Đức Lêô XIV: Tiếng kêu của những trẻ em phải rời bỏ nhà cửa vang vọng lên tới Chúa

Tác giả: Deborah Castellano Lubov

Xuân Đại biên dịch

TGPSG/Vatican News -- Trong Sứ điệp nhân Ngày Thế giới Di dân và Tị nạn lần thứ 112, được cử hành ngày 27/9/2026 với chủ đề “Dù chỉ một trong những trẻ nhỏ này”, Đức Giáo hoàng Lêô XIV nói rằng tiếng kêu của những người phải rời bỏ nơi cư trú đang lay động lương tâm của tất cả mọi người.

“Tiếng kêu của những trẻ em phải rời bỏ nhà cửa hôm nay vang vọng lên tới Thiên Chúa,” Đức Giáo hoàng Lêô nói trong Sứ điệp nhân Ngày Thế giới Di dân và Tị nạn lần thứ 112, được Giáo hội cử hành vào ngày 27/9/2026. Sứ điệp này của Đức Giáo hoàng được Phòng Báo chí Tòa Thánh công bố hôm nay.

Ngày Thế giới Di dân và Tị nạn năm nay có chủ đề “Dù chỉ một trong những trẻ nhỏ này”, được trích từ Tin Mừng theo thánh Mátthêu.

Đức Giáo hoàng Lêô XIV mở đầu Sứ điệp bằng việc nhấn mạnh rằng chủ đề “Dù chỉ một trong những trẻ nhỏ này” hướng sự chú ý của chúng ta đến những trẻ vị thành niên trực tiếp trải qua hoàn cảnh di cư và chạy trốn, đến sự chăm sóc mà các em đáng được nhận, cũng như lời hứa của Chúa: “Ai tiếp đón một em nhỏ như em này vì danh Thầy, là tiếp đón chính Thầy” (Mc 9,37).

 Trẻ vị thành niên là nhóm dễ bị tổn thương nhất

Đức Thánh Cha nhắc lại rằng trẻ vị thành niên là nhóm dễ bị tổn thương nhất trong các dòng người di cư trên toàn cầu, và nhận xét rằng những đau khổ của trẻ em di cư không chấm dứt khi các em được chuyển đến nơi khác.

Ngài nhớ đến những trẻ nhỏ đã mất cha mẹ, anh chị em và bạn bè, đồng thời chứng kiến những hành vi bạo lực không thể diễn tả; những em khác phải xa cách gia đình trong thời gian dài; và những trẻ vị thành niên, dù cùng cha mẹ thực hiện hành trình, vẫn phải đối mặt với những hoàn cảnh khắc nghiệt và gây tổn thương sâu sắc.

Ngài nói tiếp: “Sau cùng, chúng ta không thể quên hoàn cảnh bi thảm của những em bị tách khỏi cha mẹ do việc hồi hương.”

Đức Giáo hoàng cũng đau buồn trước nhiều trường hợp tử vong trên các tuyến đường di cư; nạn buôn người và bóc lột; việc tuyển mộ trẻ vị thành niên để tham gia các cuộc xung đột vũ trang; bạo lực tình dục; hôn nhân cưỡng ép; cùng những hành động tàn bạo mà các em đã phải chịu đựng hoặc chứng kiến trong hành trình của mình.

Phẩm giá bị chà đạp

Ngài nói: “Phẩm giá của các em bị chà đạp bằng vô số cách.”

Tuy nhiên, giữa biết bao bóng tối ấy, Đức Giáo hoàng Lêô bày tỏ lòng biết ơn đối với nhiều cá nhân, gia đình, các tổ chức dân sự và cộng đoàn Giáo hội, những người “chọn không đi qua phía bên kia”, nhưng thay vào đó bày tỏ tình liên đới.

Trước thực tại bi thảm này, Đức Giáo hoàng nói rằng tâm trí Ngài hướng về những lời của Chúa Giêsu, những lời thách đố sâu xa lương tâm chúng ta: “Ai tiếp đón một em nhỏ như em này vì danh Thầy, là tiếp đón chính Thầy.”

Đức Giáo hoàng nói rằng vấn đề không nằm ở những con số hay thống kê.

Ngài nhắc lại: “Tin Mừng mời gọi chúng ta không tính toán: dù chỉ một. Mỗi trẻ em, mỗi con người đều có phẩm giá vô hạn.”

Một hành vi nhân đạo và đức tin

Ngài nhấn mạnh: “Trước mỗi trẻ em di cư, chúng ta được mời gọi thực hiện một hành vi nhân đạo và đức tin, bởi vì chúng ta có thể đón tiếp và gặp gỡ Chúa.”

Đức Giáo hoàng đau buồn nhận xét rằng, đáng tiếc, trẻ em di cư dễ bị bỏ qua hơn, vì các em thiếu những người lớn có khả năng bảo vệ và nâng đỡ các em.

Vì lý do này, Ngài nhấn mạnh: “Cần phải can thiệp tại các quốc gia nơi các em xuất phát để loại bỏ những nguyên nhân buộc các em phải chạy trốn, đồng thời cung cấp sự bảo vệ và đón tiếp tại các quốc gia quá cảnh và điểm đến.”

