Các nữ tu cử hành Mùa Thụ Tạo và chăm sóc "Ngôi nhà chung" như thế nào

Tác giả: The Life Panelists

Từ Tâm biên dịch

TGPSG/NCR -- Đối với các nữ tu Công giáo trên khắp thế giới, việc nhìn nhận mối liên hệ mật thiết giữa Trái Đất và con người là trọng tâm của việc chăm sóc công trình tạo dựng. Điều này được thể hiện qua nhiều cách: từ việc bảo vệ Trái Đất trước sự tàn phá, cho đến việc đơn giản là tận hưởng những khoảnh khắc thinh lặng đầy niềm vui, để thiên nhiên có thể chạm đến những chiều sâu nhất của tâm hồn.

Theo các nữ tu tham gia chuyên mục The Life của NCR, công trình tạo dựng tự thân đã là một nguồn cầu nguyện và mặc khải; vì thế, trách nhiệm chăm sóc môi trường không thể tách rời khỏi mối quan tâm dành cho những người dễ bị tổn thương nhất trước những tác động của khủng hoảng sinh thái. Trồng cây, vận động cho các chính sách bảo vệ môi trường, biến những không gian thành khu vườn cộng đồng, đồng hành với học sinh khi các em học về bổn phận chăm sóc thế giới tự nhiên, không có cử chỉ nào là quá nhỏ bé hay quá khó khăn khi chúng ta suy tư về mối tương quan giữa con người và hành tinh này, cũng như trách nhiệm phát sinh từ mối tương quan ấy.

Trong tháng này, chúng tôi đặt câu hỏi với các nữ tu tham gia chuyên mục: Năm nay, quý Soeur có dự định gì để cử hành Mùa Thụ Tạo? Quý Soeur hoặc cộng đoàn của Soeur có những cách thức sáng tạo, vui tươi hay bất ngờ nào để tôn vinh và chăm sóc công trình tạo dựng?

Nữ tu Deirdre McKenna

Nữ tu Deirdre McKenna thuộc Dòng Nữ tu Lòng Thương Xót (Sisters of Mercy), một dòng tu quốc tế, và hiện đang phục vụ tại miền Bắc Ireland. Năm 1990, Soeur được cấp chứng chỉ hành nghề công tác xã hội và trong 17 năm qua, Soeur chuyên về lĩnh vực chăm sóc giảm nhẹ và chăm sóc cuối đời.

Đối với các Nữ tu Lòng Thương Xót, chăm sóc công trình tạo dựng không đơn thuần là một mối quan tâm về sinh thái; đó còn là một đáp trả thánh thiêng trước sự hiện diện của Thiên Chúa được mặc khải qua mọi sự sống. Thiên nhiên không được nhìn như một phông nền cho sự hiện hữu của con người, nhưng như một người thầy, một người bạn đồng hành và một biểu hiện sống động của ân sủng. Trái Đất cất lên một nền “thần học” thầm lặng. Những khu vườn trở thành nơi cầu nguyện. Những dòng sông, hàng cây, tiếng chim hót và sự chuyển mùa đều mặc khải điều gì đó về mầu nhiệm thần linh đang được triển nở qua những điều bình dị của cuộc sống.

Các nữ tu tôn trọng và chăm sóc công trình tạo dựng bằng nhiều cách sáng tạo, vui tươi và đôi khi rất bất ngờ. Một số Soeur vun trồng những khu vườn cộng đồng, nơi rau củ, thảo mộc và hoa không chỉ được trồng để cung cấp lương thực, mà còn như một hành vi tôn kính và lòng biết ơn. Đôi tay chạm vào đất trở thành một hình thức hiệp thông. Những Soeur khác tạo cơ hội để mọi người kết nối lại với thế giới tự nhiên thông qua các kỳ tĩnh tâm giữa thiên nhiên, những cử hành phụng vụ ngoài trời và các nghi thức theo mùa.

Một buổi cầu nguyện lúc bình minh, nghi thức làm phép hạt giống vào mùa xuân, hay một cuộc tản bộ trong thinh lặng dưới những hàng cây mùa thu đều có thể đánh thức nơi chúng ta một nhận thức mới rằng chính công trình tạo dựng cũng mang trong mình sự khôn ngoan.

