Chủ đề Ngày Thế giới Hòa bình lần thứ 60: Giải giáp công nghệ vì hòa bình

Tác giả: Alessandro Di Bussolo và Kielce Gussie

Xuân  Đại biên dịch

TGPSG/Vatican News -- Bộ Phục vụ Phát triển Con người Toàn diện công bố chủ đề Ngày Thế giới Hòa bình lần thứ 60, được cử hành vào ngày 1/1/2027: “Giải giáp công nghệ, phục vụ hòa bình: Chính trị trong tư cách Trách nhiệm phòng ngừa.”

Ngày 1/1/2027 đánh dấu Ngày Thế giới Hòa bình lần thứ 60. Theo thông cáo báo chí của Bộ Phục vụ Phát triển Con người Toàn diện, để cử hành ngày này, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã chọn chủ đề: “Giải giáp công nghệ, phục vụ hòa bình: Chính trị trong tư cách Trách nhiệm phòng ngừa.”

Thông cáo viết tiếp: Đức Giáo hoàng muốn nhấn mạnh “trách nhiệm luân lý của những người được kêu gọi hoạt động trong lĩnh vực chính trị”. Hơn nữa, Đức Giáo hoàng Lêô còn khuyến khích nhân loại đề cao phẩm giá của mỗi người, góp phần xây dựng hòa bình, bắt đầu từ việc “giải giáp công nghệ.”

Khi viện dẫn thông điệp Magnifica humanitas (số 198) - "không có thuật toán nào có thể khiến chiến tranh trở nên chính đáng về mặt đạo đức" - đồng thời cảnh báo về những rủi ro liên quan đến việc sử dụng AI thực hiện các quyết định quân sự, Giáo hoàng Leo đưa ra một lời kêu gọi đầy tâm huyết gửi tới toàn thể cộng đồng quốc tế.

Ngài kêu gọi “có những thỏa thuận chung hàm chứa khả năng bảo vệ trách nhiệm của con người và các nguyên tắc nhân đạo trong những bối cảnh mạng sống con người và sự chung sống hòa bình giữa các dân tộc bị đe dọa.”

Giới thiệu Thông điệp

Khi trình bày văn kiện của mình vào ngày 25/5/2026 tại Hội trường Thượng Hội đồng mới - một văn kiện chưa từng có trong lịch sử Giáo hội - Đức Giáo hoàng đã nhắc lại rằng: gần 200 trang tài liệu này là thành quả của quá trình suy tư trong nội bộ Tòa Thánh về các công nghệ mới và Trí tuệ Nhân tạo – hiện đang tác động đến “nhiều lĩnh vực trong cuộc sống của chúng ta”, ảnh hưởng đến các quyết định và đang “thay đổi tận gốc phương thức tiến hành chiến tranh”.

“Trí tuệ Nhân tạo phải được giải giáp”

Từ tất cả những điều này đã nảy sinh một xác tín mà chính Đức Giáo hoàng Lêô mô tả là “khiến chúng ta phải băn khoăn”, đồng thời trở thành sợi chỉ xuyên suốt của Thông điệp: “Trí tuệ Nhân tạo phải được giải giáp.”

Ngài thừa nhận: “Tôi biết từ ngữ này mạnh,” nhưng đã cố ý chọn nó vì thời điểm hiện nay cần những từ ngữ có khả năng thu hút sự chú ý, đánh thức lương tâm và chỉ cho nhân loại những con đường cần theo đuổi.

Công nghệ không được làm suy yếu khả năng phán đoán của chúng ta

Đức Giáo hoàng Lêô nhấn mạnh rằng từ lâu Giáo hội đã dấn thân cho việc giải trừ vũ khí hạt nhân để “phục vụ hòa bình và phẩm giá của gia đình nhân loại.” Theo nghĩa tương tự, “Trí tuệ Nhân tạo giờ đây cần được giải giáp,” bởi vì, “giống như năng lượng hạt nhân, nó phải phục vụ mọi người và công ích.” Và “các quyết định liên quan đến công nghệ không bao giờ được tách rời khỏi lương tâm và trách nhiệm.”

Trong Magnifica humanitas, Đức Giáo hoàng suy tư về hòa bình - không chỉ là vắng bóng chiến tranh, nhưng là công lý được thực thi. Tuy nhiên, khi công nghệ làm suy yếu khả năng phán đoán của chúng ta, chính hòa bình cũng bị đặt vào tình trạng nguy hiểm. Tuy nhiên, giải trừ vũ khí cho công nghệ thôi cũng chưa đủ. Chúng ta phải xây dựng.

Tìm cách định hướng AI phục vụ công ích

Ở điểm này, Đức Giáo hoàng nhớ lại kinh nghiệm trong những năm thi hành sứ vụ truyền giáo tại Peru, sau các trận lũ lụt. Ngài chia sẻ: “Tôi học được rằng tái thiết không chỉ chỉ là thay thế những gì đã bị phá hủy. Đó còn là hàn gắn các mối tương quan, khôi phục niềm tin và khơi lại niềm hy vọng cho tương lai. Hơn nữa, không ai tái thiết một mình.”

Chỉ với một tầm nhìn toàn diện như vậy, Trí tuệ Nhân tạo mới có thể được định hướng phục vụ công ích. Chỉ khi cùng nhau - những người thiết kế các hệ thống và những người chịu hậu quả từ chúng, các quốc gia giàu và nghèo, các tổ chức và cá nhân, các trung tâm quyền lực và những vùng ngoại vi - chúng ta mới có thể xây dựng một tương lai không dành cho một thiểu số đặc quyền, nhưng cho toàn thể gia đình nhân loại.