Sứ điệp Ngày Thế giới Hòa bình và cách tiếp cận phục hồi

Tác giả: Krisanne Vaillancourt Murphy

Cao Trí (TGPSG) biên dịch từ Vatican News

TGPSG/Vatican News -- Theo nhận định của Giám đốc Điều hành Mạng lưới Huy động Công giáo, trên khắp Hoa Kỳ, Giáo hội Công giáo đang sử dụng các phương thức tiếp cận mang tính phục hồi, nhằm chuyển hóa những bất công trong lịch sử, ứng phó với tội phạm và tình trạng giam giữ trong các cộng đồng, đồng thời như một công cụ thực tiễn để chữa lành các vết thương chia rẽ ở cấp địa phương và giáo phận,

Vào ngày đầu tiên của mỗi năm mới, Giáo hội Công giáo cử hành Ngày Thế giới Hòa bình, như một lời nhắc nhở về nhu cầu sâu xa đối với hòa bình trên toàn cầu và về vai trò ưu tiên mà việc kiến tạo hòa bình cần giữ trong những nỗ lực bảo vệ phẩm giá con người.

Ngày này được cử hành vào đầu năm, điều đó mang một ý nghĩa đặc biệt, bởi đây là thời điểm nhiều người đặt ra các mục tiêu mới hoặc đưa ra những quyết tâm cho năm sắp tới.

Dù mỗi người có đặt ra những mục tiêu hay khát vọng cá nhân nào cho năm mới, Giáo hội mời gọi tất cả chúng ta cùng đưa ra một cam kết chung: cam kết vì hòa bình.

Bình an ở cùng tất cả anh chị em

Sứ điệp của Đức Giáo hoàng Lêô XIV cho Ngày Thế giới Hòa bình lần thứ 59, với tựa đề ‘Bình an ở cùng tất cả anh chị em’: Hướng tới một nền hòa bình “không vũ trang và giải trừ vũ khí”, đã vang vọng những lời đầu tiên của ngài được cất lên từ ban công nhìn ra Quảng trường Thánh Phêrô trong ngày ngài được tuyển chọn làm Đấng kế vị thánh Phêrô.

Đức Giáo hoàng Lêô nói về một chứng tá kiên trì có thể tỏa sáng ngay cả giữa bóng tối của bạo lực; ngài khẳng định rằng hòa bình không phải là một đích đến, nhưng là một hành trình dấn thân; và ngài nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của việc lắng nghe và đối thoại đích thực.

Đó chính là công trình liên lỉ của hòa bình. Đó cũng là công trình của công lý phục hồi.

Công lý phục hồi và việc kiến tạo hòa bình

Đức Thánh Cha đã làm rõ mối liên hệ mật thiết giữa việc kiến tạo hòa bình và các thực hành phục hồi khi ngài nói: “Chúng ta phải cổ võ sự tự ý thức trong xã hội dân sự, các hình thức liên kết có trách nhiệm, những kinh nghiệm tham gia bất bạo động, và các thực hành công lý phục hồi ở cả quy mô nhỏ lẫn quy mô lớn.”

Công lý phục hồi phù hợp với học thuyết xã hội Công giáo khi nhìn nhận rằng mỗi con người đều có phẩm giá vốn có và có quyền được tham gia vào những tiến trình và hệ thống ảnh hưởng đến chính họ.

Bằng việc mở ra những con đường hàn gắn tổn thương và tái xây dựng các mối tương quan đã bị phá vỡ, công lý phục hồi có thể giúp con người và xã hội chữa lành những vết thương do bạo lực gây ra, đồng thời giúp người Công giáo sống đức tin của mình cách cụ thể.

Các thực hành công lý phục hồi sẽ tạo cơ hội để những người bị ảnh hưởng bởi tổn hại hiểu được tác động của hành vi gây hại, và thực hiện những điều cần thiết nhằm khôi phục điều đúng đắn. Đây là một cách tiếp cận công lý phản ánh con đường hòa giải của chính Đức Giêsu.

Thật vậy, các thực hành công lý phục hồi là một trong những con đường cụ thể để vun trồng hòa bình giữa chúng ta, đặc biệt sau những tổn hại nghiêm trọng. Người Công giáo và mọi người thiện chí có thể góp phần làm chứng cho nhãn quan công lý này trong các giáo xứ, sứ vụ và cộng đồng của mình, để trở thành những người kiến tạo hòa bình ngay tại đây và ngay lúc này.

Trong thời đại của những chia rẽ sâu sắc, cô lập và bị gạt ra bên lề, sứ điệp và lời mời gọi hành động này mang tầm quan trọng đặc biệt.

