Chuyến tông du đến Tây Ban Nha: từ các định chế đến vùng ngoại biên

Tác giả:Salvatore Cernuzio

Cao Trí biên dịch

TGPSG/Vatican News -- Giám đốc Phòng Báo chí Tòa Thánh trình bày với các nhà báo về chuyến Tông du quốc tế thứ tư của Đức Giáo hoàng tới Madrid, Barcelona và quần đảo Canary, đề cập đến các chủ đề hòa bình, giải trừ vũ khí, hiệp nhất, giới trẻ, văn hóa, công nghệ mới và di cư, đồng thời khích lệ một Giáo hội “vẫn còn nhiều điều để nói ở nhiều cấp độ.”

Chuyến Tông du sắp tới của Đức Giáo hoàng Lêô XIV đến Tây Ban Nha, diễn ra từ ngày 6 đến 12/6/2026, mang ý nghĩa quan trọng trên mọi phương diện. Sự mong đợi dành cho chuyến công du quốc tế thứ tư này cũng rất lớn, khi Đức Lêô XIV sẽ di chuyển khoảng 2.500 km, dừng chân tại Madrid, Barcelona và quần đảo Canary (Gran Canaria và Tenerife).

Sẽ có nhiều bài diễn văn, nhiều cuộc gặp gỡ, nhiều hành trình qua các quảng trường và sân vận động, nhiều người tham dự, dự kiến khoảng nửa triệu tín hữu sẽ hiện diện trong các sự kiện khác nhau — và nhiều chủ đề được đề cập: từ giải trừ vũ khí đến hòa bình, từ vai trò của Giáo hội đến những thách đố của Tây Ban Nha và châu Âu, từ việc bảo vệ sự sống đến vấn đề di cư.

“Không cần phải nói, sự mong đợi là rất lớn,” ông Matteo Bruni, Giám đốc Phòng Báo chí Tòa Thánh, mở đầu khi trình bày chương trình và các chi tiết về chuyến tông du của Đức Giáo hoàng đến “một vùng đất có truyền thống Kitô giáo lâu đời.”

Người phát ngôn Vatican nói: “Đó là vùng đất từng là nơi thử nghiệm đối thoại giữa những thế giới khác nhau vào thời Trung cổ. Một vùng đất của những nhà tư tưởng lớn và nền văn hóa Kitô giáo: Trường phái Salamanca, nơi vào thế kỷ XVI thần học kinh viện và luật pháp quốc tế gặp gỡ nhau, góp phần hình thành suy tư về các quyền và phẩm giá của mỗi con người.”

Đây cũng là quê hương của những “vị đại thánh” như Thánh Gioan Thánh Giá và Thánh Têrêsa Avila, những người có tư tưởng vẫn vang vọng như lời ngôn sứ trước các thách đố của thời đại hôm nay.

Các chủ đề của chuyến đi

Tại Tây Ban Nha, Đức Giáo hoàng sẽ tiếp xúc với di sản lịch sử và văn hóa phong phú này, đồng thời gặp gỡ các đại diện của Giáo hội và các cơ quan công quyền, cũng như hàng ngàn người trẻ, các gia đình và những nhân vật trong lĩnh vực thể thao, văn hóa và giải trí, một số người trong đó sẽ tham gia các sự kiện công cộng.

Đối thoại giữa Giáo hội, chính trị và văn hóa như những phương thế để vượt qua sự phân cực, cùng với việc suy tư về tiến bộ công nghệ và sự phát triển của con người, đặc biệt dưới ánh sáng Thông điệp Magnifica Humanitas, sẽ là những chủ đề trọng tâm trong 23 bài diễn văn, huấn từ và bài giảng của Đức Giáo hoàng.

Dĩ nhiên, hòa bình cũng sẽ là một trọng tâm lớn trong thời đại bị đánh dấu bởi chiến tranh. Liên hệ chặt chẽ với chủ đề này là vấn đề giải trừ vũ khí, “trong thời điểm việc sử dụng vũ khí ngày càng được biện minh,” ông Bruni nhận định.

