Đức Lêô XIV: Trong thời đại AI, gia đình là trường học đầu tiên của nhân loại

Tác giả: Deborah Castellano Lubov

Xuân Đại biên dịch

TGPSG/Vatican News -- Phát biểu với Mạng lưới các Nhà Lập pháp Công giáo Quốc tế, Đức Giáo hoàng Lêô XIV kêu gọi xây dựng luật pháp bảo vệ các quyền của con người và phẩm giá con người, đồng thời cảnh báo rằng trí tuệ nhân tạo không bao giờ được phép làm suy yếu gia đình, “trường học đầu tiên của nhân loại”.

“Một nền pháp luật hợp lý cần khuyến khích sự sáng tạo khoa học và công nghệ, đồng thời bảo vệ các quyền và tự do cơ bản của con người. Luật pháp phải bảo vệ người sử dụng khỏi bị khai thác, bảo đảm quyền riêng tư cá nhân, bảo đảm tính minh bạch trong việc sử dụng các công nghệ mới nổi và bảo đảm rằng những công nghệ này củng cố các thể chế dân chủ.”

Đức Giáo hoàng Lêô XIV bày tỏ niềm xác tín này với Mạng lưới các Nhà Lập pháp Công giáo Quốc tế tại Vatican hôm thứ Sáu.

Khi đề cập đến vấn đề lập pháp, Đức Giáo hoàng nhắc lại rằng “cần có những khuôn khổ pháp lý vững chắc, cơ chế giám sát độc lập, những người sử dụng có đầy đủ thông tin và một hệ thống chính trị không thoái thác trách nhiệm của mình.”

Ngài nhận định rằng việc giám sát như vậy có thể được thực hiện ở nhiều cấp độ - địa phương, quốc gia và quốc tế - tạo điều kiện cho việc thảo luận cởi mở về “các khuôn khổ luân lý liên quan và đặt chúng dưới những tiêu chuẩn chung về công bằng xã hội”, bảo đảm “không một hệ tư tưởng hay lợi ích riêng lẻ nào áp đặt các giá trị được hàm chứa trong những hệ thống trí tuệ nhân tạo.”

Đồng thời, Đức Thánh Cha nhấn mạnh, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo có nguy cơ tạo ra những hình thức lệ thuộc công nghệ mới, khi các quốc gia nghèo hơn ngày càng phụ thuộc vào các quốc gia giàu có hơn.

Những hình thức thống trị tinh vi

Ngài nói: “Chúng ta phải luôn cảnh giác về điều này, kẻo sự đổi mới lại trở thành một công cụ khác cho chủ nghĩa thực dân về ý thức hệ hoặc kinh tế.”

Ngài đau buồn nhận xét: “Đáng buồn thay, chúng ta đang phải đối diện với một hình thức thống trị tinh vi khi các thuật toán quyết định ai được nhìn thấy và ai vẫn vô hình, khi các nền tảng kỹ thuật số định hình diễn ngôn công cộng mà không phải chịu trách nhiệm, và khi phẩm giá của người lao động bị đặt dưới mục tiêu tối ưu hóa các hệ thống.”

Đức Giáo hoàng Lêô cảnh báo rằng những diễn biến như vậy “cho thấy một diện mạo mới của cám dỗ cổ xưa muốn thống trị và làm chủ mà không phục vụ.”

Gia đình là trường học đầu tiên của nhân loại

Đối lại nền văn hóa quyền lực này, Đức Thánh Cha đề nghị, Giáo hội đề xuất “nền văn minh tình thương”.

Đức Giáo hoàng Lêô nói: “Trong một xã hội như thế, trường học đầu tiên của nhân loại chính là gia đình.”

Ngài nhấn mạnh: “Bởi chính trong gia đình, chúng ta học trước tiên biết tin tưởng thay vì tính toán, quảng đại thay vì cạnh tranh, đối thoại thay vì chia rẽ và yêu thương thay vì quyền lực.”

Với điều này, ngài nói rằng trí tuệ nhân tạo “không bao giờ được phép làm suy yếu tế bào căn bản này của xã hội - bằng cách biến các nhân vị và các mối tương quan thành dữ liệu và mô phỏng, bằng cách làm tràn ngập tâm trí người trẻ với những nội dung bóp méo ước muốn, hay bằng những mô hình kinh tế khiến đời sống gia đình trở nên bấp bênh về mặt tài chính.”

Củng cố hôn nhân và các gia đình

Đức Thánh Cha tuyên bố: “Vì lý do này, tôi khuyến khích anh chị em thúc đẩy những chính sách củng cố hôn nhân và các gia đình, hỗ trợ cha mẹ trong sứ mạng giáo dục của họ và giúp người trẻ hướng tới tương lai với niềm tin.”

Đức Giáo hoàng Lêô nhấn mạnh: “Các bạn thân mến, thế giới không cần một trí tuệ nhân tạo làm suy giảm tính nhân bản; đúng hơn, thế giới cần trí tuệ của con người được soi sáng bởi sự khôn ngoan, quyền bính chính trị được lương tâm hướng dẫn và sự đổi mới công nghệ được định hướng bởi đức ái.”

Ngài nói rằng chỉ khi đó, trí tuệ nhân tạo mới trở thành không phải là một đối thủ của nhân loại, mà là một phương tiện phục vụ công ích.

Đức Giáo hoàng Lêô XIV kết luận: với những suy tư này, ngài cầu nguyện cho những thảo luận của Mạng lưới sinh nhiều hoa trái cho các quốc gia của anh chị em và cho toàn thể gia đình nhân loại.