Nữ tu Deirdre McKenna đã chụp bức ảnh này vào mùa thu ở Ireland.

Trong những khoảnh khắc ấy, thiên nhiên trở thành một lời mặc khải, âm thầm nhắc nhở chúng ta rằng không có gì tách biệt và mọi sự đều thuộc về nhau.

Ẩn sau những hành động ấy là một cảm thức sâu xa về tính liên đới và sự liên kết giữa muôn loài. Các nữ tu nhận ra rằng chăm sóc Trái Đất không thể tách rời khỏi việc chăm sóc con người, đặc biệt là người nghèo và những người dễ bị tổn thương nhất trước sự tàn phá môi trường. Vì thế, bảo vệ công trình tạo dựng cũng là một hành động của lòng thương xót và công lý. Điều đó phản ánh nhận thức rằng ân sủng hoạt động qua các mối tương quan: giữa con người, Trái Đất và sự hiện diện thần linh đang nâng đỡ mọi loài.

Cách tiếp cận của các nữ tu cũng có một vẻ đẹp khiêm nhường. Công việc thường diễn ra âm thầm và không được chú ý: chăm sóc một cái cây, cho chim ăn trong mùa đông, giảm lượng rác thải, dừng lại để nhận ra ánh sáng đang chiếu qua khung cửa sổ, hay tạ ơn vì cơn mưa khi đất đai đang khát. Thế nhưng, những cử chỉ nhỏ bé ấy lại mang một ý nghĩa sâu xa. Chúng nhắc chúng ta rằng mình đang sống trong mối liên kết với toàn thể sự sống.

Theo cách nhìn ấy, chăm sóc Trái Đất không còn chỉ là trách nhiệm bảo vệ môi trường. Đó trở thành một lời cầu nguyện được thể hiện bằng sự dịu dàng, lòng kinh ngạc, tâm tình biết ơn và niềm vui tham dự vào sự thánh thiêng của chính sự sống.

Nữ tu Erin Zubal

Nữ tu Erin Zubal thuộc Dòng Ursuline Cleveland và hiện là chánh văn phòng tại Network Lobby for Catholic Social Justice (NLCSJ), một tổ chức vận động cho công lý xã hội theo giáo huấn Công giáo. Trong vai trò này, Soeur phụ trách điều phối và kết nối các nhóm cùng hoạt động nhằm thực hiện sứ mạng của tổ chức. Soeur từng có 15 năm làm nhân viên công tác xã hội và giáo viên tại các trường tiểu học và trung học Công giáo thuộc Giáo phận Cleveland. 

Năm nay, cử hành Mùa Thụ Tạo thật không dễ dàng. Khi những người có đức tin cùng nhau mừng kính sự tốt lành của toàn thể công trình tạo dựng của Thiên Chúa, chúng ta vẫn phải đối diện với những mối đe dọa đối với sức khỏe và sự an lành của hàng triệu người thân cận, cũng như sự tàn phá vẻ đẹp chung của Mẹ Trái Đất, nơi chúng ta gọi là nhà.

Chính quyền Tổng thống Hoa Kỳ đã dỡ bỏ một số biện pháp bảo vệ môi trường đối với các hóa chất độc hại, khiến hàng triệu người phải đối diện với nguy cơ ung thư gia tăng và những tác hại tiềm tàng đối với sức khỏe về lâu dài. Đây là một sự bất công nghiêm trọng, bắt nguồn từ thái độ thờ ơ và thiếu tôn trọng đối với cả môi trường tự nhiên lẫn phẩm giá con người.

Trong khi đó, những đề xuất mở các khu vực gần những vùng đất thuộc hệ thống đất công quốc gia cho ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch đang đe dọa môi trường sống của các loài động vật hoang dã và vẻ đẹp thiên nhiên mà biết bao người đã từng tận hưởng và chiêm ngưỡng như một kho báu chung. Đó là sự thờ ơ đi kèm với việc biến công trình tạo dựng thành một thứ hàng hóa: lấy những gì Thiên Chúa ban cho tất cả chúng ta rồi khai thác đến cạn kiệt chỉ vì lợi ích ngắn hạn của một nhóm nhỏ giàu có.

