Đại hội tại Macao: Babel hay Giêrusalem - phân định hướng đi luân lý của AI

Nguồn: RVA News

Xuân Đại biên dịch

TGPSG/RVA News – Sử dụng sự tương phản trong Kinh Thánh giữa Tháp Babel và thành phố Jerusalem để miêu tả bước ngoặt công nghệ của nhân loại, một nhà thần học Philippines kêu gọi những người làm công tác truyền thông của Giáo hội tại châu Á thực hành việc phân định sâu sắc về luân lý và thiêng liêng khi tiếp cận trí tuệ nhân tạo (AI).

Giáo sư Leo-Martin Angelo R. Ocampo - một giáo dân thuộc Dòng Đa Minh và cộng tác viên nghiên cứu tại Trung tâm Thần học, Tôn giáo học và Đạo đức học thuộc Đại học Giáo hoàng và Hoàng gia Santo Tomas ở Manila - đã trình bày tham luận trong phiên họp chiều ngày 28/10/2026 tại hội trường St. Jose Villa ở Macao.

Vị giáo sư này thuyết trình vào ngày thứ hai của đại hội cấp châu lục do Văn phòng Truyền thông Xã hội thuộc Liên Hội đồng Giám mục châu Á (FABC-OSC) tổ chức, từ ngày 27 đến 31/10/2026. Đại hội quy tụ các giám mục, linh mục, tu sĩ và đại biểu giáo dân hoạt động trong lĩnh vực truyền thông tại châu Á, với chủ đề: “Magnifica Humanitas và những con đường hiệp hành trong công cuộc loan báo Tin Mừng tại châu Á: Truyền thông về Đức Kitô trong thời đại trí tuệ nhân tạo.”

Dựa trên thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Giáo hoàng Lêô XIV và truyền thống phân định của thánh Inhaxiô, Giáo sư Ocampo mời gọi các tham dự viên xem xét: liệu việc ứng dụng công nghệ của họ đang xây dựng một “tháp Babel” nhằm phục vụ lợi ích riêng hay góp phần “tái thiết Giêrusalem”.

Giáo sư Ocampo giải thích: “Tháp Babel tượng trưng cho một công trình được hoạch định mà không quy hướng về Thiên Chúa, xây dựng trên sự kiêu ngạo, tự mãn và kiểm soát, khiến con người bị thu gọn thành những dữ liệu và chỉ số hiệu suất. Tái thiết Giêrusalem, như được thuật lại trong sách Nơkhemia, là nỗ lực chung của cộng đồng, trước hết nhằm xây dựng lại các mối tương quan giữa con người và bảo đảm mọi người đều có chỗ đứng”.

Giáo sư Ocampo nhấn mạnh rằng dù bản thân công nghệ AI không phải là điều xấu, nhưng trên thực tế, công nghệ này không bao giờ hoàn toàn trung lập, bởi mỗi thuật toán đều phản ánh những ưu tiên, giá trị và cơ cấu quyền lực của những người phát triển nó. Ông cảnh báo không nên đồng nhất hiệu quả kỹ thuật với điều thiện về mặt luân lý, đồng thời chỉ ra rằng những hệ thống hoạt động hiệu quả vẫn có thể làm gia tăng thiên kiến hoặc loại trừ những người dễ bị tổn thương.

Đề cập đến việc ứng dụng trong đời sống cá nhân và mục vụ, vị giáo dân thuộc Dòng Đa Minh này nhận định rằng: các công cụ kỹ thuật số có thể giúp những người làm mục vụ giảm bớt trở ngại trong nghiên cứu, nhưng không bao giờ có thể thay thế con tim con người, sự hiện diện đích thực, lương tâm hay chứng tá cá nhân.

Giáo sư Ocampo nói: “AI không thể tự mình trở nên có đạo đức; các chuẩn mực đạo đức phải đến từ người sử dụng. Linh mục không bao giờ được giao phó tình thân với Đức Kitô, việc học hỏi Lời Chúa hay tình yêu dành cho đoàn chiên của mình cho một thuật toán”.

Liên kết những suy tư của mình với cam kết hiệp hành của Giáo hội tại châu Á, Giáo sư Ocampo kêu gọi các nhà lãnh đạo Công giáo thực hành việc lắng nghe trong cộng đoàn. Bằng cách tạo cơ hội để những người chịu ảnh hưởng từ những thay đổi công nghệ, đặc biệt là các cộng đồng bị gạt ra bên lề, được lên tiếng, Giáo hội có thể góp phần bảo đảm AI phục vụ tình huynh đệ, phẩm giá con người và công ích.