Học hỏi Phúc âm: Chúa nhật 4 Thường niên năm A

Mt 5, 1-12a

Lời Chúa:
¹ Thấy đám đông, Đức Giê-su lên núi. Người ngồi xuống, các môn đệ đến gần bên.2 Người mở miệng dạy họ rằng:
³ “Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó,
vì Nước Trời là của họ.
⁴ Phúc thay ai hiền lành,
vì họ sẽ được Đất Hứa làm gia nghiệp.
⁵ Phúc thay ai sầu khổ,
vì họ sẽ được Thiên Chúa ủi an.
⁶ Phúc thay ai khát khao nên người công chính,
vì họ sẽ được Thiên Chúa cho thoả lòng.
⁷ Phúc thay ai xót thương người,
vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương.
⁸ Phúc thay ai có tâm hồn trong sạch,
vì họ sẽ được nhìn thấy Thiên Chúa.
9 Phúc thay ai xây dựng hoà bình,
vì họ sẽ được gọi là con Thiên Chúa.
¹⁰ Phúc thay ai bị bách hại vì sống công chính,
vì Nước Trời là của họ.
¹¹ Phúc thay anh em khi vì Thầy mà bị người ta sỉ vả, bách hại
và vu khống đủ điều xấu xa.
^12a Anh em hãy vui mừng hớn hở,
vì phần thưởng dành cho anh em ở trên trời thật lớn lao.
 

CÂU HỎI TÌM HIỂU

1. Đọc Mt 5,1-2 và Lc 6,17-20. Hãy cho biết khung cảnh của hai Bài Giảng về các Mối Phúc khác nhau như thế nào?

2. Tìm những chỗ nói về núi trong Phúc Âm Mát-thêu.

3. Tìm một số điểm giống nhau và khác nhau giữa các Mối Phúc của Mát-thêu 5,3-12 và của Lu-ca 6,20-23.

4. Đâu là ý nghĩa của chữ phúc nằm ở đầu của các Mối Phúc?

5. Các Mối Phúc trong Bài Giảng trên Núi có cho ta thấy cuộc sống của người môn đệ trong cái nhìn của Đức Giêsu không?

6. Đức Giêsu có sống các Mối Phúc trên đây không? Đọc Mt 8,20; 11,29; 14,14; 26,37-38.60-61.

7. Các Mối Phúc là những con đường nên thánh. Bạn có đồng ý như vậy không?

8. Hãy tìm một vài Mối Phúc khác trong Phúc Âm Mát-thêu. Đọc Mt 16,17; 24,46; 25,34.

GỢI Ý SUY NIỆM: Tôi đã sống Mối Phúc nào trong tám Mối Phúc thật? Tôi có cảm thấy hạnh phúc khi sống Mối Phúc đó không? Tôi có thấy mình giống Chúa Giêsu khi cố gắng sống một Mối Phúc mà Chúa đòi hỏi nơi tôi không?

PHẦN TRẢ LỜI

1. Dựa theo Mt 5,1 Đức Giêsu khi thấy đám đông thì lên núi. Khi Ngài ngồi xuống thì các môn đệ đến với Ngài. Điều này khiến ta nghĩ rằng Bài giảng sau đây được dành cho các môn đệ của Ngài, chứ không dành cho đám đông. Thật ra, ở Mt 7,28-29 chúng ta thấy đám đông dân chúng đã đến để nghe Bài giảng này. Vậy có thể nói Bài giảng quan trọng này Ngài dành đặc biệt cho các môn đệ là những kẻ đến gần Ngài và theo Ngài, nhưng cũng dành cho đám đông dân chúng.

2. Bài giảng trong Mt 5,1 – 7,27 được gọi là Bài Giảng trên Núi, vì Đức Giêsu đã lên núi và ngồi xuống để giảng bài này. Núi xuất hiện nhiều lần trong Phúc âm Mát-thêu. Núi là nơi Đức Giêsu cầu nguyện một mình (Mt 14,23), nơi Ngài ngồi chữa bệnh cho dân chúng (Mt 15,29-30), nơi Ngài hiển dung (Mt 17,1-2). Đặc biệt núi Ô-liu là nơi Ngài quen đến (Mt 24,3), nơi ngài cầu nguyện trước khi chịu Khổ nạn (Mt 26,30.36). Chúa Giêsu phục sinh cũng hiện ra với các môn đệ trên một ngọn núi ở vùng Galilê (Mt 28,16). Nói chung, núi là nơi Đức Giêsu ưa thích cho cầu nguyện và hoạt động.

