Đức cha Varden trong kỳ Tĩnh tâm Mùa Chay: Thánh Bênađô, con người của lý tưởng

Tác giả: Đức cha Erik Varden, OCSO

Cao Trí (TGPSG) biên dịch từ Vatican News

TGPSG/Vatican News -- Đức cha Erik Varden trình bày bài suy niệm thứ hai trong Tuần Tĩnh tâm tại Vatican dành cho Đức Giáo hoàng Lêô XIV, các Hồng y cư trú tại Rôma và các vị đứng đầu các Bộ, với chủ đề: “Bênađô, con người của lý tưởng.” Sau đây là phần tóm lược bài suy niệm của ngài.

Thánh Bênađô là người như thế nào? Ngài xuất thân từ đâu? Ngài nổi bật vượt trội trong phong trào Xitô thế kỷ XII nhờ đặc sủng và sự nhiệt thành không mệt mỏi của mình.

Nhiều người, kể cả một số người lẽ ra phải biết rõ hơn, cho rằng chính ngài đã khai sinh Dòng. Dĩ nhiên không phải vậy; mặc dù, vào năm 1113, khi xuất hiện ở tuổi 23 cùng với khoảng ba mươi bạn đồng hành, ngài đã tạo nên một tiếng vang lớn.

Đan viện ngài gia nhập, Xitô, vừa là một công trình canh tân vừa là một nỗ lực cải tổ. Những vị sáng lập đan viện năm 1098, gọi nhà mình là novum monasterium (đan viện mới). Các ngài thực hiện điều gì đó mới mẻ, chứ không chủ yếu phản ứng chống lại điều gì; điều này thật khôn ngoan, vì những dự án chỉ mang tính phản kháng sớm muộn cũng rơi vào bế tắc.

Thoạt nhìn, dự án Xitô có vẻ bảo thủ. Tuy nhiên, những người khởi xướng lại đưa vào đó nhiều yếu tố mới mẻ. Chính sự tương tác biện chứng này đã sinh hoa kết trái.

Sự tự tin vào phán đoán của mình đôi khi khiến Bênađô linh hoạt trong việc tuân giữ những thủ tục truyền thống mà ngài vốn chủ trương bảo vệ. Quan điểm của ngài về nhu cầu của Giáo Hội cũng có lúc khiến ngài giữ lập trường cứng rắn, thậm chí quyết liệt trong tranh luận.

Nhưng ngài không phải là người giả hình.

Ngài là một con người thực sự khiêm nhường, hoàn toàn hiến dâng cho Thiên Chúa, đầy lòng nhân hậu dịu dàng, một người bạn trung tín, thậm chí có thể kết thân với cả những người từng đối nghịch, và là chứng nhân đầy sức thuyết phục về tình yêu Thiên Chúa. Ngài đã và vẫn luôn là một nhân vật cuốn hút.

Cha Đan viện trưởng James Fox, vị bề trên năng động của đan viện Gethsemani từ năm 1948 đến 1967, từng thốt lên trong lúc bực bội về người anh em cùng dòng Thomas Merton: “Trí óc anh ấy như bị điện giật!” Merton nhiều lần làm Fox căng thẳng vì những ý tưởng, trực giác và sự kiên quyết của mình. Thế nhưng, Fox biết anh là người chân thành. Ngài tôn trọng anh, quý mến sự hiện diện của anh (khi họ không ở giữa một cuộc tranh luận gay gắt), và trong phần lớn thời gian làm viện phụ, ngài đã xưng tội với Merton.

Thật khập khiễng nếu so sánh Thomas Merton với Bênađô thành Clairvaux, tuy nhiên có nét tương đồng về tính khí. Dù Bênađô không biết gì về điện, nhưng bản chất của anh ta lại rất linh hoạt, luôn chứa đựng và phải cân bằng những điện áp khổng lồ.

Giáo huấn của Bênađô về hoán cải phát xuất từ một nền văn hóa Kinh Thánh sâu sắc hiếm có và từ những suy tư thần học chín chắn. Đồng thời, theo thời gian, giáo huấn ấy còn được hình thành qua cuộc chiến nội tâm của chính ngài, khi ngài học cách không coi con đường mình chọn luôn là đúng, nhưng nhờ kinh nghiệm, đau thương và những thách đố mà xét lại sự tự phụ của mình và chiêm ngắm sự công minh đầy xót thương của Thiên Chúa.

Bênađô là người bạn đồng hành khôn ngoan và tốt lành cho bất cứ ai khởi bước cuộc “Xuất Hành” Mùa Chay, rời bỏ ích kỷ và kiêu ngạo, để tìm kiếm đời sống chân thật với ánh mắt hướng về tình yêu Thiên Chúa, nguồn ánh sáng soi chiếu mọi sự.

Đức cha Erik Varden, Giám mục Trondheim, Na Uy, được mời giảng Tuần Tĩnh tâm năm 2026 cho Đức Giáo hoàng Lêô XIV, các Hồng y cư trú tại Rôma và các vị đứng đầu các Bộ thuộc Giáo triều Rôma, diễn ra từ Chúa nhật ngày 22 tháng 2 đến thứ Sáu ngày 27 tháng 2.