Ngài nói: “Tiếng kêu của những trẻ em phải phải rời bỏ nhà cửa hôm nay đang vang vọng lên tới Thiên Chúa, giống hệt như tiếng kêu được nghe thấy trong Sách Xuất Hành,” đồng thời ngài lưu ý: “Chúng ta không thể thờ ơ, cũng không thể trở nên chai lì trước những đau khổ như thế.”

Trong đời sống cá nhân, ngài nói, chúng ta được mời gọi “mở mắt và mở lòng ra để lắng nghe sâu xa câu chuyện, lắng nghe những nỗi sợ hãi cùng những ước mơ của các em, và chúng ta không còn dửng dưng  - không coi con người chỉ như một con số thống kê không liên quan gì đến mình.”

Đức Giáo hoàng thúc giục: “Đó là lời mời gọi nhận ra phẩm giá của mỗi trẻ em, ngay cả trước khi xét đến tình trạng là một ‘người di cư’, và bảo vệ các quyền căn bản của em: quyền được sống, được giáo dục và được hưởng một mức sống cho phép sự phát triển đầy đủ về thể chất, tinh thần, thiêng liêng, luân lý và xã hội.”

Những lời kêu gọi trước thực trạng này

Trong đời sống Giáo hội, Ngài nói rằng chúng ta được mời gọi “biến việc đón tiếp từ một khái niệm trừu tượng” thành “một thực hành mục vụ kiên định.”

Đức Thánh Cha nói rằng chúng ta không thể đơn giản giao phó nhiệm vụ này cho các tổ chức hoặc hiệp hội được trao một đặc sủng riêng.

Đức Thánh Cha khuyến nghị: “Trước những khuôn mặt cụ thể mà chúng ta gặp trong đời sống hằng ngày, toàn thể cộng đoàn Kitô hữu được mời gọi nhìn nhận những trẻ em này như chính con trai, con gái của mình, và quan tâm đến hoàn cảnh cụ thể của từng em.”

Ngài nói rằng các cộng đoàn Kitô hữu cần được khuyến khích thúc đẩy việc hội nhập của những người tị nạn và di cư, đồng thời trân trọng họ như những thành viên trọn vẹn của gia đình Giáo hội.

Tiếp đó, ngài nhận xét: “Trong bối cảnh của các tôn giáo khác nhau, dù chỉ một trong những trẻ nhỏ này thôi cũng  nhắc nhở chúng ta rằng: sự dễ bị tổn thương của người trẻ không phân biệt tôn giáo, để liên kết chúng ta trong một trách nhiệm chung về nhân đạo và tâm linh.”

Ngài nhấn mạnh rằng điều này trở thành mảnh đất thuận lợi cho một cuộc đối thoại liên tôn cụ thể, trong đó các tín hữu, dựa trên cảm thức về sự siêu việt của chính mình, cộng tác với nhau để xây dựng những mạng lưới bảo vệ.

Ngài khẳng định: “Các cộng đoàn đức tin được mời gọi tạo ra những không gian trong đó mỗi trẻ em được tôn trọng và trân trọng trong bản sắc văn hóa riêng của mình, qua đó ngăn ngừa nguy cơ bị các nhóm cực đoan lôi kéo theo tư tưởng cực đoan.”

Cần khẩn cấp thay đổi quan điểm

Ngài nói tiếp: “Trong bối cảnh các tổ chức dân sự, dù chỉ một trong những trẻ nhỏ này cũng kêu gọi chúng ta phải tái khẳng định nguyên tắc mang lại lợi ích tốt nhất cho trẻ em.”

Kêu gọi các tổ chức công và tư, những tổ chức “có nghĩa vụ ưu tiên việc bảo vệ và phẩm giá của từng trẻ em và vị thành niên”, Đức Giáo hoàng nói: “Điều này đòi hỏi phải áp dụng các công cụ pháp lý hữu hiệu về bảo vệ, thúc đẩy việc đoàn tụ gia đình và ngăn ngừa những tổn thương do sự chia lìa gây ra.”

Ngài nói: “Cần khẩn cấp thay đổi quan điểm: trọng tâm của cuộc tranh luận phải chuyển từ việc chỉ quản lý vấn đề di cư sang bảo vệ đầy đủ và ngay lập tức các quyền con người, bằng cách áp dụng ‘một cách đáp ứng có phối hợp, mang tính hỗ trợ và hiệu quả, có khả năng bảo đảm sự bảo vệ, đón tiếp và những cơ hội thực sự để hội nhập cho những người di cư’.”

Đức Giáo hoàng Lêô XIV kết thúc Sứ điệp bằng lời cầu nguyện: “Chúng ta hãy phó thác những trẻ em di cư và tị nạn cho sự bảo vệ từ mẫu của Đức Trinh Nữ Maria, Đấng cùng với Thánh Giuse và Hài Nhi Giêsu đã trải qua sự tàn bạo của bạo lực do Hêrôđê gây ra và thảm kịch phải lưu đày tại Ai Cập. Xin Mẹ đồng hành với bước chân của các em và giúp các cộng đoàn chúng ta trở thành những dấu chỉ sống động và đáng tin cậy của Tin Mừng.”