FABC phác họa một Giáo hội hiệp hành với những nhịp cầu trên khắp Á Châu

Tác giả: Gabriel Abdi Susanto - Jakarta

Xuân Đại biên dịch

TGPSG/Vatican News -- Chiều thứ Năm, các tham dự viên Đại hội Toàn thể lần thứ XII của Liên Hội đồng Giám mục Á Châu (FABC) đã trình bày những hoa trái của các cuộc thảo luận theo bàn và cùng khẳng định rằng Giáo hội tại Á Châu được mời gọi trở thành người kiến tạo những nhịp cầu, đồng thời canh tân sứ mạng truyền giáo trước những thách đố của thế giới hôm nay.

Điều khởi đầu từ các cuộc trao đổi tại hơn 20 bàn thảo luận đã kết tinh thành một tầm nhìn chung về tương lai của Giáo hội tại Á Châu.

Chiều thứ Năm (23-7), các tham dự viên Đại hội Toàn thể lần thứ XII của Liên Hội đồng Giám mục Á Châu (FABC) đã trình bày những hoa trái của các cuộc thảo luận theo bàn, qua đó phác họa một bức tranh toàn cảnh về những hy vọng, thao thức và khát vọng đang nảy sinh từ các Giáo hội địa phương trên khắp Á Châu.

Mặc dù mỗi bàn-thảo-luận phản ánh những bối cảnh quốc gia và thực tại mục vụ khác nhau, tất cả đều gặp nhau ở một nhận thức chung: Giáo hội tại Á Châu được mời gọi trở thành người kiến tạo những nhịp cầu ngày càng đáng tin cậy trong một thế giới đang bị chia rẽ sâu sắc hơn.

Phiên trình bày diễn ra sau nhiều giờ thảo luận theo nhóm nhỏ, trong đó các hồng y, giám mục, linh mục, tu sĩ và giáo dân cùng suy tư về hai câu hỏi đang trở thành trọng tâm của tiến trình phân định tại Đại hội: Làm thế nào để Giáo hội có thể đáp lại những thực tại địa chính trị, xã hội và văn hóa của thế giới hôm nay với tư cách là người kiến tạo những nhịp cầu? Và các Giáo hội địa phương cần hoán cải như thế nào để trở nên truyền giáo và hiệp hành hơn?

Dù được diễn đạt bằng nhiều cách khác nhau, các câu trả lời đều cho thấy một nhận thức chung rằng Á Châu đang đứng trước một thời điểm mang tính bước ngoặt.

Sứ mạng truyền giáo của Giáo hội

Trên khắp Á Châu, các tham dự viên mô tả những xã hội đang phải đối diện với chiến tranh, sự phân cực chính trị, chủ nghĩa dân tộc cực đoan, chủ nghĩa cực đoan tôn giáo, tình trạng di cư cưỡng bức, suy thoái môi trường, khoảng cách giàu nghèo ngày càng gia tăng, cùng những biến đổi nhanh chóng do trí tuệ nhân tạo và truyền thông kỹ thuật số mang lại.

Nhiều ý kiến cũng đề cập đến tình trạng các gia đình rạn nứt, niềm tin vào các thể chế suy giảm, thông tin sai lệch lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội và những người trẻ đang tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống trong một thế giới ngày càng phân mảnh.

Tuy nhiên, các bản báo cáo vẫn toát lên một niềm hy vọng mạnh mẽ.

Thay vì để những thực tại ấy quyết định tương lai của Giáo hội, các tham dự viên nhiều lần nhấn mạnh rằng chính những thách đố đó là lời mời gọi Giáo hội canh tân sứ mạng truyền giáo của mình.

Di cư và giáo dục

Chẳng hạn, vấn đề di cư luôn được nhìn nhận không chỉ là một thách đố nhân đạo mà còn là một cơ hội do Chúa Quan Phòng mở ra. Nhiều nhóm nhận định rằng những người di cư mang theo đức tin của mình vượt qua mọi biên giới và trở thành những chứng nhân loan báo Tin Mừng ở bất cứ nơi nào họ định cư, trong khi các Giáo hội địa phương được mời gọi trở thành những nơi đón tiếp, đồng hành và hiệp thông.

Tương tự, mặc dù tiềm ẩn nhiều rủi ro, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội cũng được nhìn nhận là đang mở ra những chân trời mới cho công cuộc truyền giáo, đặc biệt nơi giới trẻ.

Giáo dục được nhìn nhận là một trong những đóng góp lớn lao nhất của Giáo hội cho Á Châu. Các trường học, trường đại học Công giáo, các cơ sở chăm sóc sức khỏe, tổ chức bác ái và các hoạt động phát triển con người liên tục được nhắc đến như những không gian mà ở đó các nhịp cầu đang được kiến tạo mỗi ngày, quy tụ những con người thuộc các nền văn hóa, tôn giáo và hoàn cảnh xã hội khác nhau qua việc phục vụ được khơi nguồn từ Tin Mừng.

Nhiều tham dự viên cũng lưu ý rằng tại những quốc gia mà người Công giáo vẫn chỉ là một thiểu số, chính những hoạt động này thường là chứng tá mạnh mẽ và đáng tin cậy nhất của Giáo hội.

