Sứ mạng của Học viện Giáo hoàng trong việc xây dựng hòa bình giữa một thế giới đầy xung đột

Tác giả: Salvatore Cernuzio

Xuân Đại (TGPSG) biên dịch từ Vatican News

TGPSG/Vatican News -- Đức Tổng Giám mục Salvatore Pennacchio, Chủ tịch Học viện Giáo hoàng, suy tư về sứ mạng ngoại giao của Tòa Thánh, vai trò của các Sứ thần Tòa Thánh và công việc của các Đại diện Giáo hoàng trong một thế giới đầy xung đột và biến đổi nhanh chóng.

“Xây dựng những nhịp cầu hòa bình và công lý, tái lập các mối tương quan đích thực, và cổ võ một nền văn minh được xây dựng trên tình yêu và sự tôn trọng phẩm giá của mỗi con người.”

Với những lời này, Đức Tổng Giám mục Salvatore Pennacchio, Chủ tịch Học viện Giáo hoàng, đã tóm lược sứ mạng và hoạt động ngoại giao của Tòa Thánh trước những thách đố mới mẻ và đa dạng của thế giới hôm nay.

Đây chính là trọng tâm của hội nghị diễn ra vào thứ Bảy, ngày 17 tháng 1, tại Điện Tông Tòa Vatican, khai mạc với sứ điệp của Đức Thánh Cha Lêô XIV.

Chương trình bao gồm bài diễn văn học thuật của Đức Hồng y Quốc vụ khanh Pietro Parolin, Chưởng ấn Học viện Giáo hoàng; tiếp đến là phần lược sử Học viện do Giáo sư Silvano Giordano trình bày và phần suy tư về công cuộc cải tổ cơ cấu do Giáo sư Vincenzo Buonomo, Giám đốc Khoa học, đảm trách.

Bài phát biểu kết thúc sẽ do Đại sứ Cộng hòa Síp, ông George Poulides, Niên trưởng Ngoại giao đoàn Tòa Thánh, trình bày.

Hội nghị mở đầu bằng lời cầu nguyện và chào mừng của chính Đức Tổng Giám mục Pennacchio; trong cuộc phỏng vấn sau đây với Vatican News, ngài suy tư về các chủ đề của hội nghị dưới ánh sáng những biến cố thời sự.

Hỏi: Thưa Đức Tổng Giám mục Pennacchio, hoạt động ngoại giao của Tòa Thánh trước những thách đố mới mẻ và đa dạng của thế giới hôm nay là gì?

Hoạt động ngoại giao của Tòa Thánh là một sứ vụ hiệp thông, kín múc sức mạnh từ Đức Kitô và Tin Mừng, và được thể hiện qua sự gần gũi cụ thể, chăm chú lắng nghe và đối thoại không ngừng.

Ngày nay, trong một thế giới bị ghi dấu bởi xung đột, biến động địa chính trị, thay đổi văn hóa và chuyển biến môi sinh, ngoại giao Vatican được mời gọi hằng ngày dấn thân vào một thực tại ngày càng toàn cầu hóa và liên kết chặt chẽ.

Sứ mạng ấy đáp lại một nhu cầu cấp thiết: xây dựng những nhịp cầu hòa bình và công lý, tái lập các mối tương quan đích thực, và cổ võ một nền văn minh đặt nền tảng trên tình yêu và sự tôn trọng phẩm giá của mỗi con người.

Đối với những người cộng tác với Đấng Kế vị Thánh Phêrô, điều thiết yếu là phải nuôi dưỡng một cái nhìn chăm chú, có tầm nhìn xa và mang tính thực tiễn, biết lắng nghe tiếng nói của Thiên Chúa và chuyển hóa thành hành động cụ thể, nhất là trong việc phục vụ những người túng thiếu nhất.

Hỏi: Trong một thời đại đầy xung đột, mạng lưới rộng khắp các Tòa Sứ thần Tòa Thánh trên năm châu mang ý nghĩa gì?

Sự hiện diện của các Tòa Sứ thần Tòa Thánh tại nhiều nơi trên thế giới, trong đó có những vùng bị tổn thương nặng nề bởi xung đột và chia rẽ, diễn tả cách cụ thể mối quan tâm không ngừng của Đức Giáo hoàng đối với Giáo hội hoàn vũ và các Giáo hội địa phương.

Điều này cho thấy một sự quan tâm mục vụ không được thực hiện từ xa, nhưng được bén rễ trong chính những hoàn cảnh thực tế nơi con người đang sống.

Như Đức Hồng y Quốc vụ khanh Pietro Parolin đã nhấn mạnh trong Năm Thánh của Học viện Giáo, hoạt động ngoại giao là một phần sống động của thừa tác vụ Phêrô, qua đó Đức Giáo hoàng thực thi sự gần gũi có khả năng chạm tới mọi người, làm chứng cho một Giáo hội là người mẹ ân cần và giàu lòng thương xót.

Vì thế, nhiệm vụ của các Đại diện Giáo hoàng là cổ võ việc lắng nghe trực tiếp và liên lỉ các thực tại địa phương, giúp Tòa Thánh thực hiện vai trò trung gian kín đáo và kiên nhẫn, hướng hoạt động của mình đến hòa bình, đối thoại và sự tôn trọng phẩm giá con người.

Hỏi: Tháng 4-2025, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã cập nhật chương trình đào tạo của Học viện Giáo hoàng, thường được gọi là “Trường đào tạo các Sứ thần, qua một Tự sắc. Cuộc cải tổ này đã thay đổi việc đào tạo các Đại diện Giáo hoàng tương lai như thế nào, và mang lại động lực mới ra sao?