Chiến dịch 'Nuns on the Bus' do NLCSJ tổ chức hằng năm. Ảnh: GSR photo/Carol Zimmermann

Thật dễ để chúng ta đánh mất niềm hy vọng. Vì thế, tôi biết ơn khi được phục vụ cùng cộng đoàn Network Lobby for Catholic Social Justice. Các cộng sự của tôi không ngừng vận động cho công lý ở cấp liên bang, trong đó có công lý cho môi trường.

Tôi càng được truyền cảm hứng khi nhìn thấy những người đang tìm kiếm công lý trên khắp đất nước đáp lại lời kêu gọi của Network, mạnh mẽ lên tiếng và hành động trong cộng đồng địa phương, đồng thời bày tỏ quan điểm của mình với các nhà lập pháp. Năng lượng ấy có sức lan tỏa. Đó là một tinh thần chân thực và kiên trì, thực sự nối tiếp tinh thần của các Nữ tu đã thành lập Network cách đây hơn 50 năm.

Nhưng thực tại hôm nay nhắc chúng ta rằng công việc này diễn ra chậm chạp, và trên hành trình ấy, chúng ta sẽ phải đối diện với những thất bại và đau khổ. Dù biết như vậy, chúng ta vẫn tiếp tục hành động trong đức tin và hy vọng. Chúng ta vẫn tiếp tục cố gắng, đồng thời biết rằng mọi sự được Thiên Chúa chạm đến đều được biến đổi mãi mãi.

Các nhà hoạt động môi trường tuần hành trước Điện Capitol Hoa Kỳ, ngày 15/10/2021. Ảnh: CNS/Reuters/Jonathan Ernst

Là những Kitô hữu, chúng ta được mời gọi nhớ rằng ngay cả Đức Giêsu Phục Sinh vẫn mang những dấu thương. Trong tinh thần ấy, trong Mùa Thụ Tạo này, chúng ta cũng cầu nguyện cho sự phục sinh, sự toàn vẹn và sự hiệp nhất của toàn thể những gì Thiên Chúa đã tạo dựng và ban tặng cho chúng ta. Ước gì những hành động của chúng ta vì hòa bình và công lý tiếp tục trở thành lời cầu nguyện mà chúng ta dâng trở lại cho thế giới.

Nữ tu Jacintha Rantšo

Nữ tu Jacintha Rantšo hiện là Giám Tỉnh của Dòng Tôi tớ Trái Tim Vô Nhiễm Đức Maria, còn được gọi là Dòng Nữ tu Mục Tử Nhân Lành Quebec. Soeur hiện phục vụ tại Lesotho, miền nam châu Phi. Soeur tốt nghiệp Đại học Namibia. Sau khi tốt nghiệp, từ năm 2004 đến 2011, Soeur làm việc với những người bị ảnh hưởng bởi HIV và AIDS, rồi trở thành trợ lý cho Bề trên Tỉnh dòng. Năm 2017, Soeur được bổ nhiệm làm Bề trên Tỉnh dòng.

Có một hoạt động mà chúng tôi, các nữ tu thuộc cộng đoàn Đức Bà Syokimau, đã cùng nhau nhận định và quyết định thực hiện thông qua Trường Đức Bà. Sứ vụ chính của nơi đây là cung cấp giáo dục tư thục từ lớp mầm non đến trung học cơ sở, cho hơn 1.000 học sinh.

Cộng đoàn Đức Bà tại Syokimau (Kenya) trong một dịp kỷ niệm vào tháng 07/2026.

Theo chương trình học, học sinh lớp 3 được học một số nội dung về môi trường và đã cùng giáo viên quyết định tổ chức một chuyến tham quan thực tế. Phụ huynh và người giám hộ cũng được mời tham gia để hỗ trợ giáo dục và cùng đồng hành trong việc chăm sóc môi trường. Thật tuyệt vời khi chứng kiến những bài thuyết trình chất lượng do các em tám tuổi thực hiện với sự tự tin và đầy năng lực.

