Đức Lêô XIV nói với Quốc hội Tây Ban Nha về sự sống, hòa bình và tự do

Tác giả: Deborah Castellano Lubov

Xuân Đại biên dịch

TGPSG/Vatican News -- Đánh dấu một sự kiện lịch sử chưa từng có, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã phát biểu trước các thành viên Quốc hội Tây Ban Nha tại Hạ viện ở Madrid, và nói rằng mọi xã hội dân chủ đích thực phải thúc đẩy tự do tư tưởng, lương tâm và tôn giáo; rằng việc nâng đỡ gia đình củng cố quốc gia; rằng sự sống phải được bảo vệ từ lúc thụ thai đến khi chết tự nhiên; và rằng chiến tranh cùng tái vũ trang là một sự thất bại của các xã hội.

Đức Thánh Cha Lêô đã phát biểu trước các thành viên Quốc hội Tây Ban Nha vào thứ Hai 8/6/2026, đánh dấu lần đầu tiên một Giáo hoàng phát biểu trước cơ quan này.

Đọc toàn văn bài phát biểu của Đức Thánh Cha Lêô XIV trước Quốc hội Tây Ban Nha

Phải nhìn nhận phẩm giá bất khả xâm phạm của con người

Trọng tâm bài phát biểu của Đức Thánh Cha Lêô là mọi xã hội thực sự công bằng phải được xây dựng trên việc nhìn nhận phẩm giá bất khả xâm phạm của con người.

Ngài tái khẳng định rằng phẩm giá ấy đi trước mọi sự thừa nhận của Nhà nước và không thể bị lệ thuộc vào các đồng thuận xã hội thay đổi hay những đa số nhất thời.

Trên cơ sở đó, Đức Thánh Cha Lêô nói ngài muốn gửi một lời nhắn nhủ bình tĩnh nhưng dứt khoát đến những người mang trách nhiệm nặng nề trong việc tổ chức đời sống xã hội bằng luật pháp, vốn có thể bị đe dọa bởi “văn hóa vứt bỏ”, như Đức Thánh Cha Phanxicô nhiều lần nhắc đến.

Phải bảo vệ sự sống từ lúc thụ thai đến khi chết tự nhiên

Đức Thánh Cha Lêô đặt câu hỏi: xã hội chúng ta có thể có tương lai nào nếu sự sống không còn được nhìn nhận là giá trị nền tảng, và nếu cộng đồng bỏ rơi đứa trẻ chưa chào đời, bỏ rơi người già, người bệnh, những người âm thầm chịu đau khổ, hoặc những người hoàn toàn lệ thuộc vào sự chăm sóc của người khác.

Ngài nói việc bảo vệ sự sống con người không phải là vấn đề lợi ích riêng tư hay niềm tin tôn giáo, mà là một mục tiêu của nền văn minh.

Đặc biệt, Đức Thánh Cha Lêô nói rằng mọi sự sống con người phải được nhìn nhận và bảo vệ từ lúc thụ thai đến khi chết tự nhiên, trong mọi hoàn cảnh tồn tại.

Khi sự chắc chắn này bị che mờ, ngài giải thích, những người dễ bị tổn thương nhất sẽ là nạn nhân đầu tiên, và luật pháp đánh mất ý nghĩa sâu xa nhất của nó: phục vụ và bảo vệ mọi con người.

Đức Thánh Cha Lêô XIV phát biểu trước Quốc hội Tây Ban Nha (@Vatican Media)

Bảo vệ công ích

Đức Thánh Cha cho rằng sự vĩ đại về luân lý của một quốc gia thể hiện nơi khả năng đồng hành, bảo vệ và trân trọng những sự sống mong manh hơn.

Khi công ích không còn là một viễn tượng chung, ngài cảnh báo rằng hoạt động công quyền có nguy cơ bị phân mảnh thành các lợi ích riêng lẻ, không còn khả năng bảo vệ những gì thuộc về tất cả.

Việc nâng đỡ gia đình sẽ củng cố quốc gia

Đức Thánh Cha nói rằng gia đình có tầm quan trọng đặc biệt, đồng thời là thực tại nhân loại đầu tiên và nền tảng tự nhiên của cộng đồng.

