Tĩnh tâm Mùa Chay: Đức cha Varden suy tư về “Các Thiên Thần của Thiên Chúa”

Tác giả: Đức cha Erik Varden, OCSO

Cao Trí (TGPSG) biên dịch từ Vatican News

TGPSG/Vatican News -- Đức cha Erik Varden trình bày bài suy niệm thứ tám trong Tuần Linh Thao tại Vatican dành cho Đức Giáo hoàng Lêô XIV, các Hồng y cư ngụ tại Rôma và các vị đứng đầu các Bộ, với chủ đề “Các Thiên Thần của Thiên Chúa”. Sau đây là phần tóm lược bài suy niệm.

Trong bốn mươi ngày Đức Kitô ở trong hoang địa, Satan đã đến với Người và trích dẫn Thánh vịnh 90, đặc biệt hai câu nói về các thiên thần. Tin Mừng theo thánh Mátthêu thuật lại: “Quỷ dữ đem Người đến thành thánh và đặt Người trên nóc Đền Thờ.” Nó thách thức Đức Kitô chứng tỏ mình là Con Thiên Chúa bằng cách gieo mình xuống, vì “đã có lời chép rằng: ‘Người sẽ truyền cho các thiên thần gìn giữ bạn’ và ‘Các ngài sẽ nâng bạn trên tay, để bạn khỏi vấp chân vào đá’”.

Chỉ mình Thiên Chúa mới có thể mời gọi con người bước nhảy từ nơi cao. Nhưng lời Người là: “Hãy nhảy vào vòng tay Ta”, chứ không phải: “Hãy gieo mình xuống”.

Những can thiệp của các thiên thần không phải lúc nào cũng đem lại cảm giác dễ chịu. Các ngài không hiện diện để chiều theo những ý thích thất thường của con người. Trong một kinh nguyện phổ biến, có từ thời Reginald thành Canterbury, bạn đồng thời của thánh Bênađô, người ta cầu xin thiên thần bản mệnh “soi sáng, gìn giữ, cai quản và hướng dẫn”. Đó là những động từ đầy trọng lượng. Thiên thần là đấng gìn giữ sự thánh thiện.

Ngay từ sớm, đời sống đan tu đã được hiểu và diễn tả như đời sống “thiên thần” bởi mục đích tối hậu là lời ca tụng; đồng thời, người đan sĩ được mời gọi bừng cháy tình yêu Thiên Chúa và trở thành sứ giả mang tình yêu ấy đến cho tha nhân.

“Bài ca tụng duy nhất” của Đức Kitô mà Sacrosanctum Concilium nhắc đến trong một đoạn văn tuyệt đẹp, vang vọng từ tận cùng trái đất đến đỉnh cao thiên quốc qua một chuỗi trung gian sống động. Các thiên thần giữ vai trò thiết yếu trong chuỗi ấy, như Giáo hội tuyên xưng trong phần kết của mỗi lời tiền tụng trong Kinh Nguyện Thánh Thể.

Thánh Bênađô nhấn mạnh vai trò các thiên thần như những trung gian của sự quan phòng Thiên Chúa. Trung gian không phải lúc nào cũng cần thiết. Thiên Chúa có thể trực tiếp chạm đến con người, nhưng Người vui thích khi để các thụ tạo trở thành khí cụ chuyển thông ân sủng cho nhau.

Ngài khuyên hãy nhìn vào hành động của thiên thần và làm theo: “Hãy hạ mình xuống và tỏ lòng thương xót với tha nhân; rồi, trong chuyển động thứ hai, để chính thiên thần ấy nâng ước vọng của mình lên, hãy dùng toàn bộ khát vọng của linh hồn để vươn tới Chân Lý Tối Cao và Vĩnh Cửu.” Ngày nay, hiếm khi người ta nhắc đến “khát vọng” cùng một nhịp với “Chân Lý Tối Cao và Vĩnh Cửu”. Cách dùng từ của thánh Bênađô rất ý nghĩa: mọi ước mong tự nhiên của con người, kể cả những ước mong gắn với thân xác, đều được hướng về sự viên mãn nơi Thiên Chúa, và vì thế cần được dẫn dắt về với Người.

Hành vi bác ái cuối cùng và quyết định nhất của các thiên thần sẽ diễn ra vào giờ lâm tử, khi các ngài đưa con người vượt qua bức màn thế giới này để bước vào cõi vĩnh hằng. Khi ấy, đặc tính của các ngài sẽ tỏ lộ: “Các ngài không thể bị đánh bại hay bị quyến rũ, càng không thể quyến rũ ai.” Mọi giả tạo sẽ sụp đổ trong giờ phút đó. Mọi hùng biện sẽ bất lực. Chỉ còn sự thật đứng vững và vang lên, hòa điệu với lòng thương xót.

Năm 1139, thánh Bênađô đã giảng dạy cách thận trọng về những điều ấy. Bảy trăm hai mươi sáu năm sau, một con người với tính khí rất khác nhưng trí tuệ tương đồng đã diễn tả trực giác ấy cách minh nhiên trong một thi phẩm tuyệt đẹp về cái chết.

Thánh John Henry Newman đã suy tư nhiều về các thiên thần. Ngài hình dung thừa tác vụ linh mục như một sứ vụ mang tính “thiên thần”. Linh mục sống giữa trần thế này, không ngại bước vào những cánh rừng tối để tìm kiếm những người lạc lối. Đồng thời, ánh mắt tâm hồn ngài luôn hướng về dung nhan Chúa Cha, để ánh sáng ấy soi chiếu mọi thực tại hiện hữu. Sự soi sáng luôn mang tính kép: vừa trí tuệ vừa hiện sinh, vừa bí tích vừa sư phạm.

Thánh Newman, nay là Tiến sĩ Hội Thánh, mời gọi tái khám phá hình ảnh người thầy như một “thiên thần soi sáng”. Đây là một thách đố mang tính ngôn sứ, trong bối cảnh nhiều hoạt động gọi là “giáo dục” đang được giao phó cho các phương tiện kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo, trong khi người trẻ vẫn khao khát gặp gỡ những người thầy đáng tin cậy, có thể trao ban không chỉ kỹ năng mà còn sự khôn ngoan.

Một cuộc gặp gỡ mang tính “thiên thần” luôn là cuộc gặp gỡ cá vị. Nó không thể được thay thế bằng một bản tải xuống hay một chatbot.

Đức cha Erik Varden, Giám mục Trondheim, Na Uy, được mời giảng Tuần Linh Thao năm 2026 cho Đức Giáo hoàng Lêô XIV, các Hồng y cư ngụ tại Rôma và các vị đứng đầu các Bộ thuộc Giáo triều Rôma, diễn ra từ Chúa nhật 22-2 đến thứ Sáu 27-2. Đây là đường dẫn đến trang mạng của ngài.