Trong số những nội dung được trình bày có khái niệm về môi trường và vai trò của các loài thụ tạo khác đối với môi trường, đặc biệt là con người, những người có trách nhiệm cốt yếu trong việc chăm sóc và quản lý công trình tạo dựng của Thiên Chúa.

Nữ tu Ritamary Brown

Nữ tu Ritamary Brown thuộc Dòng Nữ tu Bệnh viện Thánh Phanxicô, hiện là tình nguyện viên tại Hospital Sisters Mission Outreach, một tổ chức y tế toàn cầu phi lợi nhuận do Dòng Nữ tu Bệnh viện Thánh Phanxicô thành lập năm 2002. Soeur có 40 năm kinh nghiệm chuyên môn trong lĩnh vực dinh dưỡng và quản trị tại các bệnh viện thuộc Hospital Sisters Health System. 

Là một nữ tu Phanxicô, tôi chịu ảnh hưởng của Thánh Phanxicô trong phần lớn cuộc đời mình. Cộng đoàn của tôi có những lời kinh đặc biệt, những bức tranh và tượng đẹp, cùng nhiều dấu nhắc nhớ về ngài trong khắp nhà mẹ của chúng tôi. Các chị em trong cộng đoàn có thể nhận những cây đang héo úa và chăm sóc chúng trở nên tươi đẹp trở lại.

Vào Ngày Trái Đất, chúng tôi cử hành một buổi cầu nguyện ngoài trời, sau đó trồng một cây xanh. Một trong những điều tôi thích nhất là đi bộ thật lâu vào buổi tối qua nghĩa trang xinh đẹp của chúng tôi, lên đến Đồi Thánh Giá. Tại đây có một bức tượng Thánh Phanxicô và con sói thành Gubbio có kích thước như người thật. Tôi thích ngồi trên một chiếc ghế, suy niệm về ý nghĩa cuộc đời ngài đối với tôi, cũng như món quà mà hàng trăm nữ tu an nghỉ tại đây đã mang lại cho tôi khi các chị sống theo luật dòng Phanxicô.

Bức họa từ thế kỷ 12 vẽ Thánh Phanxicô cùng các Thiên thần đang được trưng bày tại Assisi (Ý). Ảnh: OSV News/Courtney Mares

Trong Mùa Thụ Tạo, cộng đoàn tôi sẽ treo một tấm băng rôn tại giảng đài của nhà nguyện; chúng tôi đưa các lời nguyện vào giờ kinh sáng, để cầu xin phúc lành cho thế giới; chúng tôi có một Giờ Thánh với chủ đề Mùa Thụ Tạo vào ngày 17 tháng 9, lễ Thánh Phanxicô nhận dấu thánh; và chúng tôi kết thúc thời gian thánh thiêng này vào ngày 3 tháng 10, trong nghi thức Transitus truyền thống, bằng việc tạ ơn và ca ngợi tất cả những công trình kỳ diệu của Thiên Chúa.

Tôi rất thích chủ đề năm nay, “Nước Hằng Sống” (Ed 47,9.12), một thị kiến Kinh Thánh đầy sức mạnh về niềm hy vọng và sự chữa lành sinh thái. Ngôn sứ Êdêkien đưa ra một thị kiến về niềm hy vọng được thể hiện qua việc tích cực chăm sóc Trái Đất, ngôi nhà chung của chúng ta. Thị kiến và niềm hy vọng ấy rất cần thiết hôm nay, khi chúng ta đang phải đối diện với một nền văn hóa tiêu thụ, trong đó người ta dễ dàng vứt bỏ mọi thứ mà không nghĩ đến những tổn hại mình đang gây ra cho Trái Đất.

Tất cả chúng ta hãy lắng nghe lời mời gọi từ Cẩm nang Cử hành Mùa Thụ Tạo 2026: “Chúng ta hãy vượt qua nỗi sợ hãi và bước vào dòng nước tình yêu của Thiên Chúa, để trở thành một phần của Dòng Sông Biến Đổi thế giới, để chứng kiến công trình tạo dựng được chữa lành và phục hồi thực sự, cũng như phúc lành trên Trái Đất.”

