Đại hội Scholas Chairs suy tư về những thách đố của trí tuệ nhân tạo

Tác giả: Christopher Wells

Xuân Đại biên dịch

TGPSG/Vatican News -- Các học giả, chính trị gia, doanh nhân, các nhà lãnh đạo tôn giáo, những người hoạt động xã hội và giới trẻ đang quy tụ tại Indonesia để suy tư về “một trong những thách đố lớn của thời đại chúng ta: làm thế nào để bảo đảm trí tuệ nhân tạo phục vụ phẩm giá con người, tình huynh đệ và hòa bình”.

“Scholas Chairs” (Cátedras Scholas) - những mạng lưới học thuật toàn cầu và các không gian hợp tác kết nối các trường đại học và các nhà nghiên cứu thông qua phong trào Scholas Occurrentes - đang tổ chức Đại hội Quốc tế lần thứ XI tại Indonesia trong tuần này, với mục tiêu khơi nguồn cảm hứng cho những dự án cụ thể có tác động trên phạm vi toàn cầu.

Đại hội kéo dài ba ngày, từ ngày 4 đến 6/9/2026, tập trung vào chủ đề “Trí tuệ nhân tạo và ý nghĩa nhân bản”, nhằm tìm kiếm những phương thế thiết thực để bảo đảm AI được sử dụng nhằm thăng tiến phẩm giá con người, tình huynh đệ và hòa bình.

Đại hội năm nay cũng tưởng niệm lần thứ hai chuyến Tông du lịch sử của Đức Giáo hoàng Phanxicô đến Indonesia và việc Đức Thánh Cha cùng Đại Giáo trưởng Nasaruddin Umar ký “Tuyên ngôn Istiqlal” về tình liên tôn tại đền thờ Hồi giáo Istiqlal ở Jakarta.

Về phần mình, các tham dự viên Đại hội Scholas Chairs sẽ công bố Tuyên ngôn Bali của riêng họ, “một cam kết chung nhằm tiếp tục thúc đẩy một nền trí tuệ nhân tạo có đạo đức, lấy con người làm trọng tâm và hướng đến công ích”.

Nhân loại cần ánh sáng và gặp gỡ

Trong bài phát biểu tại Đại hội, Đức ông Indunil Janakaratne Kankanamalage - Thư ký Bộ Đối thoại Liên tôn - đã đề cập đến vấn đề trí tuệ nhân tạo và ý nghĩa nhân bản trong khuôn khổ hai từ “ánh sáng” và “gặp gỡ”, những từ được Đức Giáo hoàng Phanxicô đề nghị trong dịp ký Văn kiện Istiqlal.

Trong ánh sáng của Thông điệp Magnifica humanitas của Đức Giáo hoàng Lêô, Đức ông Kankanamalage nói về sự cần thiết của ánh sáng đến từ Thiên Chúa, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của sự gặp gỡ: gặp gỡ Đấng siêu việt, gặp gỡ chính mình, gặp gỡ tha nhân và gặp gỡ thiên nhiên hay công trình tạo dựng.

Ngài đặt câu hỏi: nhân loại đang xây dựng điều gì với AI, đồng thời nhắc lại lời Đức Giáo hoàng Lêô rằng: công nghệ có thể được sử dụng cho điều tốt hoặc điều xấu. Đức ông Kankanamalage nói rằng nhân loại cần sự đa dạng của các tiếng nói để tìm ra những giải pháp cho phép chúng ta sử dụng trí tuệ nhân tạo vì công ích.

Ngài nói tiếp: điều này đòi hỏi những nguyên tắc đạo đức, bao gồm cam kết bảo vệ phẩm giá và tự do của con người; gìn giữ sự thật và đời sống nội tâm; củng cố các mối tương quan nhân bản; giáo dục, công lý và hòa nhập; cũng như tình liên đới và công ích.

Đức ông Kankanamalage kết thúc bài phát biểu khi nói rằng chúng ta không được khước từ công nghệ cũng không được tôn thờ nó, nhưng phải sử dụng công nghệ để giúp nuôi dưỡng những cuộc gặp gỡ “mang lại ý nghĩa và ánh sáng cho cuộc sống của chúng ta”.

Ngài nói: “Nhiệm vụ của chúng ta là bảo đảm rằng trí tuệ nhân tạo không trở thành một công cụ thống trị, nhưng là một công cụ giúp con người phát triển cách trọn vẹn. Không phải là sự thay thế cho gặp gỡ, nhưng là phương tiện củng cố sự gặp gỡ. Không phải là nguồn gây ra bóng tối, nhưng là một công cụ giúp chúng ta tìm kiếm ánh sáng”.