Đức Lêô XIV tại Peru: Hãy biết tôn trọng, hòa nhập và liên đới để xây dựng xã hội

Nguồn: Vatican News

Xuân Đại biên dịch

TGPSG/Vatican News -- Sau khi lắng nghe bốn chứng từ tại Lima, Đức Thánh Cha Lêô đề cập đến những thách đố mà các gia đình, phụ nữ, người lao động và một xã hội đa dạng về văn hóa đang phải đối mặt; đồng thời kêu gọi gia tăng tinh thần liên đới và dấn thân vì công ích.

“Chúng ta hãy trân trọng phụ nữ! Hãy bảo vệ và tôn trọng các bé gái!” Hôm thứ Năm 12/11/2026, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã kêu gọi người dân Peru như thế, thúc giục họ xây dựng một xã hội đặt nền tảng trên tinh thần liên đới, sự tôn trọng và công ích. Lời kêu gọi được đưa ra khi ngài đề cập đến những thách đố mà các gia đình, phụ nữ, người lao động và các cộng đồng đa dạng về văn hóa đang phải đối mặt, trong ngày trọn vẹn đầu tiên của chuyến Tông du Peru.

Trong ngày trọn vẹn đầu tiên của chuyến Tông du đến đất nước này, khi gặp gỡ người dân Peru, Đức Thánh Cha Lêô XIV kêu gọi họ xây dựng một xã hội nơi mọi người đều có thể sống xứng với phẩm giá và đóng góp cho công ích.

Đức Thánh Cha phát biểu trong cuộc gặp gỡ với chủ đề “Những thách đố và hy vọng của người dân Peru”, diễn ra tại quảng trường Vương cung thánh đường Chính tòa kính Thánh Gioan Tông đồ và Thánh sử ở Lima. Sự kiện có phần trình diễn âm nhạc xen kẽ, trong đó ngài trả lời những vấn đề được nêu lên qua bốn chứng từ, làm nổi bật một số mối quan tâm cấp thiết nhất của đất nước: những khó khăn mà các gia đình đang phải đối mặt, sự phong phú và những thách đố của tính đa dạng văn hóa, tình trạng bạo lực và phân biệt đối xử với phụ nữ, cũng như tình trạng bất ổn mà các doanh nhân và người lao động phải đối diện.

Mở đầu bài phát biểu, Đức Thánh Cha Lêô chào đón những người hiện diện và tự giới thiệu mình như một người anh em, một người bạn đồng hành trên hành trình của họ. Ngài nói: “Trong những ngày này, tôi mong muốn bước đi giữa anh chị em như Gioan Tẩy Giả đã làm, làm chứng cho Ánh Sáng chiếu soi mọi người: Đức Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa”.

Gia đình: nơi đầu tiên đón nhận con người

Chứng từ thứ nhất nêu bật những áp lực mà các gia đình đang phải đối mặt, bao gồm khó khăn kinh tế, khối lượng công việc quá lớn, thiếu thời gian dành cho nhau, công nghệ kỹ thuật số và sự thay đổi của các vai trò truyền thống.

Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng những thách đố này có liên hệ mật thiết với nhau và cần được giải quyết bằng cách đặt con người ở vị trí trung tâm của đời sống xã hội, kinh tế và chính trị. Ngài nói: “Ở trung tâm của mọi tổ chức xã hội, kinh tế và chính trị phải là con người, được tạo dựng theo hình ảnh và giống Thiên Chúa, được ban cho phẩm giá vô hạn và được mời gọi sống trong tương quan với người khác”.

Ngài mô tả gia đình là xã hội tự nhiên đầu tiên, có những quyền riêng mà các cơ quan công quyền phải nhìn nhận và bảo vệ, chứ không phải thay thế.

Đức Thánh Cha Lêô XIV cảm ơn đông đảo những người mẹ, người cô, người dì và người bà, những người thường phải đơn độc đối diện với khó khăn nhưng vẫn truyền lại đức tin và niềm hy vọng cho các thế hệ tương lai. Ngài cho biết muốn gửi lời “tri ân đặc biệt đến những người phụ nữ này - các bà mẹ, cô, dì và bà - những người bằng chính gương sống của mình, với lòng can đảm lớn lao, truyền lại đức tin và niềm hy vọng vững chắc cho các thế hệ tương lai”.

