Đức Lêô XIV tại Gran Canaria: Phẩm giá con người không bị giới hạn bởi hộ chiếu

Tác giả: Linda Bordoni

Cao Trí biên dịch

TGPSG/Vatican News -- Tại cuộc gặp với những người di cư và các tổ chức cứu hộ, đón tiếp và đồng hành cùng họ tại Gran Canaria, Đức Lêô XIV kêu gọi thế giới đừng trở nên dửng dưng trước nỗi đau của họ, đồng thời kêu gọi thiết lập các lộ trình di cư hợp pháp và an toàn, lên án nạn buôn người và tình trạng bóc lột con người, và khẳng định rằng “phẩm giá con người không có hộ chiếu và không mất đi giá trị khi vượt qua biên giới.”

Đứng trên bến cảng Arguineguín - một cảng ở bờ nam Gran Canaria đã trở thành một trong những biểu tượng di cư gây xúc động nhất của châu Âu, Đức Lêô XIV vào thứ Năm 11/6/2026 đã đưa ra lời kêu gọi khẩn thiết về lòng cảm thông, trách nhiệm và tình liên đới, nhấn mạnh rằng “phẩm giá con người không có hộ chiếu và không mất đi giá trị khi vượt qua biên giới.”

Trong ngày thứ sáu của chuyến Tông du Tây Ban Nha, Đức Giáo hoàng đã gặp gỡ những người di cư và các tổ chức cứu hộ, đón tiếp và đồng hành cùng họ trên một trong những tuyến di cư nguy hiểm nhất thế giới.

Cuộc gặp diễn ra tại “Cảng Ô nhục”, nơi vào năm 2020, hàng ngàn người di cư đã tìm đến đây chỉ trong vài ngày khi đại dịch COVID-19 bùng phát. Đối với nhiều người chạy trốn nghèo đói, xung đột và bóc lột ở Tây Phi, quần đảo Canary là cửa ngõ gần nhất vào châu Âu, sau những hành trình đầy hiểm nguy vượt Đại Tây Dương trên những chiếc thuyền gỗ chật kín người.

Trên nền khung cảnh bến cảng và Đại Tây Dương, Đức Lêô XIV đã lắng nghe các chứng từ từ một nhân viên cứu hộ hàng hải, một thiện nguyện viên Caritas, một nạn nhân sống sót của nạn buôn người, và một nữ doanh nhân di cư đã gây dựng lại cuộc đời sau nhiều năm gian khổ.

Đức Lêô XIV tại cuộc gặp với những người di cư và các lực lượng cứu hộ, cũng như những người đồng hành cùng họ tại Las Palmas de Gran Canaria (@Vatican Media)

Tin Mừng trở nên hiện thực

Suy niệm về đoạn Tin Mừng theo thánh Mátthêu 25, Đức Giáo hoàng nói rằng Lời Thiên Chúa nhập thể ở những địa điểm như Arguineguín, nơi con người đến trong tình trạng “bị tước gần như mọi thứ, nhưng không bao giờ bị tước đi phẩm giá.”

“Ở đây, Tin Mừng kéo chúng ta ra khỏi vị thế thoải mái của những người đứng ngoài quan sát và đặt trước mắt chúng ta một người anh em hoặc chị em vừa đặt chân đến,” ngài nói. “Tin Mừng chất vấn chúng ta liệu chúng ta đã nhận ra Đức Kitô nơi những người vừa cập bến, mang trên mình nỗi sợ hãi, đói khát và bạo lực, sau khi đã trải qua sa mạc, màn đêm và biển cả.”

Nhắc đến ý nghĩa biểu tượng của Chiếc Nhẫn Ngư Phủ mà ngài đeo với tư cách là Đấng kế vị Thánh Phêrô, Đức Lêô XIV suy niệm về lời mời gọi của Đức Kitô dành cho Thánh Phêrô trở thành “người chài lưới người ta.”

“Ở đây, người ta được cứu khỏi biển, và những thi thể không còn sự sống được vớt lên từ mặt nước,” ngài nói. “Vì thế, Đấng kế vị Thánh Phêrô không thể làm ngơ trước những bến cảng này. Giáo hội cũng không thể ngoảnh mặt trước những vùng biển này.”

