Linh mục nhiếp ảnh gia Dòng Tên đã chụp tàu Titanic trước khi tàu chìm

Tác giả: David Acton
Hạo Nhiên chuyển ngữ từ JESUIT media lab

Cuộc triển lãm lớn đầu tiên tại Hoa Kỳ về các tác phẩm của cha Francis Browne, SJ, một linh mục Dòng Tên người Ái Nhĩ Lan đồng thời là nhiếp ảnh gia, vừa được tổ chức tại Bảo tàng Nghệ thuật Raclin Murphy thuộc Đại học Notre Dame. Sinh năm 1880 trong một gia đình đông con và khá giả tại Cork, cha mẹ ngài đều đã qua đời trước khi ngài tròn 18 tuổi. Việc học hành và đời sống tu trì của ngài được dẫn dắt bởi người chú là Đức Giám mục Robert Browne, vị đã tặng ngài chiếc máy ảnh đầu tiên. Sau này, Đức Giám mục Browne còn tặng cháu mình một chuyến du ngoạn hai ngày trên tàu RMS Titanic, và cha Browne đã chụp được một trong những bức ảnh cuối cùng được biết đến của con tàu khi nó còn trên mặt nước. Trong bài viết này, David Acton, người phụ trách mảng nhiếp ảnh tại Bảo tàng Raclin, đã trả lời một số câu hỏi của chúng tôi về cuộc đời và nghệ thuật của cha Francis Browne, SJ.

Cha Francis Browne, SJ, là ai? Tại sao ông muốn tổ chức cuộc triển lãm này?

Cha Browne là một trong những nhiếp ảnh gia hàng đầu của Ái Nhĩ Lan trong những thập niên đầu của nền Cộng hòa. Ngài không phải là nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp, và phần lớn, ngài chụp những gì ngài thấy hứng thú. Khối lượng tác phẩm của ngài đặc biệt ở chỗ ghi lại hình ảnh những người dân bình thường của Ái Nhĩ Lan, cuộc sống và nền văn hóa của họ. Đây là lý do chính khiến tôi quan tâm, bởi tại trường Đại học Notre Dame, lịch sử, ngôn ngữ và văn hóa Ái Nhĩ Lan là những lĩnh vực nghiên cứu học thuật chuyên sâu. Sự tham gia trực tiếp của Cha Browne vào các sự kiện lịch sử, trên tàu Titanic và trong Thế chiến thứ nhất, cũng mang lại những tư liệu lịch sử tương tự.

Sau khi có được bộ sưu tập lớn nhất các tác phẩm của cha Browne tại Hoa Kỳ, chúng tôi muốn chia sẻ những tác phẩm này và giới thiệu đến trường đại học nguồn tài liệu mới này.

Ông biết gì về mối liên hệ giữa ơn gọi của cha Browne và việc nhiếp ảnh của ngài?

Ơn gọi linh mục là điều hàng đầu trong cuộc đời cha Browne. Sở thích nhiếp ảnh bắt đầu từ thuở thiếu niên của ngài thật đáng chú ý, cả ở sự kiên trì theo đuổi lẫn những trải nghiệm cá nhân mà nó ghi lại.

Tôi chưa tìm thấy tài liệu xác nhận điều này, nhưng tôi cho rằng các bề trên đã cung cấp thiết bị nhiếp ảnh, phim và giấy ảnh khi ngài hỏi xin. Thỉnh thoảng ngài nhận thực hiện một số dự án thương mại và đăng ảnh trên các tạp chí. Tiền thu được từ các dự án này được gửi về cho vị quản lý tài chính của Tỉnh Dòng Tên, và dần tích lũy thành một quỹ hỗ trợ cho các sinh viên Dòng Tên.

Những đề tài thường gặp của cha Browne với tư cách "linh mục nhiếp ảnh gia" là gì?

Trong phần lớn sự nghiệp, cha Browne sử dụng sở thích nhiếp ảnh để khám phá Ái Nhĩ Lan và con người nơi đây. Lớn lên trong một gia đình khá giả và chỉ theo học các trường tư, việc gặp gỡ người dân Ái Nhĩ Lan, tìm hiểu các địa danh và phong tục là những khám phá mới mẻ và hào hứng đối với ngài.