Ngài cũng nhìn nhận những tổn thương mà các gia đình phải chịu do những vấn đề kinh tế, tình trạng di cư, các chứng nghiện, sự lạm dụng và bạo lực gia đình; đồng thời khuyến khích họ đừng đầu hàng trước nghịch cảnh. Ngài nói: “Thiên Chúa yêu thương tất cả các gia đình, đặc biệt là những gia đình đang trải qua khủng hoảng. Tôi muốn nói với họ rằng: đừng đầu hàng trước những khó khăn”, đồng thời nhắc lại trải nghiệm bất định, phải di dời và những gian truân mà chính Thánh Gia đã trải qua.

Ngài cũng cảnh báo rằng công nghệ kỹ thuật số có nguy cơ thay thế những tương tác đích thực giữa con người với nhau, đồng thời khiến các thành viên trong gia đình phải tiếp xúc với những nội dung gây xao lãng và có hại. Ngài kêu gọi các nhà lãnh đạo chính trị, các cơ sở giáo dục và các gia đình cùng cộng tác để giải quyết vấn đề này.

Đức Thánh Cha Lêô tại cuộc gặp gỡ về những thách đố và hy vọng cho tương lai Peru (VATICAN MEDIA)

Đa dạng văn hóa: con đường dẫn đến hòa giải

Chứng từ thứ hai đề cập đến sự phong phú về văn hóa, ngôn ngữ và truyền thống của Peru, đồng thời nêu bật tình trạng thành kiến dai dẳng và việc sử dụng ngôn từ xúc phạm phẩm giá con người.

Đức Thánh Cha mô tả sự đa dạng về văn hóa, ngôn ngữ, lịch sử và vùng miền của đất nước là một sự phong phú lớn lao. Ngài nói rằng những khác biệt cần thúc đẩy sự gặp gỡ và làm phong phú lẫn nhau. Ngài giải thích: “Chính vì chúng ta khác biệt mà chúng ta tạo nên ‘sự hiệp nhất chung’, làm thành cộng đồng”.

Ngài cảnh báo về những lời nói và hành vi xúc phạm hoặc phán xét người khác vì ngoại hình, nguồn gốc hay hoàn cảnh xã hội của họ, ngay cả khi những điều ấy được ngụy trang dưới hình thức những câu đùa hoặc cách diễn đạt phổ biến. Ngài nói: “Cùng với việc giải giáp ngôn từ bằng cách từ bỏ những lời lẽ gây tổn thương, chúng ta cũng phải giải giáp cả thái độ của mình”.

Nhắc lại lời Chúa Giêsu: “Hãy học với tôi, vì tôi có lòng hiền hậu và khiêm nhường”, Đức Thánh Cha Lêô XIV giải thích rằng hiền hậu không phải là yếu đuối, nhưng là sức mạnh nội tâm giúp kiềm chế cơn giận và lòng oán hận, biến đổi chúng thành sự kiên nhẫn, đối thoại và hòa giải.

Ngài nhắc đến Thánh Turibiô thành Mogrovejo, vị thánh đã loan báo Tin Mừng giữa các dân tộc nói những ngôn ngữ khác nhau và đối diện với thách đố thúc đẩy sự chung sống hòa bình và hiệp thông.

Ngài nói rằng sự đa dạng văn hóa có thể trở thành phương thế kiến tạo hòa bình khi con người nhìn nhận những người khác biệt với mình là anh chị em đáng được tôn trọng.

Đức Thánh Cha Lêô tại cuộc gặp gỡ về những thách đố và hy vọng cho tương lai Peru (VATICAN MEDIA)

Bảo vệ và trân trọng phụ nữ

Chứng từ thứ ba nêu bật sự tương phản giữa những đóng góp thiết yếu của phụ nữ cho xã hội Peru và tình trạng ngược đãi, bạo lực vẫn tiếp diễn đối với họ.

Đức Thánh Cha Lêô XIV nói rằng cần thúc đẩy sự hiện diện, tôn trọng và tham gia của phụ nữ trong mọi lĩnh vực của xã hội và Giáo hội.

