Đức Lêô XIV: Giáo hội được kêu gọi phục vụ nhân loại, vạch rõ những mâu thuẫn của xã hội

Tác giả: Isabella H. de Carvalho

Xuân Đại biên dịch

TGPSG/Vatican News -- Tại buổi Tiếp kiến chung vào sáng thứ Tư, Đức Giáo hoàng Lêô XIV suy tư về sứ mạng của Giáo hội là phục vụ nhân loại bằng cách dấn thân vào thực tại, dấn thân trước những thách đố mà thời đại chúng ta đang phải đối mặt và làm chứng cho Đức Kitô.

Đức Giáo hoàng Lêô XIV nói trong buổi Tiếp kiến chung vào thứ Tư, ngày 2/9/2026, rằng trong một thời đại được đánh dấu bởi những căng thẳng, xung đột và nhiều biến chuyển, Giáo hội được kêu gọi phục vụ nhân loại, đặc biệt là những người dễ bị tổn thương nhất, bằng cách gắn kết với thực tại, kể cả những mâu thuẫn trong đó.

Đức Giáo hoàng nhấn mạnh với đám đông quy tụ tại Quảng trường Thánh Phêrô rằng Giáo hội phải “từ bỏ mọi thái độ thụ động và dửng dưng trước những biến cố hiện tại, lịch sử và cuộc sống của con người, đặc biệt trước những thay đổi nhanh chóng và sâu sắc mà chúng ta đang trải qua ngày nay.”

“Chúng ta không thể chỉ đứng ngoài như những khán giả không can dự; trái lại, chúng ta phải lắng nghe bằng con tim, để cho mình được chất vấn và dấn thân. Cùng với Đức Kitô và được sức mạnh của Thần Khí Người nâng đỡ, các tín hữu được kêu gọi mang lấy gánh nặng của anh chị em mình, đặc biệt là những người đang bị đè bẹp bởi bất công, phân biệt đối xử và bạo lực.”

Đức Giáo hoàng Lêô bắt đầu một giai đoạn mới trong loạt bài giáo lý về các Văn kiện của Công đồng Vatican II, với việc suy tư về Hiến chế Mục vụ Gaudium et Spes năm 1965 (có nghĩa là “Vui mừng và Hy vọng”), nói về Giáo hội trong thế giới hiện đại.

Đức Giáo hoàng Lêô XIV trong buổi Tiếp kiến chung (@Vatican Media)

Các Kitô hữu phải vạch rõ những mâu thuẫn

Đức Giáo hoàng nhấn mạnh trong bài giáo lý rằng, khi Giáo hội được kêu gọi dấn thân vào đời sống nhân loại, điều đó có nghĩa là “tình liên đới Kitô giáo đòi buộc chúng ta phải dấn thân vào thực tại, đồng thời vạch rõ những mâu thuẫn đang chi phối đời sống cá nhân và xã hội trong thế giới đương đại.”

Ngài đưa ra nhiều ví dụ về những mâu thuẫn này trong các xã hội hiện nay, chẳng hạn như sự tiến bộ về công nghệ và khoa học nhưng chỉ mang lại lợi ích cho một số người; hoặc sự hiểu biết ngày càng rõ hơn về các quy luật của xã hội nhưng lại không chắc chắn về hướng đi của chúng; hay sự dồi dào về của cải, tài nguyên và sức mạnh kinh tế, nhưng “ngày nay cũng như vào thời Công đồng, vẫn khiến ‘một phần rất lớn các công dân trên thế giới… tiếp tục bị dày vò bởi đói nghèo’.”

Hoặc sau cùng, “một nhận thức chung rằng: tương lai của hành tinh đang bị đe dọa, đi đôi với việc không thể từ bỏ lối tiêu thụ ích kỷ và ảo tưởng rằng chiến tranh là một phương tiện hữu hiệu để xây dựng hòa bình.”

