Đức Lêô XIV đón nhận Huân chương Tự do

Tác giả: Deborah Castellano Lubov

Xuân Đại biên dịch

TGPSG/Vatican News -- Khi đón nhận Huân chương Tự do danh giá do Trung tâm Hiến pháp Quốc gia Hoa Kỳ trao tặng nhằm ghi nhận những đóng góp suốt đời của ngài trong việc cổ võ tự do tôn giáo cũng như tự do lương tâm và tự do biểu đạt trên toàn thế giới, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã từ Rôma ngỏ lời với những người hiện diện tại Philadelphia, đồng thời cầu nguyện để dịp kỷ niệm 250 năm ngày thành lập Hợp chúng quốc Hoa Kỳ trở thành cơ hội long trọng tái cam kết với những lý tưởng nền tảng đã khai sinh quốc gia này, đặc biệt là sự sống và tự do.

Trong buổi tiếp kiến riêng vào tháng Tư, một phái đoàn của Trung tâm Hiến pháp Quốc gia đã đến Vatican để trao Huân chương Tự do năm 2026 cho Đức Giáo hoàng nhằm tôn vinh những đóng góp của ngài trong việc cổ võ tự do tôn giáo cũng như tự do lương tâm và tự do biểu đạt trên toàn thế giới. Đây cũng chính là những lý tưởng cốt lõi mà các vị lập quốc Hoa Kỳ đã khẳng định trong Tu chính án thứ Nhất của Hiến pháp Hoa Kỳ.

Ba tháng sau, vào dịp trước lễ kỷ niệm 250 năm ngày thành lập Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, Đức Giáo hoàng Lêô XIV chính thức đón nhận Huân chương Tự do lần thứ 38 do Trung tâm Hiến pháp Quốc gia trao tặng và đã có bài phát biểu, trong đó ngài suy tư về những giá trị nền tảng khi lập quốc, vai trò của những giá trị ấy trong thời đại hôm nay, cũng như ý nghĩa của phần thưởng này đối với ngài.

"Là một người con của đất nước vĩ đại này, được khai sinh bởi những người can đảm đã mơ ước về tự do và một cuộc sống tốt đẹp hơn cho chính mình cũng như cho con cháu mình, tôi cùng với anh chị em cầu xin Thiên Chúa chúc lành cho tương lai của nước Mỹ, để những lý tưởng cao đẹp được ghi khắc ngay từ phần mở đầu của Tuyên ngôn Độc lập tiếp tục soi đường cho sự phát triển phồn vinh của quốc gia trong hiệp nhất, công lý và hòa bình."

Đó là những lời mở đầu của Đức Giáo hoàng khi đón nhận Huân chương Tự do vào thứ Sáu 3/7/2026. Hằng năm, Huân chương Tự do của Trung tâm Hiến pháp Quốc gia được trao để tôn vinh những người đầy can đảm và xác tín, những người không ngừng nỗ lực gìn giữ những phúc lành của tự do cho mọi người trên khắp thế giới.

Đức Giáo hoàng Lêô XIV ngỏ lời với những người tham dự lễ trao Huân chương Tự do tại Philadelphia (@Vatican Media)

Từ Rôma, Đức Giáo hoàng Lêô XIV ngỏ lời với những người hiện diện tại Philadelphia và bày tỏ niềm vinh dự khi đón nhận Huân chương này, đặc biệt trong năm lịch sử kỷ niệm 250 năm ngày thành lập Hợp chúng quốc Hoa Kỳ với việc ký kết Tuyên ngôn Độc lập vào ngày 4 tháng 7 năm 1776.

Những quyền bất khả xâm phạm

Gửi lời chào thân ái, Đức Thánh Cha nói: "Từ thuở thiếu thời, hầu hết chúng ta đều ngưỡng mộ sức hùng biện của những lời ấy, mạnh mẽ mời gọi sống theo luật tự nhiên và theo Thiên Chúa, Đấng Tạo Hóa, là cơ sở để khẳng định rằng mọi người đều được dựng nên bình đẳng và được Đấng Tạo Hóa ban cho những quyền bất khả xâm phạm, bao gồm quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc."

Ngài giải thích: "Mặc dù được diễn đạt bằng ngôn ngữ của Thời kỳ Khai sáng, tuyên bố ấy cuối cùng dựa trên sự hiểu biết về con người được truyền cảm hứng từ tầm nhìn vĩ đại trong Kinh Thánh, theo đó người nam và người nữ được tạo dựng theo hình ảnh của Chúa."