Cha Moynihan với Ngựa nhỏ và Xe ngựa, Inch, Hạt Kerry, tháng 6 năm 1943, In bạc gelatin, 26,5 x 39,8 cm (hình ảnh), 30,4 x 41 cm (tờ giấy), Bảo tàng Nghệ thuật Raclin Murphy, Đại học Notre Dame, Quỹ Tài trợ Nhiếp ảnh Milly và Fritz Kaeser, 2024.001.070

Ngài thực hiện những chuyến đi đơn độc khắp đất nước bằng tàu hỏa và xe đạp vào thời kỳ đất nước còn biệt lập và kém phát triển về kinh tế. Điều này rất khác thường, bởi trong những thập niên đầu của nền Độc lập Ái Nhĩ Lan, các nhiếp ảnh gia thường tập trung vào các chủ đề về vẻ đẹp thiên nhiên và thành phố Dublin. Tư cách linh mục của ngài bảo đảm cho thiện ý của ngài và luôn nhận được sự tiếp đón nồng hậu.

Nhiếp ảnh giúp cha Browne gặp gỡ và ghi lại hình ảnh những con người đa dạng của Ái Nhĩ Lan, khám phá những vùng nông thôn và bờ biển còn nguyên sơ nơi họ sinh sống và làm việc, cũng như quan sát và lưu giữ lại phong tục tập quán và văn hóa của họ.

Mối liên hệ giữa cha Browne và tàu Titanic là gì?

Từ thuở nhỏ, Cha Browne đã say mê máy móc và phương tiện giao thông, bao gồm xe đạp, ô tô và tàu hơi nước. Ngài thường mang máy ảnh ra Cảng Cork để chụp tàu thuyền cùng các hệ thống hải quân và những người vận hành chúng.

Vào tháng Tư năm 1912, người chú của ngài là Đức cha Robert Browne, Giám mục Giáo phận Cobh, tặng ngài một vé hạng nhất để đi chặng đầu tiên của chuyến hải trình khai trương tàu RMS Titanic. Ngài đã chụp lại hành trình từ Southampton (Anh Quốc) đến Cherbourg (Pháp) rồi đến Queenstown (Cobh, Ái Nhĩ Lan). Các bức ảnh của ngài ghi lại chuyến đi, con tàu, cùng hành khách và thủy thủ đoàn. Cha Browne xuống tàu tại quê nhà trước khi con tàu khởi hành và gặp thảm họa trên Bắc Đại Tây Dương. Sau thảm kịch, các tờ báo và tạp chí đã tìm đến ngài và đăng nhiều bức ảnh ngài chụp tàu Titanic, điều này mang lại sự công nhận đầu tiên cho sự nghiệp nhiếp ảnh của ngài.

"Hết tốc lực tiến về phía trước vì…," Tàu RMS Titanic rời Queenstown (Cobh), Hạt Cork, tháng 4 năm 1912, In bạc gelatin, 42,5 x 61,5 cm (hình ảnh), 50,5 x 61,5 cm (tờ giấy), Bảo tàng Nghệ thuật Raclin Murphy, Đại học Notre Dame, Quỹ Tài trợ Nhiếp ảnh Milly và Fritz Kaeser, 2024.001.090

Ngài đã chứng kiến những gì trong Thế chiến thứ nhất?

Cha Browne được thụ phong linh mục vào tháng 7 năm 1915 và nhập ngũ làm tuyên úy quân đội trong Trung đoàn Vệ binh Ái Nhĩ Lan. (Khi ấy ngài chưa hoàn tất năm tập vụ, giai đoạn cuối cùng trong chương trình đào tạo Dòng Tên.) Ngài phục vụ tại Pháp và Flanders suốt Thế chiến thứ nhất. Cha Browne giảng lễ và phục vụ mục vụ cho những người bị thương, những người hấp hối và đã tử trận ngay tại tiền tuyến. Ngài nổi tiếng về lòng dũng cảm. Ngài bị thương năm lần, và chính phủ Anh đã tặng ngài Huân chương Thập tự Quân công, kèm theo phù hiệu tặng lần thứ hai, với lời biểu dương: "Vì lòng dũng cảm xuất chúng và sự tận tụy với bổn phận. … Sự can đảm và quyết tâm của ngài dưới làn đạn pháo nặng nề là tấm gương tuyệt vời cho tất cả mọi người." Chính phủ Pháp cũng trao tặng ngài Huân chương Chiến công (Croix de Guerre).