Nữ tu Mary Lilian Akhere Ehidiamhen

Nữ tu Mary Lilian Akhere Ehidiamhen, đến từ Nigeria, thuộc Dòng  Nữ Tu Phục vụ Cộng đoàn Kitô hữu (Sisters for Christian Community). Soeur là chuyên viên đào tạo về giao tiếp bất bạo động được Trung tâm Giao tiếp Bất bạo động tại Austin, Texas, chứng nhận. Soeur hiện đang giảng dạy tại Trường Đại học St. Ignatius ở Enfield, London.

Các Nữ tu Phục vụ Cộng đoàn Kitô hữu cho thấy việc chăm sóc công trình tạo dựng không nhất thiết phải trở thành một gánh nặng. Trái lại, đó có thể là một công việc vui tươi, giàu tính sáng tạo và gắn kết sâu sắc với đời sống thường ngày. Đối với các nữ tu, công trình tạo dựng không đơn thuần là điều cần được bảo vệ. Đó là một món quà Thiên Chúa ban tặng để mang lại cho con người bình an, hy vọng và tinh thần cộng đoàn mạnh mẽ hơn.

Kinh nghiệm làm vườn của Nữ tu Rita Yeasted là một ví dụ. Khi những người chủ trước của ngôi nhà tháo bỏ một hồ bơi nhỏ dành cho trẻ em, họ để lại một khoảng đất hình tròn lớn trong vườn. Thay vì xem đó là một bất tiện, Soeur Rita biến nơi ấy thành một bồn hoa đầy màu sắc. Soeur trồng các loại củ mùa xuân, hoa huệ và những loài hoa vào mùa hè, rồi bắt đầu trồng cà chua, ớt và rau củ trong chậu cũng như các luống đất vun cao.

Nông trại Sinh thái Caritas Bliss ở Thành phố San Carlos, tỉnh Negros Occidental, Philippines. Ảnh: Dòng SCC cung cấp

Làm vườn trở thành điều vượt xa một sở thích đối với Soeur Rita, đặc biệt trong thời gian đại dịch COVID-19. Gieo hạt, làm cỏ và thu hoạch giúp Soeur vượt qua thời điểm khó khăn và bất định. Công việc ấy cũng dạy Soeur biết kiên nhẫn, bởi cây cối không phải lúc nào cũng phát triển như chúng ta mong đợi. Ngay cả những con nai và thỏ ăn mất một số loại rau củ cũng trở thành một phần của câu chuyện. Làm việc với đất giúp Soeur Rita cảm thấy gần gũi hơn với thiên nhiên và với Thiên Chúa, biến khu vườn thành một nơi cầu nguyện.

Tại Philippines, các nữ tu Alma Mangao và Ejasmin Lucasan chăm sóc công trình tạo dựng ở quy mô lớn hơn. Các Soeur đã biến 1,5 hecta đất thành Nông trại Sinh thái Caritas Bliss (Caritas Bliss Eco Farm). Nông trại trồng trái cây, rau củ, cây xanh và các loại cây dược liệu theo phương pháp hữu cơ. Nơi đây cung cấp thực phẩm cho các nữ tu, đồng thời hỗ trợ những gia đình nghèo. Các bà mẹ địa phương bán nông sản và được giữ lại lợi nhuận, cho thấy việc chăm sóc môi trường có thể đồng thời tạo ra phẩm giá và cơ hội cho con người.

Các Nữ tu Phục vụ Cộng đoàn Kitô hữu cho thấy việc chăm sóc công trình tạo dựng có thể vừa thiết thực, vừa mang chiều kích thiêng liêng và đầy niềm vui. Qua việc làm vườn, canh tác, tái chế, đi bộ, chụp ảnh và vui đùa, các nữ tu trân trọng thế giới tự nhiên đồng thời phục vụ tha nhân. Gương sống của các Soeur nhắc chúng ta rằng công trình tạo dựng không chỉ là điều cần được cứu giữ, mà còn là điều cần được nhận ra, tận hưởng và yêu mến.