Đức Lêô XIV: Khủng hoảng môi trường là một khía cạnh của khủng hoảng kinh tế xã hội

Tác giả: Isabella H. de Carvalho

Xuân Đại biên dịch

TGPSG/Vatican News -- Trong một sứ điệp video gửi đến Hội nghị Thượng đỉnh Thế giới lần thứ 10 của nước Áo, Đức Lêô XIV nhấn mạnh đức tin, đức cậy và đức mến như những chủ đề có thể giúp suy tư về khủng hoảng khí hậu, vốn không chỉ dừng lại ở các vấn đề môi trường đơn thuần, nhưng còn liên hệ đến các khía cạnh xã hội, luân lý và kinh tế.

Đức Lêô XIV nói trong sứ điệp video được công bố vào thứ Ba, ngày 16/6/2026: Để có thể ứng phó cách hữu hiệu với khủng hoảng khí hậu, chúng ta phải giải quyết các vấn đề xã hội và luân lý nằm ở nền tảng của xã hội, như phẩm giá bình đẳng của mọi con người và giá trị của các quyền con người.

Trích dẫn thông điệp Magnifica humanitas vừa được công bố về việc bảo vệ con người trong thời đại trí tuệ nhân tạo, Đức Lêô nói: “Khủng hoảng môi trường ‘không phải là một vấn đề biệt lập, nhưng đúng hơn là khía cạnh sinh thái của cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội đương thời’.”

Đức Giáo hoàng nhấn mạnh rằng đức tin, đức cậy và đức mến là ba chủ đề có thể giúp định hướng suy tư về cách đáp lại khủng hoảng môi trường.

Sứ điệp video này của Đức Giáo hoàng được gửi đến Hội nghị Thượng đỉnh Thế giới lần thứ mười của nước Áo, một hội nghị thường niên được tổ chức tại Vienna, nhằm tạo diễn đàn cho các giải pháp và ý tưởng nhằm đối phó với khủng hoảng khí hậu.

Sự kiện diễn ra vào ngày 16/6/2026 và được tổ chức bởi Sáng kiến Khí hậu Schwarzenegger (Schwarzenegger Climate Initiative), do diễn viên Arnold Schwarzenegger, cũng là cựu Thống đốc bang California, khởi xướng.

Khủng hoảng khí hậu là một biểu hiện của khủng hoảng kinh tế - xã hội

Đức Lêô XIV nhắc lại ngài đã nhấn mạnh như thế nào trong Magnifica humanitas về tầm quan trọng của “phẩm giá bình đẳng của mọi con người và giá trị các quyền căn bản của con người, cả hai đều được bảo đảm cách thích đáng nhờ thực thi đúng đắn 5 nguyên tắc: công ích, mục tiêu phổ quát của các thiện ích, nguyên tắc bổ trợ, liên đới và công bằng xã hội.”

“Những vấn đề cốt yếu mang tính cá nhân và xã hội này có mối liên hệ mật thiết với khủng hoảng khí hậu, vốn như tôi đã nói, là một biểu hiện - và là một biểu hiện nghiêm trọng - của cuộc khủng hoảng kinh tế, xã hội rộng lớn hơn,” Đức Giáo hoàng lưu ý.

“Thực vậy, nếu không được giải quyết, thì không một giải pháp kỹ thuật nào nhằm bảo vệ môi trường có thể đạt được mục tiêu mong muốn.”

Trong bối cảnh đó, ngài nhấn mạnh sự cần thiết phải đặc biệt quan tâm đến những người nghèo nhất và những người dễ bị tổn thương nhất trước sự suy thoái môi trường khi xây dựng và suy tư về các giải pháp.

Đức tin giúp bảo vệ sự sống và thiên nhiên

Đức Lêô XIV nhấn mạnh rằng: cách tiếp cận đa diện này, vốn nhận ra sự liên kết giữa các vấn đề khác nhau đang tác động đến xã hội chúng ta, bắt nguồn từ nhãn quan đức tin.

