Chúng ta tôn kính Đức Mẹ như thế nào?

Trích từ bộ sưu tập “Các Cuộc hiện ra của Đức Trinh Nữ Maria trên thế giới” do Thánh Carlo Acutis khởi xướng. Đức Cha Raffaello Martinelli, Giám mục Giáo phận Frascati (Ý) trình bày cách chúng ta cách tôn kính Đức Trinh Nữ Maria dưới ánh sáng của Tin Mừng, Hiến Chế Tín Lý Về Giáo Hội - Lumen Gentium của Công Đồng Vatican II, Tông Huấn Marialis Cultus 1974 của Đức Phaolô VI, Thông điệp Redemptoris Mater 1987 của Đức Gioan Phaolô II và Giáo lý Hội Thánh Công Giáo.

Chuyển ngữ: Hạo Nhiên
Hiệu đính: Lm. F.X. Bùi Nguyên Duy

Đức Maria Rất Thánh là ai?
Đức Maria Rất Thánh là một người con của dân Ítraen, một thiếu nữ Do Thái từ Nadarét thuộc Galilê, “một trinh nữ ​đã đính hôn với một người tên là Giuse, thuộc dòng dõi vua Đavít.” (Lc 1,26-27). “Mẹ trổi vượt trong số các kẻ khiêm nhu và người nghèo của Chúa là những người tin tưởng hy vọng và lãnh nhận ơn cứu độ từ nơi Chúa. Với người Thiếu Nữ Xion tuyệt vời, sau thời gian lâu dài mong đợi lời hứa được thực hiện, thời giờ đã mãn và nhiệm cục mới đã được thiết lập” (LG, 55). 

“Ôi Mẫu Trinh tuyệt vô song trời đất
Cực khiêm nhường, cực thánh, cực cao sang
Mẹ cứu sinh, nương tử Chúa Thiên Đàng
Ngai Vương Nữ, đường thấp hèn tôi tớ!
Đức Khôn Ngoan tiền định từ muôn thuở
Để nâng cao phẩm giá của người đời
Cho Thánh Linh rợp bóng hiến Ngôi Lời
Tình nhập thể đầu thai từ thuở ấy”
(Dante Alighieri, Thần Khúc - Thiên Đàng, Thiên Khúc XXXIII, 1)

 

Mối tương quan giữa Đức Maria và Chúa Kitô là gì?
Chúa Giêsu Kitô đã được thụ thai trong cung lòng Đức Trinh Nữ Maria.

Việc thụ thai này đã xảy ra như thế nào?
Bằng quyền năng của Chúa Thánh Thần, không có sự can thiệp của người nam. “Đức Maria được mời gọi cưu mang Đấng mà nơi Người “tất cả sự viên mãn của thần tính hiện diện cách cụ thể” (Cl 2,9). Lời phúc đáp thần linh cho vấn nạn của Mẹ: “Việc ấy sẽ xảy ra cách nào, vì tôi không biết đến việc vợ chồng?” (Lc 1,34) đã được đưa ra là nhờ quyền năng của Chúa Thánh Thần: “Thánh Thần sẽ ngự xuống trên bà” (Lc 1,35). Chúa Thánh Thần, là “Chúa và là Đấng ban sự sống”, được sai đến để thánh hóa cung lòng Đức Trinh Nữ Maria và làm cho Mẹ thụ thai một cách thần linh, khi tác động để Mẹ cưu mang Con vĩnh cửu của Chúa Cha trong nhân tính được đảm nhận từ nhân tính của Mẹ.” (Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo, 484-485). Việc thụ thai đồng trinh cho thấy Chúa Giêsu thực sự là Con Thiên Chúa.

