia giàu đang làm gì để thay đổi tình hình ở các quốc gia nghèo hơn? Tại sao chúng ta không cố gắng, thông qua viện trợ của nhà nước cũng như đầu tư của các tập đoàn lớn và đa quốc gia, để cải thiện tình hình tại những quốc gia như nơi chúng tôi đã đến thăm?

Châu Phi thường bị nhiều người xem như nơi để khai thác khoáng sản, lấy tài nguyên phục vụ cho lợi ích của các quốc gia khác. Có lẽ ở cấp độ toàn cầu, chúng ta cần nỗ lực nhiều hơn để thúc đẩy công bằng, bình đẳng và phát triển tại các quốc gia châu Phi, để người dân không phải di cư sang các nước khác, kể cả Tây Ban Nha.

Và một điểm khác tôi muốn nhấn mạnh là: dù thế nào đi nữa, họ vẫn là con người, và chúng ta phải đối xử với con người một cách nhân bản, không được đối xử tệ hơn cả loài vật như đôi khi vẫn xảy ra.

Đây là một thách đố rất lớn: một quốc gia có thể nói rằng họ không thể tiếp nhận quá một số lượng nhất định, nhưng khi con người đến, họ vẫn là con người và xứng đáng được tôn trọng vì phẩm giá vốn có của họ.

Còn các chuyến tông du sắp tới? Tôi rất mong muốn được thăm một số quốc gia tại Mỹ Latinh. Cho đến nay, chưa có gì được xác nhận; chúng ta sẽ chờ xem.

Arthur Herlin (Paris Match): Thưa Đức Thánh Cha, thay mặt các đồng nghiệp Pháp, con xin cảm ơn ngài về chuyến đi tuyệt vời này. Thật đáng kinh ngạc. Thưa Đức Thánh Cha, trong chuyến đi này, ngài đã gặp những nhà lãnh đạo thuộc hàng độc đoán nhất thế giới, đúng không? Làm thế nào để ngài tránh việc sự hiện diện của mình vô tình trao cho các chế độ này tính chính danh về mặt đạo đức? Có phải đó là một dạng “tẩy trắng bằng Giáo hoàng” không?

[Đức Lêô XIV, nói bằng tiếng Anh:] Cảm ơn câu hỏi của bạn. Chắc chắn, sự hiện diện của một Giáo hoàng bên cạnh bất kỳ nguyên thủ quốc gia nào cũng có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau. Có người có thể hiểu rằng: “À, Giáo hoàng hay Giáo hội đang nói rằng cách họ sống như vậy là ổn.” Và cũng có những người hiểu theo hướng khác.

Tôi muốn quay lại điều tôi đã nói lúc đầu, về tầm quan trọng của việc hiểu mục đích chính của các chuyến đi mà tôi - và các Giáo hoàng - thực hiện: đó là thăm viếng con người. Đồng thời, cần thấy giá trị lớn lao của hệ thống mà Tòa Thánh duy trì, đôi khi với nhiều hy sinh, để giữ các mối quan hệ ngoại giao với các quốc gia trên toàn thế giới.

Và đôi khi chúng tôi có quan hệ ngoại giao với những quốc gia có các nhà lãnh đạo mang tính độc đoán. Chúng tôi có cơ hội đối thoại với họ ở cấp độ ngoại giao, một cách chính thức. Không phải lúc nào chúng tôi cũng đưa ra những tuyên bố lớn - chỉ trích, phán xét hay lên án.

Nhưng có rất nhiều công việc âm thầm phía sau để thúc đẩy công lý, cổ võ các hoạt động nhân đạo, tìm kiếm những trường hợp có thể có tù nhân chính trị và tìm cách để họ được trả tự do, cũng như những hoàn cảnh đói nghèo, bệnh tật, v.v.

Vì thế, Tòa Thánh, bằng việc duy trì - nếu có thể nói - một sự trung lập và tìm cách tiếp tục các mối quan hệ ngoại giao tích cực với nhiều quốc gia khác nhau, thực sự đang cố gắng áp dụng Tin Mừng vào những hoàn cảnh cụ thể để cải thiện đời sống con người.

Mọi người có thể diễn giải phần còn lại theo cách của họ, nhưng tôi nghĩ điều quan trọng là chúng ta phải tìm cách tốt nhất có thể để giúp đỡ con người tại bất kỳ quốc gia nào.

Verena Stefanie Shälter (Ard Rundfunk): Thưa Đức Thánh Cha, xin chúc mừng chuyến tông du đầu tiên của ngài tới các nước phương Nam. Chúng tôi đã thấy rất nhiều sự nhiệt tình, thậm chí là phấn khởi; con nghĩ điều đó cũng khiến ngài xúc động. Con muốn hỏi ngài đánh giá thế nào về quyết định của Hồng y Reinhardt Marx...

[Đức Lêô XIV, nói bằng tiếng Anh:] Trước hết, tôi nghĩ điều rất quan trọng là phải hiểu rằng sự hiệp nhất hay chia rẽ của Giáo hội không nên xoay quanh các vấn đề tính dục... Tòa Thánh đã trao đổi với các giám mục Đức về vấn đề này.

Tòa Thánh đã nói rõ rằng: chúng tôi không đồng ý với việc chính thức hóa việc chúc lành cho các cặp đôi, trong trường hợp này là các cặp đồng tính như bạn đã hỏi, hoặc các cặp trong những hoàn cảnh không hợp lệ, vượt quá những gì mà Đức Giáo hoàng Phanxicô đã cho phép khi nói rằng mọi người đều có thể nhận được phép lành.

Khi một linh mục ban phép lành vào cuối Thánh lễ, khi Đức Giáo hoàng ban phép lành vào cuối một cử hành lớn như hôm nay, thì đó là phép lành dành cho tất cả mọi người.

Câu nói nổi tiếng của Đức Phanxicô “Tutti, tutti, tutti” là cách diễn tả niềm tin của Giáo hội rằng tất cả đều được chào đón; tất cả đều được mời gọi; tất cả được mời gọi theo Chúa Giêsu và tìm kiếm sự hoán cải trong đời sống của mình.

Nếu đi xa hơn điều đó vào lúc này, tôi nghĩ chủ đề này có thể gây chia rẽ hơn là hiệp nhất, và chúng ta nên tìm cách xây dựng sự hiệp nhất trên nền tảng Đức Giêsu Kitô và những gì Ngài dạy. Đó là cách tôi trả lời câu hỏi này.

Anneliese Taggart (Newsmax TV): Thưa Đức Thánh Cha, xin cảm ơn ngài. Trong chuyến đi này, ngài đã nói về việc con người khao khát công lý. Sáng nay có tin rằng Iran đã xử tử thêm một thành viên đối lập, và cũng có thông tin rằng chế độ này đã treo cổ công khai nhiều người khác, cũng như giết hại hàng ngàn người dân của chính họ. Ngài có lên án những hành động này không, và ngài có thông điệp nào gửi đến chính quyền Iran không?

[Đức Lêô XIV, nói bằng tiếng Anh:] Tôi lên án mọi hành động bất công. Tôi lên án việc tước đoạt mạng sống con người. Tôi lên án án tử hình. Tôi tin rằng sự sống con người phải được tôn trọng và mọi người, từ khi thụ thai cho đến khi chết tự nhiên, đều phải được tôn trọng và bảo vệ.

Vì thế, khi một chế độ hay một quốc gia đưa ra những quyết định tước đoạt mạng sống của người khác một cách bất công, thì rõ ràng đó là điều phải bị lên án.