3. Các Mối Phúc ở Mt 5,3-12 giống với các Mối Phúc ở Lc 6,20-23 ở một số điểm. Tất cả Mối Phúc đều bắt đầu bằng câu “Phúc cho…” (makárioi), đều nói đến người nghèo, người đói và người sầu khổ, khóc than, bị bách hại vì Đức Giêsu. Tuy nhiên, cũng có nhiều điểm khác biệt giữa các Mối Phúc ở Mát-thêu và Luca. Mát-thêu có 8 hay 9 mối phúc, Luca chỉ có 4 mối phúc. Các mối phúc trong Mát-thêu ở ngôi thứ ba: “Phúc cho những ai…”, còn các mối phúc trong Luca thì ở ngôi thứ hai: “Phúc cho anh em…”. Các mối phúc trong Mát-thêu mang ý nghĩa luân lý, đạo đức nhiều hơn, còn các mối phúc trong Luca mang ý nghĩa kinh tế, xã hội nhiều hơn. Thí dụ: Mt nói đến “nghèo khó trong tinh thần” (Mt 5,3), còn Lc nói đến “nghèo khó”, nghiêng theo nghĩa vật chất (Lc 6,20); Mt nói đến “đói khát sự công chính” (Mt 5,6), còn Luca lại nói đến cái “đói bây giờ” của thân xác (Lc 6,21). Luca không nói đến các mối phúc có tính đạo đức như phúc cho người hiền lành, có lòng thương xót, có tâm hồn trong sạch, và xây dựng hòa bình như Mát-thêu. Một khác biệt nữa là ngoài 4 mối phúc, Tin Mừng Luca còn có 4 mối họa, tương phản với 4 mối phúc (Lc 6,24-26).

4. Các Mối Phúc đều bắt đầu bằng chữ phúc (makarioi). Phúc không phải là tình trạng hạnh phúc, mãn nguyện, như kết quả tự nhiên của việc tôi sống đạo đức, tử tế. Phúc cũng không bắt nguồn từ nguyên lý nhân quả, theo nghĩa cứ sống tốt thì đương nhiên tôi sẽ được hạnh phúc. Trong các Mối Phúc của Đức Giêsu, Phúc phải được hiểu là sự chúc phúc từ trên cao, một ân phúc mà ta nhận được từ Thiên Chúa, khi ta sống theo ý Ngài. Người được Thiên Chúa chúc phúc sẽ được hạnh phúc ngay ở đời này và đời sau.

5. Qua các Mối Phúc trong Bài Giảng trên Núi, Đức Giêsu chỉ cho các môn đệ của Ngài một lối sống. Lối sống ấy hàm chứa nhiều thách đố, đòi hỏi nhiều nỗ lực, nhưng chắc chắn đem lại hạnh phúc lâu bền ở đời này và đời sau. Môn đệ phải là người có tinh thần nghèo khó, hiền lành, không có chỗ cậy dựa, nên chỉ biết phó thác cho một mình Chúa. Họ là người khao khát sự công chính, chỉ muốn sống theo ý Thiên Chúa, diễn tả qua lời Đức Giêsu dạy trong Bài Giảng này. Họ là người có trái tim trong sạch, có lòng thương xót và xây dựng hòa bình. Cuối cùng họ là người phải chịu sầu khổ, chịu bách hại, sỉ vả, vu khống vì Đức Giêsu.

6. Đức Giêsu đã sống tất cả các Mối Phúc trên đây, tuy nhiên Phúc Âm Mát-thêu chỉ đề cập đến một số Mối Phúc thôi. Ngài đã sống nghèo, không chỗ tựa đầu (Mt 8,20). Ngài đã mời các môn đệ hiền lành như Ngài (Mt 11,29). Ngài chạnh lòng thương đối với dân chúng (Mt 14,14). Đức Giêsu đã chịu sầu khổ trong Vườn Dầu (Mt 26,37-38), chịu vu khống, bách hại cho đến chết trên thập giá (Mt 26,60-61; 27,35-44). Nhưng Ngài vẫn giữ được bình an, niềm vui (Mt 11,25).

7. Trong Tông huấn về ơn gọi nên thánh trong thế giới ngày nay Gaudete et Exsultate, Đức Thánh Cha Phanxicô đã nói về các Mối Phúc (số 63-94). Ngài viết: “Từ ‘phúc’ hay ‘được chúc phúc’ trở thành từ đồng nghĩa với “thánh thiện” (số 64). Nói cách khác, người được chúc phúc là người thánh thiện trước mặt Chúa. Trong phụng vụ lễ Các Thánh, Giáo Hội cho chúng ta nghe bài Tin Mừng về các Mối Phúc theo thánh Mát-thêu. Sống các Mối Phúc là bước vào con đường nên thánh. Chỉ cần sống một Mối Phúc cũng đủ nên thánh.

8. Bài Giảng trên Núi nói đến 8 hay 9 mối phúc, nhưng Phúc Âm Mát-thêu còn nói đến một số Mối Phúc khác. “Này anh Simôn con ông Giôna, anh thật là người có phúc (makarios), vì không phải thịt và máu đã mặc khải cho anh, nhưng Cha của Thầy, Đấng ngự trên trời” (Mt 16,17). “Khi chủ về mà thấy đầy tớ ấy đang làm như vậy, thì thật là phúc cho anh ấy” (Mt 24,46). “Hỡi những kẻ được Cha Ta chúc phúc, hãy đến thừa hưởng Vương Quốc dọn sẵn…” (Mt 25,34). Còn nhiều Mối Phúc khác trong đời người tín hữu (x. Lc 1,45; 11,27; 14,14; Ga 13,17; 20,29; Cv 20,35; 1 Pr 3,14; 4,14…).