Trong gia đình, Đức Thánh Cha Lêô nhắc lại, các thế hệ đan xen nhau và một ký ức sống động được truyền lại, mang đến sự liên tục nội tại cho xã hội.

Ngài nói rằng: nơi nào gia đình được nâng đỡ, sự ổn định tinh thần và xã hội của các quốc gia cũng được củng cố.

Ngài nhắc những người hiện diện rằng: hơn bất kỳ nơi nào khác, gia đình luôn là trường học đầu tiên của nhân loại, nơi con người trước hết học “ngữ pháp căn bản của sự chung sống”, cũng như cách đón nhận sự sống, chăm sóc người khác, tha thứ, phục vụ và thuộc về nhau.

Đức Thánh Cha cũng lưu ý rằng các cơ sở giáo dục đóng vai trò quyết định trong sứ mạng này. Trong đó, ngài suy tư, các thế hệ mới có thể học cách tìm kiếm và yêu mến chân lý, đặt câu hỏi về ý nghĩa cuộc sống và phẩm giá của mỗi con người.

Bi kịch nghiêm trọng của di cư

Đức Thánh Cha nhìn nhận có rất nhiều người buộc phải bỏ lại tất cả để tìm kiếm hòa bình, an toàn và một tương lai.

Ngài nói bi kịch di cư ngày nay thách thức lương tâm các quốc gia và nền tảng luân lý của trật tự quốc tế.

Đức Thánh Cha cũng lên án mọi trường hợp phân biệt đối xử với một người vì nguồn gốc quốc gia, dân tộc, tôn giáo, ngôn ngữ, hay vì hoàn cảnh kinh tế hoặc xã hội; ngài nhấn mạnh rằng khi điều này xảy ra, nguyên tắc phổ quát về phẩm giá bình đẳng của mọi con người bị vi phạm nghiêm trọng.

Đức Thánh Cha Lêô khẳng định tình trạng người di cư và tị nạn đòi hỏi một câu trả lời đặt con người ở trung tâm, giải quyết các nguyên nhân buộc họ phải rời đi, và vượt lên trên việc chỉ quản lý các dòng di cư.

Nảy sinh một yêu cầu kép

Từ đó, ngài cho rằng phát sinh một đòi hỏi kép của công lý xã hội.

Ngài nói cần có các con đường di cư an toàn và hợp pháp, sự tiếp nhận tôn trọng, và các cơ hội hội nhập thực sự; đồng thời cũng cần thúc đẩy quyền được ở lại quê hương của mỗi người.

Ngài nói điều này đòi hỏi phải bảo đảm không ai bị buộc phải rời bỏ nhà cửa vì thiếu hòa bình, an ninh, điều kiện sống xứng đáng, vì bất bình đẳng kinh tế, hoặc vì tác động của khủng hoảng khí hậu.

Trong những năm gần đây, ngài than phiền rằng, các tuyến đường di cư ngày càng nguy hiểm đã cho thấy cái giá khủng khiếp của thực tại này, thường bị che giấu hoặc bỏ qua, khi nhiều người trở thành nạn nhân của các đường dây buôn người và kẻ buôn lậu lợi dụng sự tuyệt vọng của họ.

Cần một phản ứng phối hợp, hỗ trợ và hiệu quả

Vì lý do này, Đức Thánh Cha nói cần tăng cường phòng ngừa, cứu hộ và hỗ trợ nạn nhân, đặc biệt trong khuôn khổ hợp tác khu vực và đa phương.

Ngài nhấn mạnh rằng: không quốc gia nào có thể đơn độc đối mặt với thách thức ở quy mô này.

Vì vậy, ngài nhấn mạnh, một phản ứng phối hợp, liên đới và hiệu quả là điều không thể thiếu, có khả năng bảo đảm sự bảo vệ, tiếp nhận và cơ hội hội nhập thực sự cho người di cư.

Khủng hoảng tinh thần và văn hóa sâu sắc

Đức Thánh Cha cũng nhấn mạnh rằng: thế giới đang trải qua một cuộc khủng hoảng tinh thần và văn hóa sâu sắc, biểu hiện qua nhiều hình thức bạo lực, phân cực và mất tin tưởng lẫn nhau.