Đức Lêô XIV tại cuộc gặp với những người di cư và các lực lượng cứu hộ, cũng như những người đồng hành cùng họ tại Las Palmas de Gran Canaria (@Vatican Media)

Biển cả và những “quái vật” của nó

Dựa trên hình ảnh Kinh Thánh, Đức Giáo hoàng mô tả biển cả là nơi hiểm nguy và hỗn loạn cùng tồn tại với hy vọng.

“Ngay cả ngày nay, vẫn có những ‘quái vật’ ẩn mình trong các vùng biển này,” ngài cảnh báo, ám chỉ “các đường dây mafia trục lợi từ tuyệt vọng, những kẻ buôn người biến phụ nữ và trẻ em thành nô lệ, và những người thờ ơ để cho người nghèo bị nuốt chửng bởi sự bóc lột hoặc bị lãng quên.”

Tuy nhiên, ngài nhấn mạnh rằng đức tin không thể bị tê liệt bởi nỗi sợ hãi.

“Nếu Đức Kitô truyền lệnh cho biển phải lặng, thì Giáo hội không thể im lặng trước những người bị bỏ mặc giữa lòng biển cả,” ngài nói.

Là những khuôn mặt, chứ không phải là những con số

Một khoảnh khắc đáng chú ý của cuộc gặp là chứng từ của ông Tito Villarmea, thuyền trưởng lực lượng cứu hộ hàng hải, người đã giúp cứu hơn 20.000 người trên biển.

Ông kể lại một cuộc cứu hộ liên quan đến một phụ nữ đi cùng người mà ai cũng tưởng là con trai tuổi thiếu niên. Khi đã an toàn trên tàu cứu hộ, người phụ nữ tháo mũ và áo khoác của đứa trẻ, rồi đeo khuyên tai vàng vào tai em. “Hóa ra đó là một bé gái,” ông nói, nhớ lại khoảnh khắc cả hai vỡ òa trong nước mắt.

Đức Giáo hoàng cảm ơn những người đã chia sẻ chứng từ và ca ngợi công việc của lực lượng cứu hộ, các thiện nguyện viên Caritas và các cộng đoàn giáo xứ, nhấn mạnh rằng chứng tá của họ cho thấy “người di cư không còn chỉ là ‘thêm một người nữa’, như một phạm trù đơn thuần hay một con số thống kê”.

“Chỉ khi đó chúng ta mới hiểu rằng bé gái ấy có thể là con gái của chúng ta, và những khuôn mặt kia có thể thuộc về gia đình chúng ta,” ngài nói.

Ngài cũng nhấn mạnh chứng từ của bà María Reyes Alemán Cruz, người điều phối các hoạt động giáo xứ trong thời điểm khủng hoảng di cư, và chia sẻ rằng việc đồng hành với người khác thường bắt đầu từ những cử chỉ rất đơn sơ: một đôi giày, một chiếc áo khoác, một tách cà phê, hoặc đơn giản là sự hiện diện.

“Lòng thương xót bắt đầu từ những cử chỉ nhỏ bé,” Đức Giáo hoàng nói, “Mục tiêu không phải là giải quyết mọi sự, nhưng là đặt mọi sự trong tay Thiên Chúa và hiện diện nơi con người đang đau khổ.”

Đức Lêô XIV tại cuộc gặp với những người di cư và các lực lượng cứu hộ, cũng như những người đồng hành cùng họ tại Las Palmas de Gran Canaria (@Vatican Media)

Thông điệp gửi các nạn nhân của nạn buôn người

Một chứng từ đầy xúc động đến từ câu chuyện của Blessing, một phụ nữ Nigeria bị buôn bán để bóc lột tình dục; lời chứng của cô được đọc thay vì cô trực tiếp trình bày vì lý do an ninh.

Cô kể rằng mình rời bỏ quê hương vì nghèo đói khiến không còn lựa chọn nào khác, bị ép tham gia một nghi thức khống chế, vượt biển trong những điều kiện kinh hoàng, và cuối cùng bị buộc phải hành nghề mại dâm.

Trực tiếp hướng đến cô, Đức Lêô XIV đã nói những lời an ủi và khẳng định phẩm giá. “Nếu người khác đã đặt định giá cả lên thân thể con, hãy biết rằng Thiên Chúa chưa bao giờ ngừng nhìn nhận giá trị không thể đong đếm của con,” ngài nói.

“Nếu người khác coi con như một đồ vật, Giáo hội muốn nói với con hôm nay rằng con là người con gái, là người chị em; con là một ân phúc.”