Xung phong tại Ploegsteert, Hainault, Bỉ, tháng 8 năm 1917, In bạc gelatin, 26,3 x 39,5 cm (hình ảnh), 31 x 41 cm (tờ giấy), Bảo tàng Nghệ thuật Raclin Murphy, Đại học Notre Dame, Quỹ Tài trợ Nhiếp ảnh Milly và Fritz Kaeser, 2024.001.084

Ngài được phép mang theo máy ảnh ra chiến trường, một đặc quyền hiếm có trong Quân đội Anh. Các bức ảnh ngài chụp về đồng đội, chiến sự, tiền tuyến và thời kỳ chiếm đóng hậu chiến tại Đức đều mang tính riêng tư và không nhằm mục đích công bố. Ngài sưu tập các bức ảnh chiến trường vào một tập ảnh và chỉ in một bức, "Canh gác trên sông Rhine," để chia sẻ với đồng đội trong Trung đoàn Vệ binh Ái Nhĩ Lan.

Điều gì ở tác phẩm của cha Browne khiến ông ấn tượng về mặt thẩm mỹ và/hoặc kỹ thuật?

Về thẩm mỹ, các bức ảnh của cha Browne thể hiện một nhãn quan bố cục tinh tế. Ngài khéo léo trong việc cân đối hình khối, dáng vẻ và sắc độ, đồng thời tạo ấn tượng mạnh mẽ theo đúng ý đồ của mình đối với người xem. Điều này một phần mang tính bản năng, một phần phản ánh việc tự nghiên cứu hội họa và điêu khắc trong trường học cũng như các chuyến thăm nhà thờ và bảo tàng, đặc biệt trong thời gian ngài ở Ý. Về sau, ngài tham dự các triển lãm nhiếp ảnh và thỉnh thoảng đóng góp tác phẩm tại đó.

Nhìn chung, ngài thích chụp người và nỗ lực kể chuyện qua hình ảnh. Đó là loại ảnh từng xuất hiện trên các tạp chí tranh ảnh phổ biến tại Anh Quốc (Illustrated London News, The Graphic, The Sketch, The Tatler) và Mỹ (Look, Life) trong phần lớn sự nghiệp của cha Browne.

Trong những thập niên trước sự nghiệp của ngài, nhiếp ảnh bắt đầu được xem như một loại hình nghệ thuật. Ngài là người ham đọc các tạp chí nhiếp ảnh nghiệp dư và chắc hẳn nắm rõ những cuộc tranh luận đang diễn ra.

Về kỹ thuật, cha Browne có khả năng liên tục cải tiến kỹ năng khi các thiết bị và quy trình mới ra đời. Điều này dường như đạt được nhờ đọc sách và tự thử nghiệm một mình. Dù là thành viên của các câu lạc bộ nhiếp ảnh Ái Nhĩ Lan, ngài dường như không giao lưu nhiều với các nhiếp ảnh gia khác.

Cha Browne chụp ảnh chủ yếu vì sở thích cá nhân, và các bức ảnh hiếm khi được rửa. Rất ít bản in gốc còn sót lại khi ngài qua đời. Tuy nhiên, vào năm 1985, khoảng 42.000 phim âm bản đã được phát hiện tại Kho Lưu trữ Tỉnh Dòng Tên ở Dublin. Các bức ảnh trong triển lãm được in vào năm 2023, đặc biệt dành cho trường Đại học Notre Dame, và hiện là một phần trong bộ sưu tập thường trực của Bảo tàng Nghệ thuật Raclin Murphy.

Ảnh trên cùng chụp Cha Francis Browne, SJ, bởi Cha Michael Garahy, SJ (1873–1962), do Bảo tàng Nghệ thuật Raclin Murphy, Đại học Notre Dame cung cấp