Trong bối cảnh đó, ngài nói hòa bình không chỉ là một khát vọng chính trị mà còn là một nhu cầu luân lý đích thực. Ngài nói: điều này đòi hỏi diễn ngôn công cộng phải tôn trọng những người có suy nghĩ khác, các thể chế phục vụ gặp gỡ, ký ức lịch sử tìm kiếm sự thật và hòa giải, và đời sống xã hội có khả năng duy trì tình bằng hữu công dân và sự tôn trọng lẫn nhau ngay cả trong bất đồng.

Ở cấp độ quốc tế, ngài nhấn mạnh, hòa bình đòi hỏi can đảm ngoại giao, trách nhiệm luân lý và một tầm nhìn tương lai đặt nền trên sự tôn trọng bản sắc của mỗi dân tộc và nghĩa vụ của các quốc gia giải quyết tranh chấp bằng các phương tiện hòa bình do luật quốc tế cung cấp.

Mọi cuộc chiến rốt cuộc đều là một thất bại đau thương

Trong bối cảnh đó, Đức Thánh Cha Lêô nhấn mạnh rằng mọi cuộc chiến rốt cuộc đều là một thất bại đau đớn của khả năng thương thuyết, cũng như của ý thức chung của nhân loại vốn nhìn nhận các mối liên kết công lý giữa các quốc gia.

Ngài nhận định rằng: vũ khí có thể áp đặt một sự im lặng tạm thời, nhưng không bao giờ có thể xây dựng hòa bình chân thật và bền vững.

Vì thế, ngài cho rằng: đáng lo ngại khi ở nhiều nơi trên thế giới, trong đó có châu Âu, việc tái vũ trang lại được xem như một phản ứng gần như tất yếu trước sự mong manh của tình hình quốc tế.

Trái lại, ngài nói, an ninh đích thực phát sinh từ công lý, đối thoại kiên nhẫn, tôn trọng luật pháp quốc tế và một nền chính trị biết đặt đời sống các dân tộc lên trên những lợi ích thu lợi từ chiến tranh.

Các thành viên Quốc hội (@Vatican Media)

Cảnh báo về AI và công nghệ trong chiến tranh

Đức Thánh Cha nói rằng: sự phát triển của các công nghệ mới và trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực quân sự cũng đòi hỏi sự cảnh giác luân lý nghiêm ngặt, để các quyết định liên quan đến sự sống và cái chết không bao giờ bị giao phó cho hệ thống tự động hay bị tách khỏi trách nhiệm luân lý của con người.

Vì vậy, ngài nói, cộng đồng quốc tế được mời gọi tái khám phá giá trị không thể thiếu của đối thoại như một con đường kiên nhẫn hướng tới các thỏa thuận công bằng và bền vững, đặt nền trên sự tôn trọng hiệp ước, minh bạch trong hành động ngoại giao và thiện chí chân thành đặt hòa bình lên trên việc sử dụng vũ lực.

Hòa bình không chỉ là thực tại chính trị hay thể chế

Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng: hòa bình không chỉ là thực tại chính trị hay thể chế, mà còn được sinh ra trong lương tâm, nơi oán giận, thờ ơ và hận thù nhường chỗ cho hòa giải.

Vì lý do này, ngài nói hòa bình cũng được thiết lập và bảo vệ qua ngôn ngữ. Lời nói có thể mở ra hoặc đóng lại con đường; có thể soi sáng thực tại hoặc bóp méo nó đến mức khiến việc gặp gỡ trở nên bất khả. Ngài cảnh báo rằng: những người có trách nhiệm công quyền có nghĩa vụ đặc biệt trong việc gìn giữ lời nói để “giải trừ vũ khí ngôn ngữ.”

Ngài nói thêm rằng: sự kiên định không đòi hỏi khinh miệt, và bất đồng không đồng nghĩa với sỉ nhục.

Tự do tư tưởng, lương tâm và tôn giáo

Từ sự tôn trọng người khác, Đức Thánh Cha nói, phát sinh bổn phận bảo vệ không gian nơi các xác tín, lương tâm và tương quan với Thiên Chúa của họ được trưởng thành.

