Caritas tại quần đảo Canary: Giáo hội hiện diện ở nơi Nhà nước không thể chạm tới

Tác giả: Kielce Gussie

Xuân Đại biên dịch

TGPSG/Vatican News -- Đức Lêô XIV sẽ đến quần đảo Canary, nơi cập bờ của hàng ngàn người di cư đến từ một trong những tuyến di cư nguy hiểm nhất thế giới. Caritas địa phương cùng các thiện nguyện viên hoạt động với mục tiêu “ở bên những người dễ bị tổn thương nhất” và giúp mở ra một cuộc sống mới cho những ai đặt chân được vào bờ.

Đức Lêô XIV sẽ đến quần đảo Canary vào ngày 11/6/2026. Sau khi đã thăm Madrid và Barcelona, ngài sẽ dành một ngày tại Las Palmas de Gran Canaria và một ngày tại Tenerife.

Chặng cuối của hành trình sáu ngày trong khuôn khổ chuyến Tông du bán đảo Iberia sẽ tập trung vào vấn đề di cư, một chủ đề quan trọng của khu vực, khi riêng tại Las Palmas có khoảng 24% dân số là người di cư.

Trong năm qua, Bộ Nội vụ Tây Ban Nha ghi nhận số người di cư đến trong ba tháng đầu năm 2026 giảm mạnh so với cùng kỳ năm 2025, do một số thỏa thuận được ký kết giữa Tây Ban Nha và các quốc gia Tây Phi trong những năm gần đây nhằm hạn chế số người di cư đến quần đảo Canary. Điều này cũng làm thay đổi các tuyến di cư, khiến nhiều người chuyển sang cập bến quần đảo Balearic và vùng lãnh thổ Ceuta.

Tuy nhiên, điều đó không làm suy giảm nhu cầu hỗ trợ và chăm sóc đối với những người di cư đã vượt qua hành trình đầy nguy hiểm để đến được các hòn đảo này.

Và đó là nơi Caritas hiện diện và phục vụ.

Trong báo cáo hoạt động năm 2025, Caritas Giáo phận Canary đã nhấn mạnh tính cấp thiết của việc cải thiện tình hình tại quần đảo, khi các số liệu thống kê toàn quốc (GDP, tỷ lệ lạm phát, số liệu việc làm, mức thu nhập) không bao gồm tình hình của những người đang cần giúp đỡ nhất.

Hơn nữa, tổ chức này cảnh báo rằng những người dễ bị tổn thương nhất “đang bị loại trừ khỏi một hệ thống không đáp ứng được nhu cầu của họ”.

Bà Caya Suárez Ortega - Tổng Thư ký Caritas Giáo phận quần đảo Canary - đã nhấn mạnh tại một hội nghị ở Roma ngày 20/5/2026: “Giáo hội hiện diện ở nơi Nhà nước vắng bóng”.

Bà Caya Suárez Ortega, Tổng Thư ký Caritas Giáo phận quần đảo Canary (© Cáritas Diocesana de Canarias)

Gặp khó khăn trong việc tìm kiếm sự hỗ trợ

Trả lời Vatican News, Tổng Thư ký Caritas cho biết công việc của Caritas là “ở bên những người dễ bị tổn thương nhất”. Sứ mạng của họ là hỗ trợ những người di cư – vốn thấy mình bị đẩy vào một đất nước, ngôn ngữ và cộng đồng mới tại quần đảo Canary.

Bà Suárez nhấn mạnh rằng: Phần lớn đến từ châu Mỹ Latinh và châu Phi, 25,5% dân số Las Palmas phải đối mặt với “sự loại trừ xã ​​hội và nghèo đói”, điều này “chủ yếu ảnh hưởng đến cộng đồng người di cư”. Khi đặt chân đến quần đảo Canary, hàng ngàn người rơi vào tình trạng không có nơi ở hoặc không có giấy phép lao động - hai điều kiện thiết yếu để bắt đầu một cuộc sống mới.

Caritas hỗ trợ người di cư tìm chỗ ở hoặc được cấp giấy phép lao động (© Cáritas Diocesana de Canarias)

Tại buổi công bố báo cáo năm 2025, bà Suárez giải thích về “các hành vi lạm dụng nơi ở” đang “trở nên bình thường hóa, dẫn đến việc nhiều gia đình di cư bị loại trừ khỏi nơi cư trú”.