“Vô Nhiễm Nguyên Tội” có nghĩa là gì?
“Từ muôn thuở và một cách hoàn toàn nhưng không, Thiên Chúa đã chọn Đức Maria làm Mẹ của Con mình. Để chu toàn sứ mạng này, Mẹ đã được ơn vô nhiễm ngay từ lúc được thụ thai. Điều này có nghĩa là, nhờ ân sủng của Thiên Chúa và đón nhận trước công nghiệp của Đức Giêsu Kitô, Đức Maria đã được gìn giữ khỏi tội nguyên tổ ngay từ lúc được thụ thai.” (Bản Toát Yếu Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo, 96).

Đức Maria là Đấng thánh thiện vẹn toàn theo nghĩa nào?
Theo nghĩa Mẹ chưa bao giờ bị tội lỗi làm hư hoại trong suốt cuộc đời mình; Mẹ “không vương nhiễm vết nhơ tội lỗi, như được chính Chúa Thánh Thần nhào nắn, và được tác thành như một tạo vật mới.” (LG, 56). Mẹ là “Đấng đầy ơn phúc” (Lc 1,28).

Đức Maria có phải là Đấng “Trọn Đời Đồng Trinh”?
Đức tin Kitô Giáo khẳng định sự đồng trinh thực sự và vĩnh viễn của Đức Maria, cả trong việc sinh hạ Người Con duy nhất là Chúa Giêsu. Mẹ “vẫn còn đồng trinh khi thụ thai Con mình, đồng trinh khi sinh Con, đồng trinh khi bồng ẵm Người, đồng trinh khi cho Người bú mớm, là người mẹ đồng trinh, vĩnh viễn đồng trinh” (Thánh Augustinô). Đức Maria là Trinh Nữ trong thân xác và là Trinh Nữ trong tâm hồn: trong suốt cuộc đời, Mẹ đã luôn luôn và hoàn toàn phó thác mình cho thánh ý Thiên Chúa; Mẹ luôn là “nữ tỳ của Chúa” (Lc 1,38). Sự đồng trinh của Đức Maria cũng cho thấy sáng kiến tuyệt đối và nhưng không của Thiên Chúa trong các hành động của Người. Sau khi Chúa Giêsu sinh ra, Đức Maria đã không có người con nào khác, vẫn trọn đời đồng trinh trước, trong và sau khi sinh hạ.

Tại sao Kinh Thánh nói đến anh chị em của Chúa Giêsu?
Trong Cựu Ước cũng như giữa những người đương thời với Chúa Giêsu, người ta thường gọi cả những người bà con gần là anh chị em. Ngoài ra, ngay trong thời đại chúng ta, các linh mục cũng gọi giáo dân là anh chị em, để biểu thị mối dây liên kết đặc biệt hiệp nhất tất cả mọi người trong Chúa Giêsu Kitô.

Mối tương quan giữa Đức Maria và Chúa Giêsu như thế nào?
Trong suốt cuộc đời trần thế, Đức Maria luôn duy trì mối tương quan đặc biệt với Con của Mẹ là Chúa Giêsu. Cuộc đời trần thế của Mẹ Thiên Chúa thực sự được đánh dấu bởi sự hòa hợp hoàn hảo với nhân tính của Chúa Con và bởi sự tận hiến trọn vẹn cho công trình cứu chuộc của Người "khi đón nhận ý muốn cứu độ của Thiên Chúa với trọn cả tấm lòng và không bị tội lỗi nào ngăn trở, ngài đã muốn nên như người nữ tỳ của Chúa để hoàn toàn hiến mình cho ngôi vị và công trình của Con ngài, đồng thời nhờ ân sủng của Thiên Chúa toàn năng" (LG, 56).

"Sự liên kết giữa người Mẹ và người Con trong công trình cứu độ được tỏ rõ từ khi Đức Kitô được thụ thai cách trinh khiết cho đến lúc chết" (LG, 57).