Đức Thánh Cha Lêô giải thích rằng: việc quan tâm đến chiều kích nội tâm này giúp hiểu rõ hơn một vấn đề then chốt của mọi xã hội dân chủ đích thực: tự do tư tưởng, lương tâm và tôn giáo, một quyền căn bản bảo vệ chiều sâu thân mật nhất của con người.

Ngài lưu ý rằng: tự do nền tảng của nhà nước hiện đại, nếu là tự do đích thực, thì sẽ nhìn nhận chiều kích tôn giáo của con người, tôn trọng và bảo vệ nó về mặt pháp lý.

Hơn nữa, ngài nói, điều đó nghĩa là không được ép buộc bất kỳ ai vì đức tin mà phải từ bỏ việc đóng góp cho xã hội mình đang sống.

Giới hạn quyền lực công cách thích hợp để bảo vệ tự do con người

Đức Thánh Cha nói rằng, không được nhầm lẫn giữa lĩnh vực pháp lý và luân lý, cần nhớ rằng tự do đòi hỏi sự hiểu biết trọn vẹn về chính nó. Ngài lưu ý rằng được tự do không chỉ là sống không bị ràng buộc hay có nhiều lựa chọn, mà là có khả năng nhận ra điều thiện và gắn bó với nó cách có trách nhiệm.

Vì thế, ngài nhấn mạnh, mọi xã hội thực sự tự do cũng đòi hỏi giới hạn quyền lực công cách thích hợp, để tự do của cá nhân, cộng đồng và các hiệp hội không bị hạn chế quá mức.

Theo góc nhìn này, ngài lưu ý rằng tính tự lập hợp pháp của trật tự trần thế không bao giờ được hiểu như sự thù địch đối với hiện tượng tôn giáo.

Ngài nhấn mạnh rằng: đức tin không tìm cách áp đặt bằng đặc quyền hay cưỡng bức; tuy nhiên, cũng không thể bị đẩy vào im lặng như thể không liên quan đến đời sống công cộng.

Ấn tín bí tích Giải tội

Trong bối cảnh đó, ngài nói ấn tín bí tích Giải tội có tầm quan trọng đặc biệt đối với Giáo Hội Công giáo, và thuộc khuôn khổ rộng hơn của tự do tôn giáo, vốn bảo đảm cho các cộng đoàn tín hữu không gian riêng về đời sống, tổ chức và kỷ luật nội bộ.

Việc bảo vệ điều này về mặt pháp lý, tương tự như trong một số ngành nghề, theo ngài, có nghĩa là gìn giữ một không gian thánh thiêng của tự do nội tâm, nơi tín hữu có thể mở lòng mình với Thiên Chúa mà không sợ áp lực bên ngoài, như các chuẩn mực quốc tế cũng đã công nhận.

Đức Thánh Cha Lêô XIV đang phát biểu trước Quốc hội (@Vatican Media)

Nâng tầm nhìn để nhớ đến những con người bằng xương bằng thịt

Sau cùng, Đức Thánh Cha mời các thành viên Quốc hội Tây Ban Nha hãy nâng tầm nhìn, không phải để xa rời thực tại, nhưng để nhớ rằng mọi quyết định của chính quyền đều liên quan đến những con người bằng xương bằng thịt.

Ngài kêu gọi họ nhìn sâu hơn vào những gì đang bị đặt cược trong mỗi quyết định công, lưu ý rằng bên cạnh các giải pháp kỹ thuật và cải cách luật pháp, sự canh tân luân lý cũng là điều cần thiết.

Lời cầu nguyện cho hòa bình và thịnh vượng

Đức Thánh Cha kêu gọi Tây Ban Nha đừng bao giờ đánh mất ký ức về cội nguồn cũng như can đảm hướng về tương lai, và tiếp tục là vùng đất của gặp gỡ, văn hóa, liên đới và hy vọng.

Và ngài cầu xin Thiên Chúa ban hòa bình cho mọi dân tộc trên trái đất, sự hòa thuận cho các gia đình, và sự bình an trong lương tâm, cũng như cho những ngày thịnh vượng, hòa bình và công lý đến với Vương quốc Tây Ban Nha, được ghi dấu bởi tông truyền của Thánh Giacôbê và sự hiện diện hiền mẫu của Đức Mẹ Cột Trụ.

Bài phát biểu của Đức Thánh Cha đã nhận được hơn bảy phút vỗ tay.