Các Đức Giáo hoàng và Năm mới: Thời khắc của tạ ơn và hy vọng

Tác giả: Amedeo Lomonaco

Cao Trí (TGPSG) biên dịch từ Vatican News

TGPSG/Vatican News -- Khi năm 2026 đang đến gần, Vatican News cùng nhìn lại một số suy tư của các Đức Giáo hoàng về giai đoạn chuyển tiếp này, giữa thời khắc khép lại năm 2025 và thời điểm khởi đầu Năm mới.

Khi một năm dần khép lại và một Năm mới sắp bắt đầu, cái nhìn của Giáo hội về “cuộc chuyển giao theo dòng thời gian” này, giữa hai giai đoạn khác biệt nhưng gắn bó chặt chẽ với nhau luôn được đặt trong ánh sáng của Tin Mừng.

Cái nhìn ấy trải dài trên hai chân trời song hành: lòng biết ơn đối với Thiên Chúa và niềm tín thác nơi Chúa.

Tạ ơn và hy vọng trở thành chìa khóa để hiểu năm đã qua, đồng thời để đón nhận tương lai với tất cả những cơ hội cũng như những điều chưa chắc chắn.

Thánh Phaolô VI: Ý nghĩa của thời gian

Khoảnh khắc “chuyển tiếp” từ một trang gần khép lại sang một trang mới sắp mở ra là lời mời gọi suy tư về thời gian.

Trong sứ điệp Kinh Truyền Tin ngày 2-1-1972, Đức Thánh Cha Phaolô VI đã mời gọi các tín hữu suy nghĩ về giá trị của thời gian. Ngài nói: “Trước khi bước vào Năm mới, đã đến lúc dành cho thời gian một sự suy tư.”

“Thời gian, theo một nghĩa nào đó, là thước đo của các biến cố nối tiếp nhau. Đó là thước đo của đời sống hiện tại của chúng ta. Một thước đo có thể gây lo âu, bởi vì nó cho chúng ta thấy rằng ngày hôm qua không còn nữa, ngày mai thì chưa đến; chỉ có hôm nay hiện hữu, hay đúng hơn, chỉ có khoảnh khắc hiện tại là hiện hữu đối với chúng ta: chúng ta chỉ sống trên một điểm đang chuyển động, một khoảnh khắc mong manh, thoáng qua….

Và điều đó dạy chúng ta biết sống khoảnh khắc hiện tại với một cường độ hợp lý, một khoảnh khắc mà chỉ chính chúng ta có thể làm chủ, và cũng là kinh nghiệm duy nhất của chúng ta về đời sống hiện tại. Nói cách khác, điều đó dạy chúng ta biết trân trọng giá trị của thời gian.”

Đức Giáo hoàng Phaolô VI

Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI: Đừng kết thúc năm mà không tạ ơn Chúa

Những lời của các Đức Giáo hoàng vào thời khắc cuối năm đặc biệt gắn liền với thánh thi Te Deum - Bài ca tạ ơn.

Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI, vào ngày 31-12-2011, trong buổi cử hành Kinh Chiều I Lễ trọng Đức Maria, Mẹ Thiên Chúa, đã nói cách cụ thể về khoảnh khắc giao thời này:

“Một năm nữa đang dần khép lại, trong khi chúng ta chờ đợi sự khởi đầu của một Năm mới.” Sự mong chờ, những ước vọng và niềm hy vọng không thể tách rời khỏi lời ngợi khen dâng lên Thiên Chúa:

“Giáo Hội mời gọi chúng ta đừng kết thúc năm cũ mà không bày tỏ lòng tri ân đối với Chúa vì tất cả những ân huệ Người đã ban. Chính trong Thiên Chúa mà giờ phút cuối cùng của chúng ta phải được hoàn tất, giờ phút cuối cùng của thời gian và lịch sử. Bỏ quên đích điểm này của đời sống con người sẽ khiến chúng ta rơi vào hư vô, sống một cuộc đời không ý nghĩa. Vì thế, Giáo Hội đặt trên môi miệng chúng ta bài thánh thi cổ kính Te Deum. Đây là bài ca thấm đẫm sự khôn ngoan của biết bao thế hệ Kitô hữu, những người cảm nhận được nhu cầu hướng những khát vọng sâu xa của tâm hồn mình lên cao, vì biết rằng tất cả chúng ta đều đang ở trong bàn tay xót thương của Chúa.”

Đức Giáo hoàng Bênêdictô XVI

Đức Giáo hoàng Lêô XIV: Tiếp tục là những người hành hương của niềm hy vọng

Khởi đầu năm 2026 cũng đánh dấu việc khép lại Năm Thánh được đặt trọng tâm nơi niềm hy vọng.

Nhân đức này không phải là một cánh cửa khép lại, bởi hy vọng không bao giờ chết và còn mang tính “sinh thành”, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã nhấn mạnh như thế trong buổi tiếp kiến Năm Thánh ngày 20-12-2025:

“Năm Thánh đang đi đến hồi kết; tuy nhiên, niềm hy vọng mà Năm Thánh này trao ban cho chúng ta thì không chấm dứt: chúng ta sẽ tiếp tục là những người hành hương của niềm hy vọng! Chúng ta đã nghe Thánh Phaolô nói rằng: ‘Chính nhờ niềm hy vọng này mà chúng ta được cứu độ’ (Rm 8,24).