Ngài lấy làm đau lòng trước tình trạng tư tưởng trọng nam khinh nữ vẫn còn dai dẳng, thể hiện qua sự vắng mặt của người cha trong đời sống gia đình, tình trạng ngược đãi và bạo lực đối với phụ nữ. Những thái độ này đi ngược lại quan niệm Kitô giáo rằng nam giới và nữ giới có phẩm giá và trách nhiệm bình đẳng.

Ngài cũng lưu ý đến những phụ nữ sống trong cảnh nghèo đói và những người thuộc các cộng đồng bản địa cũng như người Peru gốc Phi, là những người có thể phải chịu sự gạt ra bên lề xã hội kép.

Một lần nữa đưa ra lời kêu gọi với người Công giáo và tất cả những người thiện chí, ngài tha thiết nhắn nhủ: “Chúng ta hãy trân trọng phụ nữ! Hãy bảo vệ và tôn trọng các bé gái!”

Ngài giới thiệu Đức Trinh Nữ Maria như mẫu gương của người phụ nữ tự do và mạnh mẽ, dấn thân sống tư cách môn đệ đích thực và tham gia vào sứ mạng của Giáo hội.

Đức Thánh Cha Lêô trong cuộc gặp gỡ về những thách thức và hy vọng cho tương lai Peru (VATICAN MEDIA)

Lao động, tinh thần khởi nghiệp và công ích

Chứng từ thứ tư nói về quyết tâm của người dân Peru. Khi không tìm được việc làm chính thức, họ đã tự tạo lập công việc kinh doanh để nuôi sống gia đình và đóng góp cho xã hội.

Chứng từ cũng nêu bật nỗi sợ hãi do tình trạng tống tiền, cướp bóc, thậm chí sát hại người dân bởi các băng nhóm tội phạm ngang nhiên hoạt động mà không bị trừng trị.

Đáp lại, Đức Thánh Cha kêu gọi các doanh nghiệp trở thành những chủ thể tích cực trong việc xây dựng công ích. Ngài nói: “Doanh nghiệp là một cộng đồng gồm những con người, trong đó vốn liếng, công tác quản lý và lao động phải được định hướng nhằm phục vụ sự phát triển toàn diện của con người”.

Ngài nhấn mạnh trách nhiệm của các cơ quan công quyền trong việc thiết lập khuôn khổ pháp lý công bằng, đồng thời bảo đảm sự cân bằng hợp lý giữa công việc, nghỉ ngơi và đời sống gia đình.

Ngài nói thêm, sự giàu có và các nguồn lực của xã hội không được chỉ mang lại lợi ích cho một số ít người, nhưng phải góp phần vào sự phát triển của tất cả mọi người.

Ngài cũng nhấn mạnh tầm quan trọng thiết yếu của giáo dục. Các chính sách công cần hỗ trợ các gia đình, bảo đảm việc đào tạo nhân bản và trí tuệ cho học sinh, đồng thời bảo vệ phẩm giá lao động và khuyến khích sáng kiến tư nhân.

Đức Thánh Cha Lêô trong cuộc gặp gỡ về những thách thức và hy vọng cho tương lai Peru (VATICAN MEDIA)

Xây dựng xã hội trên nền tảng công ích

Tổng kết bốn chủ đề, Đức Thánh Cha Lêô XIV khẳng định rằng gia đình, doanh nghiệp, sự đa dạng văn hóa và sự tham gia của phụ nữ đều có vai trò trong việc xây dựng một xã hội hướng đến công ích. Ngài nhấn mạnh, những cơ cấu công bằng cần đi đôi với quyết tâm vượt qua nạn tham nhũng, bạo lực và chủ nghĩa cá nhân.

Ngài kêu gọi người dân Peru biến gia đình thành “trường học của tình huynh đệ”, doanh nghiệp thành “cộng đồng lao động có phẩm giá và trách nhiệm xã hội”, đồng thời xem những khác biệt văn hóa là cơ hội gặp gỡ, để mọi người cùng góp phần xây dựng một xã hội công bằng hơn, được đặt nền tảng trên hòa bình.