Canh tân từ chính nội bộ Giáo hội

Tuy nhiên, nếu Giáo hội muốn kiến tạo những nhịp cầu trong xã hội, các tham dự viên đều đồng thuận rằng sự hoán cải phải khởi đi từ chính nội bộ Giáo hội.

Hết bản trình bày này đến bản trình bày khác đều kêu gọi chuyển từ chủ nghĩa giáo sĩ trị sang tinh thần đồng trách nhiệm; từ lối lãnh đạo đặt nặng phẩm trật sang lãnh đạo phục vụ; từ loại trừ sang tham gia; và từ chỉ nói sang biết lắng nghe.

Việc gia tăng sự tham gia của giáo dân, phụ nữ, người trẻ, người di cư, các cộng đồng bản địa và những nhóm bên lề xã hội nhiều lần được nhấn mạnh như một biểu hiện thiết yếu của đời sống hiệp hành, chứ không đơn thuần là một cải tổ về tổ chức.

Nhiều tham dự viên cũng nhấn mạnh rằng các chủng viện và chương trình đào tạo phải chuẩn bị cho các linh mục tương lai không chỉ biết quản trị các cơ sở của Giáo hội, mà còn biết đồng hành với con người, thúc đẩy đối thoại và hướng dẫn cộng đoàn trong tiến trình phân định.

Các tham dự viên khẳng định rằng hiệp hành không thể chỉ là một lý thuyết được bàn thảo tại các đại hội, nhưng phải trở thành cách thức sống và hiện hữu thường ngày của Giáo hội.

Đối thoại và hiệp hành

Đối thoại cũng trở thành một chủ đề xuyên suốt, hiện diện trong hầu hết các bản trình bày.

Khi đề cập đến mối tương quan với chính quyền, các cộng đồng Kitô hữu khác, các tín đồ của những tôn giáo khác hay những người thiện chí, các tham dự viên đều khẳng định rằng sự đa dạng đặc biệt của Á Châu không phải là một trở ngại, mà là một hồng ân. Trên một châu lục mà các Kitô hữu nhiều nơi chỉ là thiểu số, việc kiến tạo những nhịp cầu đòi hỏi sự khiêm tốn, biết kiên nhẫn lắng nghe, xây dựng tình bằng hữu liên văn hóa và sẵn sàng cộng tác vì công ích.

Nhiều nhóm cũng kêu gọi Giáo hội củng cố tiếng nói ngôn sứ của mình trước các vấn đề như xây dựng hòa bình, chăm sóc công trình sáng tạo, di cư, đời sống gia đình, sức khỏe tâm thần, đạo đức trong môi trường kỹ thuật số và việc sử dụng trí tuệ nhân tạo một cách có trách nhiệm. Thay vì rút lui trước những phức tạp của thế giới hôm nay, các tham dự viên mong muốn một Giáo hội luôn đồng hành với nhân loại bằng lòng cảm thương, đồng thời vẫn vững vàng bén rễ trong Tin Mừng.

Có lẽ xác tín mạnh mẽ nhất được rút ra từ phiên trình bày là: hiệp hành không chỉ đơn thuần là một phương pháp mục vụ, nhưng trước hết là một sự hoán cải thiêng liêng.

Nhiều lần, các tham dự viên đã mô tả hành trình phía trước của Giáo hội như một cuộc chuyển mình: từ việc chỉ duy trì hiện trạng đến dấn thân cho sứ mạng truyền giáo; từ việc chỉ lo bảo toàn chính mình đến mở ra với sứ vụ loan báo Tin Mừng; từ phân cực đến hiệp thông; và từ sự lãnh đạo mang tính cá nhân đến tinh thần đồng trách nhiệm của toàn thể những người đã lãnh nhận Bí tích Rửa tội.

Tương lai được định hình bởi khả năng cùng nhau bước đi

Khi các phần trình bày cuối cùng khép lại, Đại hội không đáp lại bằng những cuộc tranh luận hay những tràng pháo tay. Thay vào đó, các tham dự viên cùng bước vào bầu khí thinh lặng.

Phiên trình bày khép lại để nhường chỗ cho giờ Kinh Chiều. Trong bầu khí cầu nguyện ấy, Đại hội đã phó dâng mọi cuộc trao đổi, mọi nhận định và mọi niềm hy vọng cho sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần. Đó là một kết thúc thật ý nghĩa cho một ngày không chỉ dành để trao đổi các ý tưởng, nhưng còn để cùng nhau phân định tiếng Chúa đang vang lên qua những kinh nghiệm phong phú của các Giáo hội tại Á Châu.

Trong giây phút cùng nhau cầu nguyện ấy, Đại hội đã trao ban một chứng tá rõ nét nhất: tương lai của Giáo hội tại Á Châu rốt cuộc sẽ không được quyết định bởi các chiến lược, cơ cấu hay ngay cả sự phong phú của những cuộc thảo luận, nhưng bởi sự sẵn sàng cùng nhau bước đi trong tinh thần khiêm tốn và phân định, với niềm xác tín rằng chính Chúa Thánh Thần luôn tiếp tục hướng dẫn cuộc lữ hành của Giáo hội trên con đường hiệp thông, tham gia và sứ mạng.