Đức Hồng y Parolin tại Liên hiệp quốc: “Khôi phục lòng tin” qua đối thoại, công lý và hòa bình

WHĐ (27/9/2026) - Phát biểu trước Đại hội đồng Liên hiệp quốc tại New York, Quốc vụ khanh Tòa thánh kêu gọi chấm dứt chiến tranh, tôn trọng luật pháp quốc tế, sử dụng trí tuệ nhân tạo cách có trách nhiệm và đổi mới chủ nghĩa đa phương.

Đức Hồng y Pietro Parolin kêu gọi cộng đồng quốc tế khôi phục lòng tin thông qua đối thoại, công lý và tôn trọng luật pháp quốc tế, đồng thời cảnh báo về việc ngày càng dựa vào sức mạnh và vũ lực trong các quan hệ quốc tế.

Phát biểu tại Phiên Thảo luận chung của Khóa họp thứ 81 Đại hội đồng Liên hiệp quốc tại New York hôm thứ Bảy (26/9), Quốc vụ khanh Tòa thánh chuyển lời chào của Đức Thánh cha Lêô XIV và nhận định chủ đề của năm nay, “Khôi phục lòng tin, quản lý sự chuyển đổi: Một Liên hiệp quốc mang lại kết quả cho mọi người”, là “một đòi hỏi cấp thiết về mặt luân lý và chính trị.”

Ngài nói: “Mọi thể chế quốc tế, vượt trên khuôn khổ pháp lý của mình, đều cần có lòng tin lẫn nhau giữa các thành viên để có thể hoạt động hữu hiệu,” đồng thời nhấn mạnh rằng lòng tin được vun đắp qua “sự tôn trọng lẫn nhau và đối thoại”, cũng như qua việc cam kết bảo vệ phẩm giá con người và công lý.

Một nền ngoại giao của đối thoại

Đức Hồng y Parolin nhấn mạnh sự đề cao của Đức Thánh cha Lêô XIV đối với hòa bình, công lý và sự thật như những nguyên tắc thiết yếu của hoạt động ngoại giao. Ngài nhắc lại lời kêu gọi của Đức Thánh Cha về việc chuyển từ “văn hóa quyền lực” sang một “nền văn hóa đàm phán” đích thực, trong đó đối thoại và ngoại giao trở thành những phương thế thông thường để giải quyết các xung đột.

Đức Hồng y Parolin nói: “Hòa bình không phải là một từ ngữ ‘tiêu cực’,” đồng thời nhắc rằng hòa bình đòi hỏi sự thật và công lý, và phải được xây dựng bằng những nỗ lực kiên trì nhằm thiết lập những mối tương quan công bằng giữa các quốc gia cũng như trong từng quốc gia.

Ngài nói thêm: “Hòa bình là hoa trái của công lý,” đồng thời chỉ ra rằng tình trạng bất bình đẳng, loại trừ, những vi phạm các quyền căn bản và việc không nhìn nhận người khác là anh chị em đều là những yếu tố góp phần gây ra xung đột.

Đức Hồng y cũng kêu gọi tái thúc đẩy các nỗ lực giải trừ quân bị, cảnh báo rằng những quan tâm chính đáng về quốc phòng không được biến thành một cuộc chạy đua tái vũ trang quy mô lớn.

Phẩm giá con người và trí tuệ nhân tạo

Một phần đáng kể trong bài phát biểu tập trung vào những biến chuyển về công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo.

Đức Hồng y Parolin nói: “Trong một thời đại có nguy cơ giản lược con người thành người tiêu dùng, dữ liệu hoặc công cụ,” Đức Thánh cha Lêô XIV khẳng định rằng “con người vẫn là thước đo của mọi tiến bộ.”

Ngài nêu bật những vấn đề luân lý do các hệ thống vũ khí huỷ diệt tự động đặt ra, đồng thời nhấn mạnh rằng trách nhiệm đối với việc sử dụng vũ lực gây chết người không thể được chuyển giao cho máy móc.

Ngài nói: “Quyết định sử dụng vũ lực gây chết người không thể được ủy thác cho những quy trình không minh bạch hoặc tự động, nhưng phải luôn đặt dưới quyền kiểm soát hữu hiệu, có ý thức và có trách nhiệm của con người.”

