Ghi ơn Đức cha Lambert: Cảm tạ tiền nhân và sống trách nhiệm với hiện tại

TGPSG -- Nghi thức kết thúc giai đoạn điều tra cấp giáo phận trong án phong chân phước cho Đức cha Pierre Lambert de la Motte tại Tà Pao không dừng lại ở việc tri ân vị mục tử tiền nhân, nhưng còn gợi lên cho người tín hữu hôm nay một câu hỏi: chúng ta đang tiếp nối gia sản đức tin ấy như thế nào?

Việc kết thúc giai đoạn điều tra cấp giáo phận trong án phong chân phước và phong thánh cho Tôi tớ Chúa, Đức cha Pierre Lambert de la Motte, là dịp để Giáo hội tại Việt Nam bày tỏ lòng tri ân đối với vị mục tử đã góp phần xây dựng nền móng đời sống Giáo hội.

Từ sự kiện ấy, một câu hỏi được đặt ra cho người tín hữu hôm nay: chúng ta đang đón nhận và tiếp nối gia sản đức tin của các bậc tiền nhân như thế nào?

Nhìn lại cội nguồn và sự thận trọng của Giáo hội

Trong hai ngày 12 và 13-11-2026, cộng đoàn dân Chúa khắp nơi đã quy tụ về Trung tâm Thánh Mẫu Tà Pao (Giáo phận Phan Thiết) tham dự chương trình diễn nguyện, nghi thức kết thúc cuộc điều tra cấp giáo phận và Thánh lễ tạ ơn trong án phong chân phước và phong thánh cho Đức cha Pierre Lambert de la Motte.

Với các nữ tu Mến Thánh Giá, đây còn là cuộc trở về với người cha sáng lập và với lựa chọn làm nên căn tính đời thánh hiến của mình: yêu mến, bước theo Đức Giêsu Kitô chịu đóng đinh.

Với cộng đoàn tín hữu, sự kiện gợi lên lòng biết ơn đối với những người đã dành cả cuộc đời để Tin Mừng được đón nhận và bén rễ trên quê hương Việt Nam.

Đêm diễn nguyện 12-11-2026 đưa người tham dự đến gần hơn với cuộc đời một vị thừa sai cụ thể, với những chọn lựa, những cuộc lên đường và những hy sinh. Từ bỏ một cuộc sống nhiều bảo đảm để đến một vùng đất xa lạ, học cách hiểu con người và kiên trì phục vụ giữa những giới hạn của thời đại mình, đó là hành trình đòi hỏi lòng tin được thử thách từng ngày. 

Nhìn lại hành trình ấy, người tín hữu có thể hiểu thêm cái giá của gia sản mình đang đón nhận. Một cộng đoàn có linh mục chăm sóc, một giáo xứ có đời sống phụng vụ, những gia đình biết cầu nguyện và những người trẻ nghe được tiếng gọi dâng hiến: tất cả đã được vun đắp bằng công sức của biết bao người. Có những tên tuổi còn được ghi nhớ, cũng có những cuộc đời âm thầm đến mức hậu thế không còn biết rõ. Lòng tri ân dành cho Đức cha Lambert giúp chúng ta nhớ đến cả những con người ấy.

Sáng ngày 13-11, nghi thức kết thúc cuộc điều tra cấp giáo phận ghi nhận một bước tiến trong hành trình tìm hiểu cuộc đời, nhân đức và thanh danh thánh thiện của ngài.

Những tài liệu được thu thập, kiểm chứng và niêm phong cho thấy sự thận trọng cần có của Giáo hội khi tiến hành một án phong chân phước và phong thánh.

Lòng yêu mến dành cho một vị mục tử cần đi cùng sự tôn trọng sự thật. Vì thế, công việc nghiên cứu lịch sử, đối chiếu chứng từ và hoàn tất hồ sơ cũng là một cách phục vụ đức tin của cộng đoàn. Sự cẩn trọng ấy giúp lòng tôn kính có nền tảng, tránh để tình cảm hoặc mong đợi đi trước sự phân định của Giáo hội.

Tiến trình này vẫn còn được tiếp tục xem xét tại Tòa Thánh, mời gọi cộng đoàn không ngừng cầu nguyện, tìm hiểu di sản của Đức cha Lambert và để những điều tốt lành nơi cuộc đời ngài chất vấn cách sống của mình.

Bài học xây dựng Giáo hội bản địa và tinh thần hiệp hành

Một trong những điều đáng suy nghĩ là niềm thao thức xây dựng một Giáo hội có khả năng đảm nhận sứ mạng ngay trên quê hương mình. Việc chăm lo hàng giáo sĩ bản xứ và hình thành đời sống tu trì nữ qua Hội dòng Mến Thánh Giá cho thấy sự quan tâm đến tương lai lâu dài của cộng đoàn. Đức tin cần được nuôi dưỡng bởi những người hiểu ngôn ngữ, nếp sống, niềm vui và nỗi khổ của dân tộc mình.

Từ đó, có thể đọc lại một bài học mục vụ cho hôm nay. Một giáo xứ sẽ khó trưởng thành nếu mọi công việc chỉ tập trung nơi cha xứ; một cộng đoàn cũng khó có sức sống khi phần đông tín hữu chỉ chờ được hướng dẫn mà ít có cơ hội góp phần.

Đào tạo con người, tin tưởng trao trách nhiệm và kiên nhẫn đồng hành là những công việc cần thời gian, nhưng chính những công việc ấy giúp đời sống Giáo hội được bền vững. Tinh thần hiệp hành có thể bắt đầu từ những điều rất gần: mục tử dành thời gian nghe giáo dân; các hội đoàn biết cộng tác; người có kinh nghiệm sẵn lòng hướng dẫn người trẻ; những người ít được chú ý cũng có chỗ để trình bày nhu cầu và đóng góp của mình. Lòng biết ơn tiền nhân trở nên thiết thực khi giúp cộng đoàn hôm nay sống có trách nhiệm hơn với nhau.