Nhờ Caritas, những người di cư có hoàn cảnh khó khăn được hướng dẫn và hỗ trợ về pháp lý, xã hội và giáo dục, giúp họ hòa nhập vào cộng đồng địa phương và cải thiện hoàn cảnh sống. “Chúng tôi đáp ứng các nhu cầu cơ bản như lương thực, đồng thời hỗ trợ tiền thuê nhà, để họ không rơi vào cảnh vô gia cư,” bà Suárez giải thích.

Đối với nhiều người trẻ đến nơi không có mạng lưới hỗ trợ, họ có thể rơi vào cảnh cảnh vô gia cư.  Để tránh điều này, Caritas đồng hành cùng họ trong dự án “Hành lang tiếp đón”, mang đến cho họ một “cơ hội sống”.

Chỉ riêng trong năm 2025, hơn 22.000 người đã nhận được các dịch vụ hỗ trợ từ Caritas Giáo phận Canary. Khoảng 56% trong số đó là người di cư và một nửa đang ở trong tình trạng giấy tờ không hợp lệ. Theo báo cáo, năm ngoái tổ chức Caritas đã hỗ trợ nhiều hơn 2% số người so với năm trước.

Một trong những tuyến di cư nguy hiểm nhất thế giới

Lời kêu gọi bảo vệ phẩm giá con người và hỗ trợ những người cần giúp đỡ nhất lớn hơn chuyến thăm của Đức Lêô XIV rất nhiều, tuy nhiên chuyến viếng thăm Tây Ban Nha đầu tiên của một vị Giáo hoàng sau 15 năm này là một lời nhắc mạnh mẽ về trách nhiệm chung của toàn nhân loại trong việc chăm sóc người di cư.

Bà Suárez nhấn mạnh rằng cả Đức Lêô XIV và Đức Phanxicô đều đã hướng sự chú ý đến những nơi như quần đảo Canary.

“Quần đảo Canary nhìn chung ít được chú ý vì là những hòn đảo nhỏ, tách biệt với châu Âu,” bà chia sẻ, vì vậy thực tế nơi đây rất khác biệt và thường bị bỏ qua trong nhiều trường hợp. Tuy nhiên, các thông điệp của các vị Giáo hoàng về vấn đề di cư và việc tôn trọng sự sống của mọi người đã khuyến khích thế giới hướng ánh nhìn đến những người đang tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Caritas đồng hành cùng những người trẻ có hoàn cảnh khó khăn thông qua dự án “Hành lang tiếp đón” (© Cáritas Diocesana de Canarias)

“Cả Đức Phanxicô và Đức Lêô XIV đều đã giúp chúng ta hướng nhìn đến thực tại này,” bà Suárez nhấn mạnh, điều này rất quan trọng “bởi tuyến di cư xuyên Đại Tây Dương là một trong những tuyến di cư nguy hiểm nhất thế giới.”

Hành trình đến quần đảo Canary cách bờ biển châu Phi hơn 1.600 km (994 dặm). Người di cư phải lênh đênh nhiều ngày trên biển động để đến các đảo, và theo Tổng Thư ký Caritas, nhiều người đã thiệt mạng trước khi kịp cập bờ.

Vì người di cư, với người di cư

Chuyến thăm của Đức Lêô XIV sẽ mang ý nghĩa đặc biệt đối với những người đã sống sót sau hành trình vượt biển và đang bắt đầu xây dựng cuộc sống mới trên các đảo. Vì vậy, theo bà Suárez, việc tổ chức cuộc gặp của Đức Giáo hoàng tại cảng Arguineguín ở Las Palmas de Gran Canaria cần có sự tham gia của chính những người trong cuộc.

Caritas phối hợp với người di cư để tổ chức chuyến thăm của Đức Giáo hoàng tại cảng Arguineguín (© Cáritas Diocesana de Canarias)

Điều này đã được xác định ngay từ đầu, bà nhấn mạnh. Vì vậy, công tác chuẩn bị cho sự kiện này được thực hiện thông qua đối thoại với chính những người di cư và những người đồng hành cùng họ. “Từ đó, trong từng không gian và từng khoảnh khắc của sự kiện, các nhân vật chính sẽ là những người trực tiếp thực hiện,” bà Suárez nói.

Cuộc gặp tại cảng Arguineguín ở Las Palmas de Gran Canaria là dành cho người di cư và do người di cư thực hiện, nhằm chia sẻ câu chuyện của họ với Đức Lêô XIV và toàn thế giới, một chủ đề trọng tâm trong giai đoạn thứ hai của chuyến Tông du Tây Ban Nha của Đức Giáo hoàng.