Học giả đại học Malaya cảnh báo FABC về tình trạng phân cực ngày càng gia tăng tại Á Châu

Tác giả: Gabriel Abdi Susanto

Xuân Đại biên dịch

TGPSG/RVASIA -- Theo Tiến sĩ Choong Pui Yee, giảng viên cao cấp Khoa Nghiên cứu Đông Nam Á thuộc Đại học Malaya ở Kuala Lumpur (Malaysia), sự phân cực, chứ không phải bách hại hay tục hóa, đang nổi lên như một trong những thách đố lớn nhất đối với Giáo hội tại Á Châu.

Phát biểu trước các đại biểu tham dự Đại hội Toàn thể lần thứ XII của Liên Hội đồng Giám mục Á Châu (FABC) tại Jakarta vào ngày 23/7/2026, Tiến sĩ Choong cảnh báo rằng những chia rẽ ngày càng sâu sắc về chính trị, sắc tộc và ý thức hệ trên khắp Á Châu đang dần ảnh hưởng đến đời sống của Giáo hội.

Trong bài tham luận mang tựa đề “Bối cảnh đang thay đổi của Á Châu và những phương thế cụ thể để một Giáo hội hiệp hành và truyền giáo trở thành nhịp cầu và người xây cầu”, bà phân tích những thực tại xã hội và chính trị đang định hình Á Châu cũng như những tác động của chúng đối với sứ mạng hiệp hành của Giáo hội.

Tóm lược thông điệp chính trong phần trình bày của mình, bà nói: “Những chia rẽ về chính trị, sắc tộc và xã hội không dừng lại trước cánh cửa của Giáo hội.”

Tiến sĩ Choong, người chuyên nghiên cứu về các phong trào xã hội, chính trị bản sắc, tôn giáo và đời sống công cộng tại Đông Nam Á, cho biết Á Châu đang trải qua những biến đổi xã hội sâu rộng dưới tác động của di cư, chủ nghĩa dân tộc tôn giáo, sự thu hẹp không gian dân chủ và sự phát triển nhanh chóng của truyền thông số.

Theo bà, dù những xu hướng này có vẻ khác nhau, nhưng chúng đều đang góp phần làm gia tăng một thực trạng chung, đó là sự phân cực ngày càng sâu sắc.

Bà đặc biệt lưu ý đến hiện tượng mà các học giả gọi là “phân cực cảm tính” (affective polarization), trong đó người ta không còn nhìn những người có quan điểm khác mình như những đối thủ chính đáng, mà coi họ là kẻ thù.

Bà nói: “Khi điều đó xảy ra, đối thoại trở nên khó khăn vì người ta không còn lắng nghe nhau nữa.”

Theo Tiến sĩ Choong, mạng xã hội và các nền tảng kỹ thuật số đã đẩy nhanh xu hướng này bằng cách tạo ra các “bong bóng thông tin”, củng cố những niềm tin sẵn có, đồng thời làm gia tăng sự thiếu tin tưởng đối với những người có quan điểm khác.

Bà lưu ý rằng các Kitô hữu cũng không nằm ngoài những tác động của các động lực xã hội này. Là thành viên của xã hội, họ có thể dễ dàng mang những chia rẽ về chính trị, sắc tộc và ý thức hệ vào đời sống các giáo xứ và các cộng đoàn Giáo hội.

Hệ quả là những căn tính dựa trên chính trị, sắc tộc hoặc văn hóa có thể lấn át căn tính chung của các tín hữu là những người bước theo Đức Kitô.

Theo bà, đối với Giáo hội tại Á Châu, thách đố không chỉ là tồn tại với tư cách một cộng đồng thiểu số ở nhiều quốc gia, mà còn là tiếp tục trở thành một dấu chỉ đáng tin cậy của sự hiệp nhất trong những xã hội ngày càng bị chia rẽ.

Bà nói: “Giáo hội cần chứng tỏ rằng bất đồng không nhất thiết dẫn đến thù địch.”

Thay vì phản chiếu những xung đột của xã hội, Tiến sĩ Choong kêu gọi Giáo hội trở thành nơi đối thoại, hòa giải và sự tôn trọng lẫn nhau được vun đắp và phát triển. Bà nhấn mạnh rằng, tại một châu lục đa dạng về văn hóa, tôn giáo và chính trị như Á Châu, chứng tá này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Bà cũng cảnh báo không để chủ nghĩa dân tộc tôn giáo hay chính trị bản sắc chi phối sứ mạng của Giáo hội. Dù nhìn nhận tầm quan trọng của căn tính văn hóa và dân tộc, bà nhấn mạnh rằng Giáo hội phải luôn đặt căn tính của mình trong Đức Kitô lên trên mọi sự trung thành về chính trị, sắc tộc hay quốc gia.

Bà nói: “Giáo hội được mời gọi khẳng định căn tính của mình như một cộng đoàn hiệp nhất trong Đức Kitô.”

Trong suốt bài tham luận, Tiến sĩ Choong nhiều lần trở lại với chủ đề của Đại hội Toàn thể FABC, mời gọi Giáo hội tại Á Châu trở thành “nhịp cầu và người xây cầu”. Bà lưu ý rằng chỉ ở nơi có chia rẽ mới cần đến những nhịp cầu; vì thế, hòa giải trở thành một trong những trách nhiệm cấp thiết nhất của Giáo hội ngày nay.

Kết thúc bài tham luận, bà khẳng định rằng lời đáp trả của Giáo hội trước tình trạng phân cực không thể dựa trên quyền lực chính trị hay chiến thắng về ý thức hệ. Thay vào đó, đóng góp đặc thù của Giáo hội chính là lời mời gọi của Tin Mừng sống yêu thương, thương xót, tha thứ và hòa giải.

Những suy tư của bà mời gọi các giám mục và các đại biểu tham dự Đại hội tại Jakarta bảo đảm rằng tinh thần hiệp hành không chỉ được thể hiện qua các cơ cấu và tiến trình, mà còn được sống bằng việc vun đắp những cộng đoàn, nơi khác biệt không trở thành chia rẽ và sự hiệp thông luôn mạnh hơn xung đột.