Mẹ là môn đệ trung thành của Chúa Kitô. Ngay cả câu trả lời của Chúa Kitô: "Ai là mẹ tôi? Mẹ tôi chính là người thi hành ý muốn của Cha tôi" (x. Mc 3,33-35), thoạt nghe có vẻ hơi xúc phạm đến Mẹ Người, nhưng thực ra lại bày tỏ lời ca ngợi lớn lao nhất dành cho Đức Maria, cho thấy rằng sự cao cả đích thực của Mẹ nằm ở chỗ Đức Maria, trước và hơn bất cứ thụ tạo nào khác, đã thực thi thánh ý của Chúa Cha.

Các tín điều về Đức Maria là gì?
Đó là: Thiên Chức Làm Mẹ Thiên Chúa của Đức Maria (tước hiệu Mẹ Thiên Chúa, Theotokos, được tuyên tín tại Công Đồng Êphêsô, năm 431); Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội (Đức Piô IX định tín trong Tông sắc Ineffabilis Deus, ngày 08/12/1854); Đức Mẹ Đồng Trinh Trọn Đời (Công Đồng Latêranô, năm 649); Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời (Đức Piô XII định tín trong Tông hiến Munificentissimus Deus, ngày 01/11/1950). 

Các tín điều này, dù được công bố sau này trong lịch sử Hội Thánh, đều đã được chứa đựng trong Mạc Khải Thần Linh và đã được Hội Thánh tin nhận từ thuở khởi đầu. Điều này giúp xác định đức tin ấy một cách chính xác, trọng thể và dứt khoát hơn. "Huấn quyền Hội Thánh thực thi trọn vẹn quyền bính nhận từ Đức Kitô khi ấn định các tín điều, tức là khi công bố, dưới hình thức buộc dân Kitô Giáo phải tin, những chân lý được chứa đựng trong mặc khải của Thiên Chúa, hoặc cả khi công bố một cách dứt khoát những chân lý có liên hệ tất yếu với các chân lý đó." (GLHTCG, 88). "Tín điều là những ánh sáng trên con đường đức tin của chúng ta, soi sáng và làm cho con đường đức tin ấy được an toàn. Ngược lại, nếu chúng ta sống ngay thẳng, trí tuệ và tâm hồn chúng ta sẽ mở rộng đón nhận ánh sáng các tín điều." (GLHTCG, 89).

Đức Maria được gọi là Mẹ Thiên Chúa theo nghĩa nào?
Hội Thánh tuyên bố Đức Maria là Mẹ Thiên Chúa vì Chúa Giêsu, là Người Con đích thực của Mẹ theo huyết nhục, chính là Người Con được Chúa Cha hằng hữu sinh ra trong bản tính thần linh, là Ngôi Hai trong Ba Ngôi Cực Thánh: chính Thiên Chúa. Chúa Giêsu Kitô "theo bản tính Thiên Chúa là Con tự nhiên của Chúa Cha, theo bản tính nhân loại là con tự nhiên của mẹ Người, nhưng đúng nghĩa là Con của Chúa Cha trong cả hai bản tính" (Công đồng Friuli, Bản Tuyên tín, năm 796).

Việc Đức Maria Hồn Xác Lên Trời có nghĩa là gì?
Việc Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời có nghĩa là: sự nên đồng hình đồng dạng trọn vẹn với Người Con đã chiến thắng sự chết; một sự thông phần đặc biệt của Đức Maria vào sự Phục Sinh của Người Con; một sự tiên báo và biểu tượng độc nhất cho sự sống lại của chúng ta sẽ diễn ra vào ngày cánh chung: Mẹ cho chúng ta thấy ý nghĩa và cùng đích của thân xác được thánh hóa nhờ ân sủng. Trong thân xác vinh hiển của Đức Maria, chính thụ tạo vật chất đã bắt đầu mang trong mình điều gì đó thuộc về thân xác phục sinh của Chúa Kitô.