Linh đạo Thập giá và sự nâng đỡ trong đời sống gia đình

Di sản ấy còn dẫn chúng ta đến trung tâm linh đạo của Đức cha Lambert: Đức Giêsu Kitô chịu đóng đinh. Đối với các nữ tu Mến Thánh Giá, đây là nền tảng của đời dâng hiến. Đối với người tín hữu sống giữa đời, linh đạo ấy cũng soi sáng cách yêu thương và phục vụ trong những hoàn cảnh thường ngày.

Tuy nhiên, nói đến thập giá cần có sự phân định. Người Kitô hữu không tìm kiếm đau khổ như một giá trị tự thân. Điều làm nên ý nghĩa của thập giá là tình yêu của Đức Kitô, Đấng tự nguyện hiến mình để cứu độ con người. Bước theo Người là học yêu thương đến mức chấp nhận phần khó nhọc của trách nhiệm, đồng thời biết bảo vệ sự sống và phẩm giá của nhau.

Trong gia đình, điều ấy có thể bắt đầu từ việc vợ chồng chịu ngồi lại sau một bất đồng. Có khi cần nói rõ điều làm mình tổn thương; có khi cần nhận lỗi, sửa một thói quen hoặc chia lại công việc để người kia bớt kiệt sức. Sự hy sinh có ý nghĩa khi giúp tình yêu được lớn lên trong sự thật. Cam chịu bạo lực, che giấu tổn thương hay để một người phải gánh mọi trách nhiệm không thể được xem là đòi hỏi của lòng yêu mến thập giá.

Giữa những nhọc nhằn của việc mưu sinh hay những đêm mất ngủ chăm sóc cha mẹ già, đức tin giúp các thành viên đem gánh nặng ấy vào lời cầu nguyện, tìm sức nâng đỡ nơi Chúa và nơi cộng đoàn.

Người biết phục vụ cũng cần được nghỉ ngơi, được lắng nghe và được giúp đỡ. Trong gia đình cũng như trong Giáo hội, chúng ta cùng mang gánh nặng cho nhau. Chính trong bầu khí ấy, con trẻ nhìn thấy những lựa chọn của người lớn mỗi ngày: các em học lòng tin cậy khi thấy cha mẹ cầu nguyện giữa khó khăn; học sự công bằng qua cách người lớn cư xử; học lòng thương xót khi chứng kiến một lỗi lầm được sửa chữa bằng sự thật và bao dung. Lời kinh trong gia đình có sức nuôi dưỡng đức tin khi đi cùng một đời sống biết quan tâm đến nhau.

Sống tinh thần thừa sai giữa lòng xã hội hôm nay

Tiếp nối gia sản thừa sai đòi hỏi mỗi thành phần dân Chúa biến đức tin thành hành động cụ thể trong chính môi trường sống của mình. Với linh mục và tu sĩ, việc trở về với linh đạo thập giá gợi lại câu hỏi về cách thi hành sứ vụ. Những chương trình, công trình và sinh hoạt mục vụ đều cần thiết, nhưng người đau yếu vẫn cần một cuộc thăm viếng, người đang khủng hoảng cần được lắng nghe, người mắc lỗi cần có cơ hội trở về. Có những việc phục vụ ít được biết đến, song lại giúp một con người giữ được niềm tin và đứng dậy sau đổ vỡ.

Với giáo dân, tinh thần thừa sai được thể hiện ngay trong cách làm việc và đối xử. Sự trung thực khi làm ăn, thái độ công bằng với người lao động, trách nhiệm trong lời nói và sự sẵn lòng giúp đỡ người gặp khó khăn đều có sức làm chứng. Trong môi trường truyền thông, điều ấy còn đòi hỏi biết kiểm chứng trước khi chia sẻ, tôn trọng danh dự người khác và tránh dùng lời đạo đức để gây thêm chia rẽ.

Bởi vậy, niềm vui tại Tà Pao còn mang theo một trách nhiệm mục vụ chung cho cả cộng đoàn. Giáo hội tại Việt Nam cần tiếp tục chăm lo cho những gia đình đang đứt gãy, những người trẻ mất phương hướng, những di dân thiếu nơi nương tựa và những người nghèo ít có tiếng nói. Gia sản thừa sai được tiếp nối khi cộng đoàn nhận ra họ, đến gần họ và dành cho họ một chỗ trong đời sống của mình.

Những tập hồ sơ được niêm phong đánh dấu phần việc đã hoàn thành của cuộc điều tra cấp giáo phận. Còn trong đời sống cộng đoàn, việc tìm hiểu và đón nhận di sản Đức cha Lambert vẫn cần được tiếp tục bằng học hỏi, cầu nguyện và thực hành đức tin.

Sau những ngày quy tụ tại Tà Pao, mỗi người trở về với gia đình, cộng đoàn và công việc quen thuộc. Ở đó, lòng tri ân có thể mang một hình hài cụ thể: một trách nhiệm được chu toàn, một tương quan được hàn gắn, một người đau khổ được đồng hành. Trong khi phó thác tiến trình án phong cho sự phân định của Giáo hội, người tín hữu hôm nay có thể bắt đầu từ những việc ấy để tiếp nối điều vị mục tử năm xưa đã dành trọn đời theo đuổi: giúp con người nhận biết, yêu mến Đức Kitô và sống tình yêu của Người giữa lòng dân tộc.