Đức Giáo hoàng nhấn mạnh: “Trong một thời đại được đánh dấu bởi những thay đổi sâu sắc, làm nảy sinh những mất cân bằng đáng lo ngại, Giáo hội được kêu gọi phục vụ con người, lắng nghe và đón nhận những vấn nạn sâu xa nhất của tâm hồn họ cùng những khát vọng đang cư ngụ trong họ, đồng thời hướng họ đến Đức Kitô, Đấng là ‘chìa khóa, trung tâm và cùng đích của… toàn thể lịch sử nhân loại’.”

Quảng trường Thánh Phêrô trong buổi Tiếp kiến chung (@Vatican Media)

Giáo hội đồng hành với nhân loại

Đức Giáo hoàng cũng trích dẫn vị tiền nhiệm của mình, Thánh Giáo hoàng Gioan XXIII, người trong diễn văn khai mạc Công đồng Vatican II năm 1962 đã phản bác những người cho rằng thời đại của họ tồi tệ hơn những thời đại trước.

Thánh Giáo hoàng Gioan XXIII nhấn mạnh rằng: trong thời đại ấy, cũng như trong mọi thời điểm của lịch sử, người ta phải “nhận ra những kế hoạch nhiệm mầu của Chúa Quan Phòng, được hoàn tất đúng thời điểm nhờ công việc của con người, và thường vượt quá những gì họ mong đợi; với sự khôn ngoan, Chúa Quan Phòng sắp đặt mọi sự, kể cả những hoàn cảnh bất lợi do con người gây ra, nhằm mang lại lợi ích cho Giáo hội.”

Đức Giáo hoàng Lêô giải thích rằng: việc ban hành Hiến chế Gaudium et Spes đã công nhận một yếu tố thiết yếu nơi bản chất của Giáo hội trong sự phân định này: cũng như Đức Giêsu Kitô “khi nhập thể, đã chọn chia sẻ cuộc sống của chúng ta”, thì Người cũng mời gọi Giáo hội dấn thân vào cuộc sống nhân loại theo cùng một cách thức ấy.

Đức Giáo hoàng nhấn mạnh: “Vì thế, Hiến chế Gaudium et Spes mở đầu bằng lời tuyên bố rằng: “Những vui mừng và hy vọng, những nỗi buồn và lo âu của con người thời đại này, nhất là của những người nghèo khổ khốn cùng, Giáo hội đều coi là của chính mình.”

Về phương diện này, ngài lưu ý rằng Hiến chế nhắc lại bổn phận thường xuyên của Giáo hội là xem xét kỹ các dấu chỉ của thời đại và giải thích chúng dưới ánh sáng Tin Mừng, đồng thời thực hiện sứ mạng tiếp nối công trình của Đức Kitô, Đấng đã làm chứng cho chân lý và phục vụ mọi người.

Đức Giáo hoàng Lêô XIV chào các tín hữu trong buổi Tiếp kiến chung (@Vatican Media)

Quan tâm đến người nghèo và những người đang cần được giúp đỡ nhất

Đức Giáo hoàng lưu ý rằng đây không phải chỉ là “một đòi hỏi luân lý” và, như Đức Giáo hoàng Phanxicô từng nói, “ưu tiên dành cho người nghèo trước hết là một phạm trù thần học, chứ không phải một phạm trù văn hóa, xã hội học, chính trị hay triết học.”

“Chúng ta được kêu gọi nhận ra Đức Kitô nơi họ, lên tiếng bênh vực chính nghĩa của họ, nhưng cũng trở thành bạn hữu của họ, lắng nghe họ, lên tiếng thay cho họ và đón nhận sự khôn ngoan nhiệm mầu mà Thiên Chúa muốn chia sẻ với chúng ta qua họ”, Đức Giáo hoàng Lêô nói, khi trích dẫn Tông huấn Evangelii Gaudium của vị tiền nhiệm.

Đức Giáo hoàng kết thúc bằng việc bày tỏ hy vọng rằng “niềm vui và hy vọng, gaudium et spes, sẽ là những nét đặc trưng của một Giáo hội loan báo và làm chứng cho Tin Mừng, đến gần với những người nam và người nữ của thời đại chúng ta.”

Đức Giáo hoàng Lêô chúc lành cho một em bé trong buổi Tiếp kiến chung (@Vatican Media)