Ngài nói tiếp: "Chính tại đây, chúng ta khám phá nền tảng của phẩm giá con người; một phẩm giá có trước sự hình thành của bất kỳ quốc gia nào, và việc bảo vệ phẩm giá ấy chính là mục đích căn bản của quốc gia đó."

Các vị lập quốc kiên định xây dựng một miền đất tự do

Đức Giáo hoàng nói rằng, trong suốt 250 năm qua, chính quyết tâm thực hiện lý tưởng cao đẹp của các vị lập quốc đã làm cho nước Mỹ trở thành biểu tượng của tự do, khi quốc gia này mở rộng cánh cửa đón nhận những làn sóng người nhập cư nối tiếp nhau, tạo điều kiện để họ và con cháu mình cùng góp phần kiến tạo tương lai của đất nước.

Ngài nhận định rằng chính tình yêu đối với tự do ấy đã thôi thúc Hoa Kỳ, trong những giai đoạn đen tối nhất của thế kỷ trước, giữa hai cuộc thế chiến, "biết vượt lên trên những lợi ích của chính mình và, với biết bao hy sinh, trở thành người cổ võ cho sự nghiệp tự do vượt ra ngoài biên giới quốc gia."

Tuy nhiên, Đức Giáo hoàng nói tiếp, như mọi người dân Hoa Kỳ đều biết, con đường xây dựng một xã hội hiện thân cho những lý tưởng cao đẹp về tự do và công lý cho mọi người chưa bao giờ dễ dàng và, trên nhiều phương diện, vẫn là một công trình chưa hoàn tất, cần được tiếp tục đảm nhận trong mỗi thế hệ và trước những thách đố luôn mới.

Cơ hội để một lần nữa suy tư về những nguyên tắc lập quốc

Hướng về tương lai, Đức Thánh Cha nói rằng cột mốc lịch sử này là dịp để một lần nữa suy tư về những nguyên tắc lập quốc, đồng thời bày tỏ hy vọng nước Mỹ sẽ luôn trung thành với lý tưởng đã làm nên danh xưng "miền đất của tự do và quê hương của những con người dũng cảm."

Trong bài phát biểu, Đức Giáo hoàng nhấn mạnh rằng quyền đầu tiên được các vị lập quốc ghi nhận là quyền được sống, bởi lẽ không ai bị tước mất sự sống mà còn có thể hưởng tự do hay mưu cầu hạnh phúc.

Về điểm này, ngài nhấn mạnh: "Sức sống của một quốc gia gắn liền mật thiết với giá trị mà quốc gia ấy dành cho sự sống con người trong mọi hoàn cảnh và mọi điều kiện, đồng thời nhìn nhận phẩm giá vốn được ban cho mỗi con người ngay từ chính sự hiện hữu của họ."

Bảo vệ hồng ân sự sống từ khi thụ thai cho đến khi qua đời cách tự nhiên

Ngài tiếp tục: Giá trị nội tại của mỗi sự sống con người đã thôi thúc biết bao thế hệ ca ngợi những kỳ công của Đấng Tạo Hóa (x. Tv 139,14) và cúi mình tôn kính trước một hồng ân vô cùng cao quý như thế.

Ngài nói: "Chính lòng tôn kính ấy là điều chúng ta phải tiếp tục vun đắp, một lòng tôn kính có khả năng lay động tâm hồn mỗi người và khơi nguồn cho những đạo luật nhìn nhận cũng như bảo vệ hồng ân sự sống từ giây phút thụ thai cho đến khi qua đời cách tự nhiên."

Huân chương Tự do hằng năm của Trung tâm Hiến pháp Quốc gia tôn vinh những người nam và người nữ đầy can đảm và xác tín, những người nỗ lực gìn giữ những phúc lành của tự do cho mọi người trên khắp thế giới (@Vatican Media)

Đức Giáo hoàng nhắc nhở những người hiện diện về trách nhiệm của họ với tư cách là những người bảo vệ và quản gia trung tín đối với những người được trao phó cho họ chăm sóc.

Thước đo sự cao cả về mặt luân lý của một quốc gia

"Về phương diện này, sự cao cả về mặt luân lý của một quốc gia được biểu lộ trước hết qua khả năng nâng đỡ, bảo vệ và quý trọng sự sống của mọi người, đặc biệt là những người dễ bị tổn thương nhất và những người mà giá trị của họ thường bị phủ nhận."

Nói về tự do, Đức Giáo hoàng suy tư rằng đây luôn là một trong những giá trị được những người tìm kiếm một khởi đầu mới trên đất Mỹ trân quý nhất, và thường mở ra một niềm hy vọng mà trước đó họ chưa từng dám mơ tới.