Mối tương quan giữa Đức Maria và Chúa Cha là gì?
Những kỳ công được thực hiện nơi Đức Maria là hoa trái của hành động vĩ đại và nhưng không của Chúa Cha. Trước hồng ân ân sủng và ơn cứu độ nhưng không của Thiên Chúa, Đức Maria đáp lại bằng sự gắn bó đức tin mau mắn và trọn vẹn. "Phúc cho bà là kẻ đã tin rằng lời Chúa phán cùng bà sẽ được thực hiện" (Lc 1,45).

"Ngay từ thuở ban đầu, Đức Maria đã là dấu chỉ vĩ đại, với ánh mắt hiền mẫu và thương xót, về sự gần gũi của Chúa Cha và của Chúa Kitô, Đấng mà Mẹ mời gọi chúng ta hiệp thông" (Văn kiện Puebla, số 282).

Khi chọn Mẹ làm Mẹ của toàn thể nhân loại, Cha trên trời muốn mặc khải, có thể nói như vậy, chiều kích mẫu tử trong sự dịu dàng thần linh và sự chăm sóc của Người dành cho con người mọi thời đại.

Mối tương quan giữa Đức Maria và Chúa Thánh Thần là gì?
Mầu nhiệm Đức Trinh Nữ Maria làm nổi bật hành động của Chúa Thánh Thần, Đấng đã thực hiện việc thụ thai Hài Nhi trong cung lòng Mẹ và liên tục hướng dẫn đời sống Mẹ. Các tước hiệu Đấng An Ủi, Đấng Bào Chữa, Đấng Phù Trợ được lòng đạo đức của dân Kitô giáo dành cho Đức Maria không làm lu mờ mà còn tôn vinh hành động của Chúa Thánh Thần và giúp các tín hữu hưởng nhờ các ân huệ của Người.

Sự cộng tác của Đức Maria với Chúa Thánh Thần, được biểu lộ trong biến cố Truyền Tin và Thăm Viếng, thể hiện qua thái độ ngoan ngùy liên lỉ trước sự linh hứng của Đấng Bảo Trợ.

Là người phụ nữ cầu nguyện đích thực, Đức Trinh Nữ đã kêu cầu Chúa Thánh Thần hoàn thành công trình đã khởi sự trong việc thụ thai, để Hài Nhi được lớn lên "trong khôn ngoan, tuổi tác và ân sủng, trước mặt Thiên Chúa và người ta" (Lc 2,52). Dưới khía cạnh này, Đức Maria được giới thiệu như mẫu gương cho các bậc cha mẹ, cho thấy sự cần thiết phải nhờ cậy Chúa Thánh Thần để tìm ra con đường đúng đắn trong nhiệm vụ giáo dục đầy khó khăn.

Chắc chắn Mẹ đã hiện diện khi Chúa Thánh Thần được đổ tràn vào ngày Lễ Ngũ Tuần. Thánh Thần, Đấng đã cư ngụ trong Đức Maria sau khi thực hiện những kỳ công ân sủng nơi Mẹ, nay lại ngự xuống trong tâm hồn Mẹ, thông ban các ân huệ và đặc sủng cần thiết cho việc thi hành thiên chức làm Mẹ thiêng liêng.

Đức Maria đã tham dự vào đời sống và kinh nguyện của cộng đoàn Kitô hữu tiên khởi. Thánh Luca thuật lại rằng cộng đoàn thuở ban đầu của Giáo hội không chỉ gồm các Tông đồ và Môn đệ, mà còn có các phụ nữ, trong số đó thánh Luca đặc biệt nêu tên duy nhất "bà Maria, Thân Mẫu Đức Giêsu" (Cv 1,14).

