Tuyên ngôn của Phái bộ Quan sát Thường trực của Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc

TGPSG -- Đại diện Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc ở New York tố giác nạn khinh rẻ công pháp quốc tế về nhân đạo trong chiến tranh và gây nguy hiểm cho các thường dân.

Bày tỏ lập trường trên đây là Đức ông Robert D. Murphy, Đại biện của Phái bộ Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc trong phiên thảo luận mở của Hội đồng Bảo an về “Bảo vệ thường dân trong xung đột vũ trang”, hôm 21 tháng Năm vừa qua.

Đức ông Murphy nói rằng: “Trong những năm gần đây, dân thường tiếp tục phải gánh chịu những hậu quả bi thảm của các cuộc xung đột vũ trang trên quy mô rộng lớn. Hàng triệu người đã phải rời bỏ nhà cửa, trong khi nhiều người khác vẫn đang đối diện với bạo lực, nạn đói, tình trạng bất an và sự sụp đổ của các dịch vụ thiết yếu. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực phối hợp nhằm đặt ra các giới hạn cho chiến tranh và củng cố sự bảo vệ theo luật nhân đạo quốc tế, những người dân vô tội và không có khả năng tự vệ vẫn tiếp tục là những nạn nhân chịu thiệt hại nặng nề nhất của xung đột.

Việc bảo vệ thường dân không chỉ đơn thuần là một vấn đề chính trị hay tác chiến. Như Đức Thánh cha Lêô XIV khẳng định: “Nguyên tắc nhân đạo, được khắc ghi trong lương tâm của mỗi người và được công nhận trong luật pháp quốc tế, bao hàm một nghĩa vụ luân lý phải bảo vệ dân thường khỏi những hậu quả kinh hoàng của chiến tranh.” Vì lý do đó, Tòa Thánh hết sức lo ngại trước sự xem nhẹ ngày càng gia tăng đối với luật nhân đạo quốc tế và việc bình thường hóa những hành vi khiến thường dân ngày càng bị đặt vào tình trạng nguy hiểm. Về điểm này, Phái đoàn xin lưu ý đến ba vấn đề then chốt:

Thứ nhất, các cuộc tấn công nhằm vào nơi thờ phượng và các cộng đồng tôn giáo là điều đặc biệt đáng lo ngại. Những hành động như vậy không chỉ gây tổn thương cho từng tín hữu, mà còn làm tổn hại đến cấu trúc văn hóa, tinh thần và xã hội của toàn thể cộng đồng. Hơn nữa, trong thời chiến, các địa điểm ấy còn trở thành nơi trú ẩn, cung cấp sự trợ giúp và nuôi dưỡng tinh thần liên đới. Vì thế, việc bảo đảm tự do tôn giáo, ngay cả giữa xung đột, là điều thiết yếu để bảo vệ phẩm giá con người và thúc đẩy hòa giải.

Thứ hai, có nhu cầu cấp bách phải bảo vệ nhân viên và cơ sở y tế. Dù đã một thập kỷ trôi qua kể từ khi Nghị quyết 2286 được thông qua, các cuộc tấn công vào bệnh viện, xe cứu thương và nhân viên chăm sóc sức khỏe vẫn tiếp diễn ở mức đáng báo động. Những người bị thương hoặc đau yếu không bao giờ được phép bị từ chối chăm sóc, và những ai cung cấp trợ giúp nhân đạo không bao giờ được trở thành mục tiêu tấn công.

Thứ ba, vai trò ngày càng gia tăng của các công nghệ mới nổi, bao gồm trí tuệ nhân tạo, trong chiến tranh là một vấn đề đáng quan ngại. Việc sử dụng công nghệ luôn phải được đặt trên nền tảng trách nhiệm đạo đức, bởi không một cỗ máy nào có thể thay thế sự phán đoán luân lý cần thiết khi sinh mạng con người bị đặt vào tình thế nguy cấp. Thật vậy, việc sử dụng những công nghệ thiếu sự kiểm soát có ý nghĩa của con người có nguy cơ khiến những người ra quyết định ngày càng xa rời hậu quả nhân bản của chiến tranh, đồng thời làm suy yếu trách nhiệm giải trình trong việc bảo vệ sinh mạng thường dân.”

Đại diện Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc nói thêm rằng: “Tòa Thánh tái kêu gọi tất cả các bên trong các cuộc xung đột vũ trang phải hoàn toàn tôn trọng luật nhân đạo quốc tế và bảo vệ dân thường. Đồng thời, cộng đồng quốc tế cần tăng cường hơn nữa các nỗ lực nhằm phòng ngừa xung đột, thúc đẩy đối thoại và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, với nhận thức rằng hòa bình đích thực không được xây dựng bằng sợ hãi hay hủy diệt, nhưng bằng gặp gỡ, tín nhiệm và trách nhiệm”.

Như Đức Thánh cha Lêô XIV nhận định: “Hòa bình bắt đầu từ mỗi người chúng ta: từ cách chúng ta nhìn người khác, lắng nghe người khác và nói về người khác.” Lời kêu gọi này đặc biệt có ý nghĩa trong thời điểm mà ngôn ngữ và logic của chiến tranh đang biến con người thành những con số, những kẻ thù hay những “thiệt hại phụ”. Bảo vệ thường dân đòi hỏi phải từ chối đối xử với con người như những vật thể hay những con số đơn thuần, nhưng phải nhìn nhận phẩm giá do Thiên Chúa ban cho mỗi con người, ngay cả trong thời chiến.”

(Holyseemission.org 21-5-2026)