Qua Tự sắc Il Ministero Petrino (Thừa tác vụ Phêrô), Đức Giáo hoàng Phanxicô đã tái cấu trúc Học viện thành một Học viện đào tạo chuyên sâu về Khoa học Ngoại giao, phù hợp với tầm nhìn được nêu trong Tông hiến Veritatis Gaudium và các chuẩn mực quốc tế của giáo dục đại học.

Ngay từ đầu niên khóa 2025-2026, cuộc cải tổ đã được triển khai thực tế, cho phép các sinh viên mới theo học những chương trình đào tạo kết hợp giữa nền tảng giáo luật thiết yếu và khoa học ngoại giao, cùng với lịch sử quan hệ quốc tế, thực hành và phong cách ngoại giao, luật quốc tế và việc học các ngôn ngữ hiện đại.

Tuy nhiên, sự canh tân này không chỉ giới hạn ở cách tiếp cận thuần túy kỹ thuật nhằm tiếp thu kiến thức lý thuyết, mà còn vạch ra một lộ trình toàn diện và đòi hỏi cao, hướng đến việc đào tạo toàn diện các học viên của Học viện.

Chúng tôi xác tín rằng một học viên trước hết phải là một con người của Thiên Chúa, có khả năng trở nên khí cụ của sự hiệp thông trong Giáo hội, được sai đi để đồng hành trên con đường của các Hội đồng Giám mục địa phương và của mọi người đã lãnh nhận Bí tích Thánh Tẩy; nhờ đó trở thành một đại diện xứng hợp, có thể đảm nhận các trách nhiệm phía trước với chiều sâu nhân bản, sự nhạy bén thể chế và năng lực chuyên môn vững vàng.

Hỏi: Học viện Giáo hoàng có lịch sử hàng thế kỷ. Học viện đã vượt qua những giai đoạn biến chuyển sâu sắc như thế nào?

Năm Thánh hiện đang được Học viện Giáo hoàng cử hành trước hết là dịp để tạ ơn Thiên Chúa vì hành trình được khởi sự từ năm 1701 theo ý muốn của Đức Giáo hoàng Clêmentê XI.

Cột mốc quan trọng này không chỉ là dịp để hồi tưởng quá khứ, mà còn là cơ hội để thể hiện nguyên tắc vốn có trong việc điều hành trung ương của Giáo hội, semper reformanda (luôn cần được canh tân), qua việc thích nghi và đổi mới công tác đào tạo các linh mục được chuẩn bị cho sứ vụ ngoại giao của Tòa Thánh.

Năm kỷ niệm này không chỉ đánh dấu một mốc lịch sử quan trọng, mà còn mời gọi mỗi người chúng ta canh tân cam kết đối với sứ mạng của Học viện.

Chúng ta đang sống trong một thời điểm của ký ức và lòng tri ân, vừa củng cố và nâng đỡ Học viện, vừa thôi thúc Học viện dấn thân đối diện với những thách đố của thời đại hôm nay.

Chúng tôi tin rằng khả năng đồng hành cùng các nhà ngoại giao tương lai qua những thời kỳ biến đổi của Học viện nằm chính nơi sự trung thành với Tin Mừng. Nhờ sự trung thành ấy, Học viện có thể tiếp tục phục vụ Đức Giáo hoàng và Giáo hội, luôn tìm ra những cách thế thích hợp để đọc và giải thích lịch sử dưới ánh sáng đức tin.

Hỏi: Nhân dịp Năm Thánh dành cho các nhân viên phục vụ tại các Phái bộ Tòa Thánh, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã mời gọi họ mang niềm hy vọng ngay cả trong những bối cảnh xung đột và thiếu vắng hòa bình. Điều này có thể được thực hiện như thế nào?

Trong cuộc gặp gỡ, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã nhắc lại nhu cầu khẩn thiết về hòa bình, không chỉ đối với Giáo hội mà còn đối với toàn thể thế giới.

Đối với các nhà ngoại giao của Tòa Thánh, dấn thân này được đặt nền tảng trên đức cậy, với niềm xác tín rằng hòa bình trước hết phát sinh như một ân ban của Thiên Chúa.

Nhiệm vụ của các Đại diện Giáo hoàng là nuôi dưỡng niềm hy vọng ấy dưới ánh sáng của Đức Kitô, qua đời sống thiêng liêng được đặt nền tảng trên việc lắng nghe Lời Chúa mỗi ngày và đời sống cầu nguyện.

Như Đức Giáo hoàng đã nhắc nhở những người hiện diện, ngoại giao của Vatican không chỉ là một hoạt động kỹ thuật, mà là một sứ vụ phát xuất từ Tin Mừng, được Tin Mừng soi sáng, hướng dẫn và nâng đỡ.

Ngay cả trong những bối cảnh xung đột, hay nơi việc xây dựng những nhịp cầu hòa bình đặc biệt khó khăn, nhà ngoại giao vẫn được mời gọi làm chứng cho tình yêu của Chúa Cha, đem lại sự gần gũi cho những người đau khổ và sự quan tâm dành cho những người nghèo nhất và dễ bị lãng quên nhất.

Như Thánh Phaolô VI đã nhận xét, đây là “một sự phục vụ độc đáo và ưu biệt, thường âm thầm và ít được biết đến”, nhưng cho phép những hạt giống hy vọng bén rễ ngay cả trong những hoàn cảnh thách đố nhất.