Không có hy vọng, chúng ta như đã chết; có hy vọng, chúng ta tiến ra ánh sáng. Hy vọng mang tính sinh thành. Thật vậy, đó là một nhân đức đối thần, nghĩa là một sức mạnh đến từ Thiên Chúa, và vì thế, nó không hủy diệt nhưng làm phát sinh và tái sinh. Đó mới là sức mạnh đích thực. Điều đe dọa và hủy diệt không phải là sức mạnh, mà là sự kiêu căng, là nỗi sợ hãi mang tính tấn công, là sự dữ không sinh ra điều gì cả. Sức mạnh của Thiên Chúa là sức mạnh làm phát sinh sự sống. Chính vì thế, sau cùng, tôi muốn nói với anh chị em rằng: hy vọng là sinh thành.”

Đức Giáo hoàng Lêô XIV

Thánh Gioan Phaolô II: Một trang giấy trắng

Năm mới, đang mở ra trước mắt chúng ta, hiện lên như một điều chưa biết. Vào ngày 1-1-1986, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã mời gọi các tín hữu dâng lên Chúa “chặng đường mới này và trang giấy còn đang trắng”: 

“Năm mới xuất hiện trước mắt chúng ta như một điều hoàn toàn chưa biết, như một không gian mà chúng ta sẽ cần phải lấp đầy bằng những nội dung cụ thể, như một viễn tượng của những biến cố chưa biết và những quyết định phải đưa ra. Năm mới giống như một chặng đường mới, một không gian mới cho cuộc đấu tranh giữa thiện và ác, không chỉ nơi từng con người, mà còn, trong chiều kích cộng đồng, nơi gia đình, xã hội, các quốc gia và toàn thể nhân loại.”

Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II

Đức Giáo hoàng Phanxicô: Khôi phục lòng nhân hậu

Để viết lên trang giấy trắng này, trước hết chúng ta cần kín múc từ kho tàng các nhân đức. Một trong những nhân đức ấy, được Đức Giáo hoàng Phanxicô nêu bật vào ngày 31-12-2022, có sức làm cho các mối tương quan trở nên nhân văn hơn và xóa tan sự dửng dưng:

“Anh chị em thân mến, tôi nghĩ rằng việc phục hồi lòng nhân hậu như một nhân đức cá nhân và xã hội có thể giúp rất nhiều trong việc cải thiện đời sống nơi các gia đình, cộng đoàn và các thành phố. Vì lý do đó, khi thành phố Rôma của chúng ta hướng về Năm mới, ước mong của tôi dành cho tất cả những ai đang sinh sống nơi đây là chúng ta có thể lớn lên trong nhân đức này: lòng nhân hậu. Kinh nghiệm cho thấy rằng, nếu lòng nhân hậu trở thành một lối sống, nó có thể xây dựng một đời sống chung lành mạnh, làm cho các mối tương quan xã hội trở nên nhân văn hơn, đồng thời hóa giải sự hung hăng và thái độ dửng dưng.”

Đức Giáo hoàng Phanxicô

Thánh Gioan XXIII: Xây dựng một ngôi nhà không sụp đổ

Hướng cái nhìn về tương lai cũng đồng nghĩa với việc nhìn đến những người đồng hành với đời sống chúng ta: gia đình, đồng nghiệp nơi công sở và những người láng giềng. Thánh Giáo hoàng Gioan XXIII đã bày tỏ một ước nguyện đặc biệt cho Năm mới trong sứ điệp gửi các gia đình Kitô hữu nhân Lễ Thánh Gia, ngày 10-1-1960.

“Một tinh thần khôn ngoan và hy sinh trong việc giáo dục con cái cách cẩn trọng và chu đáo; và luôn luôn, trong mọi hoàn cảnh, là sự quan tâm giúp đỡ, tha thứ, cảm thông, và dành cho người khác sự tín nhiệm mà chính chúng ta cũng mong được nhận lãnh. Đó chính là cách xây dựng một ngôi nhà không sụp đổ.

Ước nguyện bình an cho sự vững chắc này, vốn là bảo đảm cho nền hòa bình lâu dài, được phát xuất từ trái tim chúng tôi để gửi đến từng người trong anh chị em, nhằm đồng hành với anh chị em trong suốt Năm mới; ước nguyện ấy được nâng đỡ bằng một lời cầu nguyện đặc biệt, mà chúng tôi tha thiết dâng lên Thiên Chúa cho gia đình của từng người đang lắng nghe chúng tôi, đặc biệt cho những gia đình vì thiếu thốn phương tiện, việc làm hoặc sức khỏe, đang phải đối diện với những thiếu thốn và thử thách đau đớn.”

Đức Giáo hoàng Gioan XXIII

Từ những suy tư khác nhau của các Đức Giáo hoàng, khi chúng ta tiến gần đến năm 2026, một niềm hy vọng được hé mở: ước mong Năm mới sẽ là thời gian để mọi người cùng xây dựng một “ngôi nhà không sụp đổ,” bất chấp những thương tích và bất định của cuộc sống, bất chấp những kinh hoàng của chiến tranh vẫn đang làm rung chuyển đại gia đình nhân loại, tại nhiều nơi khác nhau và quá nhiều vùng trên thế giới.