Ngài nói: "Khát vọng tìm kiếm chân lý và tự do, cũng như việc mưu cầu hạnh phúc, vẫn luôn thôi thúc con người ở mọi thế hệ đặt ra những câu hỏi nền tảng về ý nghĩa của cuộc sống, mục đích tối hậu của chúng ta và cả về Thiên Chúa; đồng thời, những tâm hồn quảng đại cần chân thành nỗ lực tìm lời đáp cho những câu hỏi ấy."

Ngài lưu ý rằng chính những câu trả lời ấy tất yếu sẽ định hình hướng đi của cuộc đời mỗi người.

Cổ võ tự do tôn giáo

Đức Giáo hoàng nói rằng từ lâu Hoa Kỳ đã cổ võ quyền tự do tôn giáo, điều cần thiết để mỗi người có thể sống theo mệnh lệnh của lương tâm mà không phải sống trong sợ hãi hay bị cưỡng ép; đồng thời ngài nhắc đến Tu chính án thứ Nhất của Hiến pháp Hoa Kỳ.

Ngài tiếp tục: quyền tự do này bảo vệ lãnh vực nội tâm, nơi các xác tín được hình thành và lương tâm hướng dẫn những quyết định của tâm hồn con người. Đồng thời, quyền tự do ấy cũng bảo đảm quyền của mỗi người được thờ phượng theo niềm tin của mình, cũng như quyền của các cá nhân, cộng đoàn và các hội đoàn được công khai tuyên xưng đức tin.

Đức Giáo hoàng nói thêm rằng truyền thống tự do tôn giáo này đã thúc đẩy đối thoại liên tôn và cộng tác liên tôn nhằm thăng tiến công ích, đồng thời làm phong phú các cuộc trao đổi về những vấn đề luân lý và đạo đức lớn đã góp phần định hình lịch sử của đất nước.

Cam kết dấn thân cho hòa bình

Ngài bày tỏ hy vọng truyền thống ấy sẽ tiếp tục sinh hoa kết trái trong đời sống công luận, với tinh thần ôn hòa, tôn trọng những khác biệt trong quan điểm và không ngừng nỗ lực tìm kiếm điểm chung nhằm cổ võ hòa bình và hòa giải trong nước cũng như trên thế giới.

Nhắc lại rằng các bậc tiền nhân của nước Mỹ xuất thân từ nhiều hoàn cảnh, tôn giáo và ngôn ngữ khác nhau, ngài lưu ý rằng họ vẫn tìm được điểm chung và sức mạnh để cùng hướng đến một tương lai tốt đẹp hơn.

Đức Giáo hoàng nói: "Những nguyên tắc đã truyền cảm hứng cho các vị lập quốc Hoa Kỳ, vì được đặt nền trên chân lý về con người, đã quy tụ họ lại vì một chính nghĩa và một giấc mơ chung. Chính sự hiệp nhất đã làm cho giấc mơ ấy thêm vững mạnh và, dưới Thiên Chúa, đã khai sinh Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. E pluribus unum - 'Từ nhiều, thành một'."

Ngài nói thêm rằng để một quốc gia có thể phát triển phồn thịnh, quốc gia ấy phải được hiệp nhất không chỉ bởi những mục tiêu nhất thời, nhưng còn bởi những lý tưởng bền vững.

Nhân phẩm, bình đẳng và những quyền được nêu trong Tuyên ngôn Độc lập

"Ước gì những nguyên tắc mà hôm nay chúng ta cùng suy tư, phẩm giá chung của con người, sự bình đẳng và những quyền được nêu trong Tuyên ngôn Độc lập, luôn là nguồn mạch của sự hiệp nhất ấy và là ánh sáng soi đường cho hiện tại cũng như cho những năm tháng sắp tới."

Ngài nói tiếp: "Khi đón nhận phần thưởng này, tôi cầu nguyện để dịp kỷ niệm 250 năm ngày thành lập quốc gia vĩ đại này trở thành cơ hội để long trọng tái cam kết với những lý tưởng đã làm nên một nước Mỹ biết trân trọng hòa bình và sự thịnh vượng, một đất nước được ghi dấu bởi lòng quảng đại và tâm hồn cao thượng."

Sau khi phó dâng những người hiện diện cũng như tương lai của Hoa Kỳ cho Đấng là nguồn mạch của tự do đích thực và hòa bình bền vững, Đấng mà chính Danh Ngài là Hòa Bình, Đức Giáo hoàng Lêô XIV kết thúc: "Xin Chúa chúc lành cho nước Mỹ!"