Ông nói thêm: “Theo nghĩa đó, người ta cũng có thể suy nghĩ về vai trò của Giáo hội tại Tây Ban Nha và rộng hơn là tại châu Âu, dưới ánh sáng toàn bộ lịch sử của mình — như một kho tàng quý giá trong cả những thời kỳ huy hoàng lẫn những giai đoạn khủng hoảng.”

Tiếng nói của Giáo hội

Ông Bruni cho biết: chuyến thăm của Đức Giáo hoàng Lêô nhằm trở thành một dấu chỉ và sự khích lệ cho một Giáo hội “vẫn còn nhiều điều để nói ở nhiều cấp độ, tại Tây Ban Nha và châu Âu, nơi Giáo hội có thể đóng góp đầy đủ với tư cách là một thành phần xây dựng trong các cuộc tranh luận công cộng.”

Đức Giáo hoàng cũng đề cập đến vấn đề “bảo vệ sự sống”, mọi sự sống, đặc biệt là những người dễ bị tổn thương nhất. Mối quan tâm này còn mở rộng đến chủ đề di cư, vốn sẽ được đặc biệt nhấn mạnh trong chuyến thăm của Đức Giáo hoàng tới các cảng ở quần đảo Canary, nơi trong những năm gần đây đã chứng kiến vô số thảm kịch nhân đạo và gia đình liên quan đến những người di cư đến theo tuyến đường Đại Tây Dương khét tiếng.

Tại những địa điểm này, Đức Giáo hoàng sẽ lắng nghe các câu chuyện của người di cư, chứng kiến những nỗ lực đón tiếp họ và gặp gỡ “một vùng đất của các vị thánh truyền giáo đã ra đi từ nơi đây để mang Tin Mừng đến cho thế giới.”

Gặp gỡ một dân tộc và đức tin của họ

Tuy nhiên, trước đó là các điểm dừng chân tại Madrid và Barcelona, những thành phố có truyền thống riêng về sự cởi mở và lòng hiếu khách. Một trong những điểm nhấn sẽ là Vương cung Thánh đường Sagrada Família, công trình mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc của đức tin, trong năm kỷ niệm 100 năm ngày qua đời của kiến trúc sư Antoni Gaudí, được tưởng niệm vào ngày 10 tháng 6.

Ông Bruni giải thích rằng: Đức Giáo hoàng Lêô XIV “đang ngỏ lời với một dân tộc sống trong một xã hội bị thế tục hóa mạnh mẽ, nhưng nơi đó các cội rễ Kitô giáo vẫn còn ăn sâu trong các giá trị văn hóa và nhiều lĩnh vực khác.”

Vì thế, chuyến đi này là “một cuộc gặp gỡ với đức tin của một dân tộc” vẫn gắn bó với các truyền thống đạo đức bình dân như các cuộc rước kiệu. Chính Đức Giáo hoàng sẽ tham dự cuộc rước lễ Mình Máu Thánh Chúa Kitô vào Chúa nhật ngày 7/6/2026. Đó là một đức tin “không bị giới hạn trong các bức tường nhà thờ nhưng bước đi giữa các con phố.”

Mượn một cách diễn đạt quen thuộc của Đức Giáo hoàng Phanxicô, ông Bruni nói rằng đó không phải là “một đức tin trong viện bảo tàng” nhưng là “một đức tin sinh hoa trái cho tương lai.”

Người trẻ — từ Tây Ban Nha và nhiều nơi khác, sẽ là một trọng tâm đặc biệt khác của chuyến viếng thăm. Theo ông Bruni, Đức Giáo hoàng muốn trao cho họ “một sứ điệp giàu nội dung, có khả năng cùng họ hình dung tương lai và truyền cảm hứng cho Giáo hội, trong thời đại của những người quyền lực, biết đào luyện những người nam và nữ thánh thiện.”