“Những ai tin rằng thế giới của chúng ta được Thiên Chúa tạo dựng và tự bản chất là tốt lành, thì được thúc đẩy để đảm nhận một trách nhiệm lớn lao hơn trong việc chăm sóc công trình tạo dựng, vì đó là đòi hỏi của đức tin nơi họ,” ngài giải thích.

Trích dẫn thông điệp Laudato Si’ năm 2015 của Đức Giáo hoàng Phanxicô, ngài nói tiếp: “Sống ơn gọi bảo vệ công trình của Thiên Chúa là điều thiết yếu cho một đời sống nhân đức.”

Đức Lêô cũng lưu ý rằng: nhiều tôn giáo khác nhau hiểu công trình tạo dựng như một ân huệ của Thiên Chúa và nhấn mạnh sự thánh thiêng của sự sống, vì thế “đức tin tôn giáo củng cố khát vọng chung là bảo vệ sự sống và chăm sóc thiên nhiên.”

Hy vọng là một động lực mạnh mẽ

Về niềm hy vọng, Đức Lêô nhìn nhận rằng do những thách đố và căng thẳng mà thế giới hôm nay đang đối diện, ngày càng có “một nhận thức gia tăng rằng: hòa bình đang bị đe dọa bởi sự thiếu tôn trọng đối với công trình tạo dựng, việc khai thác cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên và sự suy giảm dần chất lượng cuộc sống do biến đổi khí hậu.”

Ngài cũng lưu ý rằng trong các cuộc đàm phán về khí hậu, thường có “nỗi sợ thay đổi hướng đi, nỗi sợ mất quyền lực và nỗi sợ về những kết quả không chắc chắn.”

Trong bối cảnh đó, ngài kêu gọi hợp tác quốc tế, “chủ nghĩa đa phương gắn kết và hướng tới tương lai,” đồng thời khích lệ vượt qua những nỗi sợ này.

Đức Giáo hoàng nhấn mạnh rằng: các nhà lãnh đạo tôn giáo và các cộng đoàn có thể đóng vai trò quan trọng trong việc này, vì “Kinh Thánh có đầy đủ những ví dụ cho thấy nỗi sợ của con người có thể được vượt thắng nhờ hy vọng.”

“Bất chấp những người hoài nghi hay bi quan, hy vọng có thể là một động lực mạnh mẽ,” Đức Giáo hoàng nhắc lại.

“Không chỉ là điều đáng mong ước, mà hoàn toàn có thể, rằng những tiến bộ tại COP30 sẽ được tiếp nối bằng một tiến trình chuyển đổi công bằng hướng tới những xã hội trong đó công ích được đặt trên lợi nhuận, và các mô hình kinh tế được xây dựng trên nền tảng liên đới và phẩm giá con người.”

Tuy nhiên, ngài lưu ý rằng điều này đòi hỏi các quốc gia giàu hơn phải hỗ trợ tài chính cho các quốc gia nghèo hơn, đồng thời giúp các quốc gia này bằng cách thiết lập “một khuôn khổ tài chính quốc tế mới đặt con người làm trung tâm.”

Xây dựng một nền văn minh tình thương

Sau cùng, Đức Lêô XIV tập trung vào chủ đề tình yêu thương và tầm quan trọng của “việc vun trồng một nền văn hóa chăm sóc đích thực đối với môi trường, bao gồm điều mà Đức Giáo hoàng Phanxicô gọi là ‘tình yêu thương xã hội và chính trị’.”

Một lần nữa trích dẫn Thông điệp Laudato si’, Đức Giáo hoàng Lêô nói: “Để làm cho xã hội nhân văn hơn, xứng đáng hơn với con người, thì tình yêu thương trong đời sống xã hội (chính trị, kinh tế và văn hóa) cần phải được trân trọng trở lại, trở thành chuẩn mực cao nhất và bất biến cho mọi hoạt động,” và điều ấy sẽ giúp xây dựng các chiến lược lớn hơn để đối phó với khủng hoảng khí hậu.

Kết luận, Đức Giáo hoàng Leo XIV bày tỏ niềm hy vọng rằng các đại biểu tham dự hội nghị có thể thúc đẩy một nền văn hóa quan tâm và góp phần xây dựng một nền văn minh tình thương.