Ngài khẳng định với các nạn nhân buôn người rằng phẩm giá của họ vẫn nguyên vẹn dù đã phải chịu bạo lực. “Cuộc đời của con thuộc về Thiên Chúa, Đấng đã ban cho con một phẩm giá không ai có thể lấy đi,” ngài nhắc lại.

Cuộc gặp của Đức Lêô XIV với những người di cư và các tổ chức hỗ trợ tại Las Palmas de Gran Canaria (@Vatican Media)

Lời kêu gọi gửi đến châu Âu và thế giới

Khẳng định rằng ngài cúi mình trước phẩm giá của mỗi người di cư, Đức Lêô XIV đã trực tiếp nói với họ: “Anh chị em không chỉ là những con số hay hồ sơ. Anh chị em là những con người đã rời bỏ gia đình và mái nhà. Anh chị em có những ước mơ mà không ai có quyền khinh thường.”

Đồng thời, ngài cảnh báo về những kẻ buôn người và các mạng lưới tội phạm có tổ chức lợi dụng sự tuyệt vọng, gọi những lời hứa giả dối của chúng là “khúc hát dụ dỗ” và “những ngành công nghiệp của cái chết.”

Mở rộng lời kêu gọi đến các chính phủ và các tổ chức quốc tế, ngài nhấn mạnh rằng trách nhiệm phải được chia sẻ.

Ngài nói tiếp: Thảm kịch di cư thách thức các quốc gia xuất xứ phải tạo điều kiện xây dựng hòa bình, công lý và phát triển; thách thức các quốc gia trung chuyển phải bảo vệ những người dễ bị tổn thương khỏi các mạng lưới tội phạm; và thách thức châu Âu không được phép trở nên quen thuộc với cảnh “Địa Trung Hải và Đại Tây Dương trở thành những nấm mồ vô danh.”

“Không đủ khi chỉ quản lý các dòng người đến, xử lý số liệu thống kê, tăng cường biên giới hay than khóc những cái chết sau khi chúng đã xảy ra,” ngài khẳng định.

“Mỗi con thuyền cập bến đều mang theo một câu hỏi cùng với những người di cư,” Đức Lêô XIV nhấn mạnh, đặt ra câu hỏi: “Chúng ta đã xây dựng thế giới nào, khi có quá nhiều anh chị em phải đánh đổi mạng sống để tìm kiếm sự sống?”

Quyền không phải di cư

Đức Lêô XIV cũng nhấn mạnh rằng chính sách di cư phải được đặt nền tảng trên sự tôn trọng phẩm giá con người, và kêu gọi các lộ trình di cư hợp pháp và an toàn, sự bảo vệ hiệu quả cho các nạn nhân buôn người, hợp tác quốc tế chống lại các đường dây buôn lậu, cũng như các tiến trình tiếp nhận và hội nhập có ý nghĩa.

Trong khi tái khẳng định quyền được tìm nơi trú ẩn, ngài cũng nói đến một quyền khác thường bị bỏ quên: quyền không bị buộc phải rời bỏ quê hương:

“Cũng có quyền không phải di cư,” ngài nói, đó là quyền được ở lại quê hương mình trong tự do, không bị đói nghèo, chiến tranh, bách hại, tham nhũng và suy thoái môi trường.

Cuộc gặp của Đức Lêô XIV với những người di cư và các tổ chức hỗ trợ tại Las Palmas de Gran Canaria (@Vatican Media)

Nhân tính chúng ta còn lại gì?

Cuộc gặp khép lại bằng nghi thức dâng hoa và một phút mặc niệm tưởng nhớ những người đã thiệt mạng khi tìm cách vượt biển.

Sau đó, Đức Giáo hoàng đã làm phép một cây thánh giá được làm từ gỗ của một con thuyền di cư, tại đền thánh Đức Mẹ Núi Carmel gần đó, bổn mạng của những người đi biển.

Trước khi rời đi, ngài chào các thiện nguyện viên và những người di cư tập trung dọc bờ cảng, trong khi lời cảnh báo của ngài vang vọng khắp bến cảng và xa hơn nữa:

“Hôm nay, tại nơi đây bên bờ biển, mỗi con người khi đến đều đặt ra cho chúng ta câu hỏi: nhân tính chúng ta còn lại gì, (...) Sớm hay muộn, người ta sẽ biết được liệu chúng ta đã bảo vệ sự sống hay đã rơi vào sự thờ ơ.”