Những nơi của tình liên đới và các biểu tượng nơi biên giới Đại Tây Dương

Bên cạnh các bài phát biểu, đây sẽ là một chuyến đi với nhiều hình ảnh đầy ý nghĩa: Đức Giáo hoàng tại Hoàng cung và Quốc hội Tây Ban Nha; tại nhà thi đấu Movistar Arena và sân vận động Santiago Bernabéu ở Madrid; tại Đan viện Montserrat và Vương cung Thánh đường Sagrada Família, nơi ngài sẽ khánh thành Tháp Chúa Giêsu Kitô, điểm nhấn cao nhất trong kiệt tác của Gaudí — bằng một phép lành cho dân chúng, tiếp theo là chương trình ánh sáng và pháo hoa.

Một điểm dừng mang tính biểu tượng khác sẽ là cảng Arguineguín ở Gran Canaria, từ lâu được gọi là “cầu cảng của sự hổ thẹn” vì tình trạng quá tải và bấp bênh mà hàng ngàn người di cư, chủ yếu từ Tây Phi, đã phải chịu đựng.

Vì thế, hành trình của Đức Giáo hoàng kết nối các trung tâm chính trị và thể chế, các địa điểm thiêng liêng và bác ái, cùng những nơi mang tính biểu tượng dọc biên giới Đại Tây Dương của châu Âu, phản ánh sự gắn kết liên tục giữa chiều kích Giáo hội và chiều kích công cộng trong sứ mạng của ngài.

Một thời khắc đặc biệt quan trọng sẽ diễn ra ngay sau bài diễn văn đầu tiên của ngài trước các đại diện của các cơ quan công quyền, xã hội dân sự và ngoại giao, khi Đức Giáo hoàng Lêô XIV đến thăm dự án xã hội “Cedia 24 Horas”, một trung tâm tại khu Lucero của Madrid chuyên đón tiếp và đồng hành với những người dễ bị tổn thương và người vô gia cư.

Như Đức Hồng y José Cobo Cano, Tổng Giám mục Madrid, nhận xét, Đức Giáo hoàng sẽ bước vào đất nước này qua thế giới của những người dễ bị tổn thương và các vùng ngoại biên của nhân loại.

Phái đoàn tháp tùng Đức Giáo hoàng

Tháp tùng Đức Giáo hoàng trong chuyến đi sẽ có Đức Hồng y Ángel Fernández Artime - Quyền Tổng trưởng Bộ Tu sĩ và Các Hiệp hội Đời sống Tông đồ, Đức Tổng Giám mục Filippo Iannone - Bộ trưởng Bộ Giám mục; và Đức Tổng Giám mục Luis Marín de San Martín - Chánh Sở Phát chẩn của Đức Giáo hoàng.

Tất cả các bài phát biểu của Đức Giáo hoàng sẽ được thực hiện bằng tiếng Tây Ban Nha, ngoại trừ một bài diễn văn bằng tiếng Pháp tại trung tâm tiếp nhận Las Raíces - nơi đang đón tiếp những người di cư đến từ các quốc gia châu Phi nói tiếng Pháp.

Ông Bruni cũng cho biết Đức Giáo hoàng có thể sẽ nói vài lời bằng tiếng Catalan, khi trả lời các câu hỏi của giới báo chí về một vấn đề đã thu hút nhiều cuộc thảo luận trên truyền thông Tây Ban Nha.

Một chủ đề khác cũng thu hút sự chú ý là vấn đề lạm dụng. Giáo hội đã tham gia nhiều sáng kiến nhằm phòng ngừa và thúc đẩy công lý mang tính hàn gắn, trong đó có một nghị định thư được thống nhất vào tháng Ba vừa qua giữa Hội đồng Giám mục Tây Ban Nha, Hội đồng Các Dòng tu, Văn phòng Thanh tra Nhân dân Tây Ban Nha và Bộ Phủ Thủ tướng, nhằm đối diện với thực trạng đau thương này trong tinh thần sự thật và công lý.

Hiện tại, theo ông Bruni, chưa có cuộc gặp riêng nào được lên lịch giữa Đức Giáo hoàng và các nạn nhân bị lạm dụng.