Đức Lêô XIV: Chỉ những tâm hồn bình an mới có thể xây dựng nền hòa bình

Tác giả: Đức Giáo hoàng Lêô XIV

Xuân Đại (TGPSG) biên dịch từ Vatican News

TGPSG/Vatican News -- Chúng tôi công bố bản văn lời dẫn nhập mới của Đức Giáo hoàng Lêô XIV cho cuốn sách “Peace Be with You!”, do HarperCollins xuất bản và được phát hành tại các hiệu sách ở Hoa Kỳ cùng các quốc gia nói tiếng Anh từ ngày 24 tháng 2. Đây là bản tiếng Anh của tác phẩm “E pace sia!”, do Nhà Xuất bản Vatican ấn hành vào tháng 8 năm 2025.

Hòa bình là một trong những vấn đề lớn của thời đại chúng ta, vừa là một ân ban vừa là một bổn phận: ân ban đến từ Thiên Chúa, được xây dựng bởi bao thế hệ qua dòng lịch sử.

Chúng ta đang sống trong một thế giới bị tổn thương bởi quá nhiều xung đột và bị tàn phá bởi những cuộc xung đột đẫm máu. Chủ nghĩa dân tộc cực đoan chà đạp quyền lợi của những người yếu thế nhất. Ngay cả trước khi bị nghiền nát trên chiến trường, hòa bình đã bị đánh bại trong tâm hồn con người khi chúng ta nhượng bộ tính ích kỷ và lòng tham, khi để cho lợi ích phe nhóm lấn át thay vì hướng đến công ích.

Nhiều tác giả đã nhận định rằng khi chúng ta từ chối lắng nghe câu chuyện của người khác, chúng ta bắt đầu tước đi phẩm giá của họ. Phi nhân hóa tha nhân là bước khởi đầu của mọi cuộc chiến. Trái lại, hiểu biết người khác chính là nếm trước hương vị của hòa bình. Nhưng để thực sự hiểu biết, trước hết ta phải biết yêu thương. Thánh Âu Tinh đã nói: “Không ai có thể được biết đến nếu không qua tình bạn” (Eighty-three Different Questions, 71).

Tại đây, tôi muốn suy tư về hai chiều kích của hòa bình: chiều thẳng (hòa bình như ân ban từ Trời Cao) và chiều ngang (hòa bình như trách nhiệm của mỗi người).

Hòa bình là ân ban Thiên Chúa trao cho con người mọi thời đại qua biến cố Chúa Giêsu giáng sinh tại Bêlem. Các thiên thần loan báo bình an dưới thế vì Thiên Chúa đã làm người. Người đã ôm lấy nhân loại cách sâu xa đến nỗi, qua thập giá của mình, Người tiêu diệt mối thù nghịch do tội lỗi gây nên.

Thánh Augustinô thành Hippo viết: “Chúng ta cũng sẽ trở thành nguồn vinh quang thêm cho Thiên Chúa trên trời cao, sau khi thân xác thiêng liêng của chúng ta được phục sinh, khi chúng ta được cất lên mây trời để gặp Đức Kitô, với điều kiện là, trong khi còn ở trần gian, chúng ta biết dấn thân xây dựng hòa bình với thiện chí” (Bài giảng, 193).

Vinh quang Thiên Chúa đã ngự xuống trần gian để làm cho chúng ta được tham dự vào sự thiện hảo vô biên của Người. Ân ban này đòi hỏi nơi chúng ta một lời đáp trả, một “thiện chí”, như vị Thánh thành Hippo đã viết.

Hơn nữa, hòa bình còn là ân ban mà Đấng Phục Sinh trao cho các môn đệ. Đó là một thứ hòa bình “mang thương tích” bởi những vết thương thập giá, bởi lẽ bình an của Chúa Giêsu tuôn trào từ một con tim yêu thương và chấp nhận để mình bị đánh động bởi đau khổ của mọi thời đại và mọi nơi.

“Chúa đã hiện ra với các môn đệ sau khi sống lại, như anh chị em đã nghe, và chào họ rằng: ‘Bình an cho anh em.’ Đó chính là hòa bình đích thực, và là lời chào của ơn cứu độ; vì chính ‘lời chào’ cũng bắt nguồn từ ‘ơn cứu độ’” (Bài giảng, 116), Thánh Augustinô thành Hippo khẳng định.

Tuy nhiên, hòa bình cũng là một dấn thân và trách nhiệm của mỗi người chúng ta. Hòa bình có nghĩa là dạy trẻ em biết tôn trọng người khác và không bắt nạt bạn bè khi vui chơi. Hòa bình có nghĩa là vượt qua lòng kiêu hãnh cá nhân và dành chỗ cho tha nhân trong gia đình, nơi làm việc, trong thể thao. Hòa bình hiện diện khi tâm hồn và đời sống chúng ta được thấm đượm sự thinh lặng, chiêm niệm và lắng nghe Thiên Chúa; bởi lẽ Thiên Chúa không bao giờ chúc lành cho bạo lực, không bao giờ chấp nhận việc lợi dụng người khác, cũng không tán thành sự khai thác cuồng loạn Trái Đất duy nhất này, vốn đang làm biến dạng công trình Tạo dựng, mà chính Đấng Tạo Hóa đã nâng niu chăm sóc.

Trước bao cuộc chiến đang diễn ra trên khắp thế giới, chúng ta có thể cảm thấy bất lực. Chúng ta có thể chống lại điều tôi gọi là “toàn cầu hóa sự bất lực” bằng nhiều cách khác nhau: trước hết, các tín hữu có thể cất lên lời cầu nguyện. Cầu nguyện là một sức mạnh “không vũ trang”, chỉ tìm kiếm công ích, không loại trừ ai. Khi cầu nguyện, chúng ta giải giáp cái tôi của mình và trở nên có khả năng sống quảng đại và chân thành.

Hơn nữa, trái tim chúng ta là chiến trường quan trọng nhất. Chính tại đó, chúng ta phải học chiến thắng, một chiến thắng không đổ máu nhưng cần thiết, trước những xung lực của sự chết và những khuynh hướng thống trị: chỉ những tâm hồn bình an mới có thể xây dựng một thế giới hòa bình. Chúng ta phải thực hành một nền văn hóa hòa giải bằng cách tạo nên những hội thảo bất bạo động, những nơi mà sự nghi kỵ có thể trở thành cơ hội gặp gỡ. Con tim là nguồn mạch của hòa bình: tại đó, chúng ta phải học cách gặp gỡ thay vì xung đột, biết tín nhiệm thay vì nghi ngờ, biết lắng nghe và thấu hiểu thay vì khép kín trước tha nhân.

Sau cùng, giới chính trị và cộng đồng quốc tế có trách nhiệm tạo điều kiện cho việc hòa giải các xung đột, bằng cách vận dụng nghệ thuật đối thoại và ngoại giao. “Lạy Chúa là Thiên Chúa, xin ban bình an của Chúa cho chúng con…, bình an của sự nghỉ ngơi, bình an của ngày Sabát không bao giờ tàn”: với những lời của thánh Augustinô thành Hippo, chúng ta hãy cầu xin Chúa Cha ban cho thế giới, cho mọi dân tộc, đặc biệt những ai bị lãng quên và chịu đau khổ nhiều nhất, ân phúc của một nền hòa bình công chính và bền vững.