Tòa Thánh: Cần mạnh mẽ quản trị AI để phục vụ nhân loại

Tác giả: Isabella H. de Carvalho

Cao Trí biên dich

TGPSG/Vatican News -- Đức Tổng Giám mục Ettore Balestrero, Quan sát viên Thường trực của Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc ở Geneva, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển khả năng quản trị tốt đối với trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm thăng tiến phẩm giá con người, phục vụ nhân loại, đồng thời bảo đảm trách nhiệm giải trình và trách nhiệm.

Vào ngày 7/7/2026, Đức Tổng Giám mục Ettore Balestrero - Sứ thần Tòa Thánh kiêm Quan sát viên Thường trực của Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc và các tổ chức quốc tế khác ở Geneva - nói rằng: Trí tuệ nhân tạo cần được quản trị vững chắc để phục vụ nhân loại và tôn trọng phẩm giá con người.

Tuyên bố của ngài được đưa ra nhân dịp cuộc Đối thoại Toàn cầu lần thứ nhất của Liên Hiệp Quốc về Quản trị Trí tuệ nhân tạo, diễn ra tại Geneva trong hai ngày 6 và 7/7/2026.

Đức Tổng Giám mục Balestrero nói: “Sự cần thiết phải quản trị vững chắc không có nghĩa là áp đặt những giới hạn đối với trí tuệ nhân tạo chỉ để hạn chế chính công nghệ này.”

“Trái lại, đó là điều kiện tiên quyết để bảo đảm rằng sự phát triển công nghệ được định hướng một cách có ý nghĩa tới một chân trời rộng lớn hơn, nhằm phục vụ toàn thể nhân loại, khi tôn trọng công ích và tôn trọng phẩm giá bất khả xâm phạm Chúa ban cho tất cả mọi người.”

Sự thay đổi sâu sắc đòi phải có chính sách đáp ứng tương xứng

Phái đoàn Quan sát viên Thường trực của Tòa Thánh hoan nghênh việc tổ chức cuộc Đối thoại Toàn cầu lần thứ nhất về AI, vì “mỗi ngày trôi qua, càng trở nên rõ ràng hơn rằng chúng ta đang sống trong một cuộc chuyển đổi mang tính thời đại, tác động đến mọi lĩnh vực của đời sống”, và “phải có chính sách đáp ứng cho tương xứng với sự thay đổi sâu sắc lớn lao như vậy.”

Đức Tổng Giám mục Balestrero nhấn mạnh rằng quản trị tốt có nghĩa là sử dụng AI “theo cách không chuyển giao hoặc phó mặc trách nhiệm cho thuật toán.” Ngài nói thêm rằng mọi quyết định then chốt do một hệ thống tự động đưa ra đều phải có sự giám sát của con người; tốc độ và hiệu quả không được đặt cao hơn những tác động đối với đời sống con người.

Ngài nhấn mạnh: “Thật vậy, vì việc quy trách nhiệm luân lý trọn vẹn chỉ thuộc về các chủ thể con người chứ không thuộc về các tác nhân nhân tạo, nên nếu AI được sử dụng để bảo vệ phẩm giá con người và thực sự phục vụ công ích, thì trách nhiệm đối với việc sử dụng AI phải luôn thuộc về những người đưa ra quyết định, đồng thời trách nhiệm giải trình phải được bảo đảm ở mọi giai đoạn.”

Tầm quan trọng của trách nhiệm giải trình và trách nhiệm chung

Nhắc lại tinh thần thông điệp Magnifica humanitas của Đức Giáo hoàng Lêô XIV về việc bảo vệ con người trong thời đại trí tuệ nhân tạo, Đức Tổng Giám mục Balestrero cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc yêu cầu AI phải minh bạch trong quá trình ra quyết định tự động, nhằm bảo đảm “chuỗi trách nhiệm giải trình, qua đó có thể truy vết trách nhiệm từ những người phát triển đến những người triển khai AI ở mọi giai đoạn của vòng đời hệ thống AI.”

Quan sát viên Thường trực của Tòa Thánh cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải phát triển những hình thức hợp tác tôn trọng các cấp độ khác nhau của cộng đồng toàn cầu và góp phần xây dựng các khuôn khổ chung, qua đó “bảo đảm trách nhiệm chung đối với công ích.”

Ngài nói tiếp: “Về phương diện này, việc tập trung quyền kiểm soát công nghệ vào tay một số ít tập đoàn hùng mạnh có thể làm gia tăng đáng kể những tác động tiêu cực của nó, đặc biệt trong bối cảnh đang thiếu rõ rệt các khuôn khổ đạo đức và các thiết chế có đủ năng lực để giải quyết những thách thức như vậy.”

Đức Tổng Giám mục Balestrero cũng tái khẳng định cam kết của Tòa Thánh “tích cực tham gia vào các cuộc đối thoại về trí tuệ nhân tạo”, đồng thời bày tỏ sự sẵn sàng tham gia đối thoại một cách xây dựng nhằm bảo vệ phẩm giá con người trong thời đại AI.