Thực hành công lý phục hồi

Tại Hoa Kỳ, các cộng đồng Công giáo đang đón nhận các thực hành phục hồi theo nhiều cách khác nhau, như một phương thức để chuyển hóa những bất công lịch sử, ứng phó với tội phạm và tình trạng giam giữ trong cộng đồng, đồng thời như một công cụ thực tiễn nhằm chữa lành các vết thương chia rẽ ở cấp địa phương và giáo phận.

Việc tiếp cận các tổn hại theo hướng phục hồi có thể được hiểu rõ nhất qua những ví dụ thực tế với nhiều hình thức và quy mô khác nhau.

Hoàn trả đất đai và phục hồi phẩm giá

Tháng 10 năm 2025, các Nữ tu Phanxicô Chầu Thánh Thể Liên lỉ đã hoàn trả đất đai cho bộ tộc Lac Du Flambeau thuộc nhóm Chippewa vùng Hồ Superior, một phần của dân tộc Ojibwe, những người nguyên thủy chăm sóc mảnh đất này.

Việc hoàn trả đất đai cho cộng đồng bản địa được hoàn tất hai năm sau khi các nữ tu lần đầu tiếp xúc với các lãnh đạo bộ tộc, và sau hành trình năm năm của hội dòng nhằm tìm hiểu lịch sử của chính mình, bao gồm vai trò của hội dòng trong việc điều hành một trường nội trú dành cho người bản địa.

Chủ tịch bộ tộc John D. Johnson, Sr. nói: “Việc hoàn trả này không chỉ là phục hồi đất đai, mà còn là phục hồi sự quân bình, phẩm giá và mối liên kết linh thiêng của chúng tôi với những nơi mà tổ tiên chúng tôi từng bước đi.”

Đồng hành với những người tái hòa nhập sau tù giam

Tại nhiều thành phố trên khắp Hoa Kỳ, chương trình One Parish One Prisoner (Mỗi giáo xứ – Một người tù) áp dụng mô hình công lý phục hồi để giúp các giáo xứ xây dựng những mối quan hệ nâng đỡ trước khi mãn hạn tù với những người sắp trở về cộng đồng.

Trong suốt hành trình hai năm, một nhóm bảy người từ giáo xứ, bao gồm cả cha xứ, xây dựng mối quan hệ với người sắp được trả tự do nhằm cung cấp sự hỗ trợ toàn diện cho quá trình tái hòa nhập.

Tiến trình vòng tròn và tính hiệp hành

Ở cấp giáo phận và giáo xứ địa phương, một số nơi đang áp dụng thực hành phục hồi được gọi là tiến trình vòng tròn cho những cuộc đối thoại do Chúa Thánh Thần hướng dẫn về các chủ đề khó, nơi người tham dự chia sẻ cách cởi mở và lắng nghe cách sâu xa.

Tiến trình này không chỉ thể hiện mục tiêu của tính hiệp hành, mà còn mời gọi người Công giáo đối diện với các chủ đề khó và những vấn đề bất công theo những cách thức “không vũ trang và được giải trừ vũ trang”, qua đó xây dựng sự gắn kết, thấu hiểu và các mối tương quan tràn đầy hòa bình hơn.

Chính lối tiến hành này là điều mà Giáo hội Công giáo được mời gọi bước theo, đặc biệt trong những năm gần đây qua Tiến trình Thượng Hội đồng về Tính Hiệp hành.

Cùng nhau lên đường hướng tới chữa lành

Cả tính hiệp hành lẫn các thực hành công lý phục hồi đều bao hàm một nhãn quan và một tiến trình để cùng nhau lên đường giữa những thương tích và chia rẽ.

Cả hai đều nhắm khai thác sức mạnh của việc lắng nghe sâu xa, đối thoại chân thành và nói lên sự thật một cách triệt để, nhằm soi sáng con đường dẫn tới hiệp thông và sau cùng là chữa lành.

Sự dấn thân mạnh mẽ của Đức Giáo hoàng Lêô đối với hòa bình và các cách tiếp cận hiệp hành là nguồn khích lệ sâu sắc.

Giáo hội của chúng ta, mỗi người trong chúng ta, đều có thể đem các thực hành và cách tiếp cận phục hồi vào các giáo xứ, sứ vụ và cộng đồng của mình.

Giáo hội khát khao tìm ra những con đường để bắc nhịp cầu vượt qua chia rẽ và củng cố các mối liên kết, hầu hòa bình có thể trở thành hiện thực.