Ngài cho biết Tòa thánh ủng hộ một khuôn khổ quốc tế có khả năng hạn chế cuộc chạy đua vũ trang về công nghệ, đồng thời bảo đảm trách nhiệm giải trình và bảo vệ dân thường. Công nghệ phải tôn trọng “tính ưu việt của con người,” để lương tâm và tự do của con người định hướng sự phát triển công nghệ cũng như xác định những giới hạn của nó.

Lời kêu gọi hòa bình tại Ukraine và Trung Đông

Đức Hồng y Parolin đề cập đến một số cuộc xung đột đang diễn ra, kêu gọi lập tức chấm dứt các hành động thù địch và trở lại với con đường ngoại giao.

Về Ukraine, ngài cho biết sau hơn bốn năm chiến tranh, số người thiệt mạng vẫn tiếp tục gia tăng. Ngài nói: “Hòa bình không thể bị trì hoãn; vũ khí phải im tiếng và các cuộc oanh kích phải chấm dứt,” đồng thời kêu gọi ủng hộ “một lệnh ngừng bắn ngay lập tức, toàn diện và hữu hiệu.”

Liên quan đến cuộc xung đột Israel-Palestine, Tòa thánh tái khẳng định lời kêu gọi chấm dứt bạo lực chống lại dân thường Palestine tại Bờ Tây. Đức Hồng y Parolin cũng bày tỏ quan ngại về cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Gaza, khi dẫn chứng tình trạng tàn phá trên diện rộng, di dời quy mô lớn và những thiếu thốn nghiêm trọng; đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế nỗ lực hướng tới giải pháp hai Nhà nước “nhằm kiến tạo một nền hòa bình công bằng và lâu dài.”

Ngài cũng đề cập đến các cuộc xung đột và những tình trạng khẩn cấp nhân đạo tại khu vực Vùng Vịnh, Myanmar, Suđan, Nam Suđan, Sômalia, Cộng hòa Dân chủ Congô, Mozambique, Vênêzuêla, Haiti và nhiều nơi khác, liên tục kêu gọi đối thoại, trợ giúp nhân đạo, hòa giải và tôn trọng phẩm giá con người.

Bảo vệ phẩm giá con người

Bài phát biểu của Đại diện Tòa thánh cũng nhấn mạnh tính phổ quát của các quyền con người và việc bảo vệ những người dễ bị tổn thương nhất, trong đó có những người di cư và tị nạn.

Đức Hồng y Parolin nói: “Phẩm giá không tùy thuộc vào vị trí địa lý hay địa vị kinh tế-xã hội.” Ngài nói thêm: “Những người di cư, hoặc bị buộc phải di tản, luôn giữ nguyên phẩm giá của mình.”

Ngài cũng nhấn mạnh quyền tự do tôn giáo, đồng thời lên án sự phân biệt đối xử, bạo lực và bách hại nhắm vào các Kitô hữu cũng như các cộng đồng tôn giáo khác.

Ngài nói: “Bảo vệ quyền tự do của bất kỳ cộng đồng nào cũng là củng cố quyền tự do của tất cả mọi người.”

Đổi mới chủ nghĩa đa phương

Trở lại với chủ đề của Đại hội đồng, Đức Hồng y Parolin thừa nhận rằng “chủ nghĩa đa phương đang lâm vào khủng hoảng,” nhưng đồng thời nhấn mạnh rằng chính điều này càng làm cho việc đổi mới sự hợp tác quốc tế trở nên cần thiết hơn.

Ngài nói: “Cuộc khủng hoảng của chủ nghĩa đa phương không làm giảm tầm quan trọng của nó.” Theo ngài, điều cần thiết là “ý chí bảo vệ công lý thay vì sử dụng bạo lực; ý chí bảo vệ nền pháp trị thay vì khuất phục trước sự thống trị; ý chí chọn hòa bình thay vì hủy diệt.”

Đức Hồng y Parolin phát biểu tại Phiên Thảo luận chung của Đại hội đồng Liên hiệp quốc. (ANSA)

Ban Biên tập Vatican News (vaticannews.va)