Ngay cả bây giờ, trong đời sống Giáo hội, "Mẹ được cũng chính Thánh Thần ấy mời gọi cộng tác cách hiền mẫu với Người. Người liên tục đánh thức trong ký ức Giáo hội những lời Chúa Giêsu nói với Môn đệ Yêu dấu: 'Đây là mẹ con!' và Người mời gọi các tín hữu yêu mến Đức Maria như Chúa Kitô đã yêu mến Mẹ. Mỗi khi mối liên kết với Đức Maria được thâm sâu hơn, Chúa Thánh Thần càng hoạt động phong phú hơn cho đời sống Giáo hội."

Mối tương quan giữa Đức Maria và Hội Thánh là gì?
Đức Maria Rất Thánh là: một thành viên của Hội Thánh; là Mẹ của Hội Thánh; là mẫu gương của Hội Thánh; là Đấng chuyển cầu cho Hội Thánh.

Đức Maria thuộc về Giáo hội theo cách nào?
Mẹ là người chị của chúng ta, phần tử siêu việt của Giáo hội. Mẹ là người đầu tiên được cứu chuộc, được Chúa Kitô cứu "theo cách thức cao cả nhất" trong đặc ân Vô Nhiễm Nguyên Tội (x. Tông hiến Ineffabilis Deus, Đức Piô IX, Acta 1, 605) và được đổi mới hoàn toàn, tràn đầy ân sủng của Chúa Thánh Thần.

Tại sao Đức Maria là Mẹ của Hội Thánh?
Bởi vì “Mẹ đã sinh hạ Người Con, Đấng được Thiên Chúa đặt làm trưởng tử giữa đàn em đông đảo (x. Rm 8,29) chính là các tín hữu, người Mẹ đã cộng tác vào việc sinh hạ và giáo dục họ với tình hiền mẫu.” (LG, 63); trên đồi Canvê, Chúa Giêsu, với những lời “Này là con bà”, “Này là Mẹ con” (Ga 19,26-27), đã ban Đức Maria làm Mẹ trong sự tiền dự cho tất cả những ai sẽ đón nhận Tin Mừng cứu độ; Đức Maria cộng tác vào việc sinh ra và phát triển sự sống thần linh trong các chi thể của Chúa Kitô. Mẹ là Mẹ của Hội Thánh trong trật tự ân sủng. "Vai trò làm mẹ nhân loại của Đức Maria không hề xóa mờ hay giảm thiểu vai trò trung gian duy nhất của Đức Kitô, nhưng càng tỏ rõ sức mạnh của Người. Thật vậy, ảnh hưởng có sức cứu độ của Đức Trinh Nữ trên nhân loại không phát sinh từ một sự cần thiết khách quan nào, nhưng từ ý định nhân lành của Thiên Chúa, và bắt nguồn từ công nghiệp dư tràn của Đức Kitô, ảnh hưởng ấy khởi xuất từ vai trò trung gian của Đức Kitô, hoàn toàn tuỳ thuộc vào đó, và kín múc tất cả sức mạnh cũng từ đó." (LG, 60).

Đức Maria là mẫu gương của Giáo hội theo nghĩa nào?
Mẹ là hình ảnh và sự thực hiện hoàn hảo nhất của Giáo hội. Mẹ là mẫu gương của Giáo hội trong thiên chức làm mẹ và trong đức trinh khiết.

Trong thiên chức làm mẹ: "Giáo hội... nhờ đón nhận Lời Chúa trong đức tin, cũng trở thành mẹ. Qua việc rao giảng, “Giáo Hội sinh hạ con cái, những người được thụ thai bởi phép Chúa Thánh Thần và được Thiên Chúa sinh ra cho đời sống mới và bất diệt.” (LG, 64).

Trong đức trinh khiết: “Giáo Hội cũng là trinh nữ vì đã giữ gìn toàn vẹn và tinh tuyền lòng tin dành cho Đấng Phu Quân, và noi gương người mẹ của Chúa mình, nhờ thần lực của Thánh Thần, Giáo Hội cũng gìn giữ thật tinh tuyền đức tin toàn vẹn, đức cậy bền vững và đức mến chân thành”. (LG, 64).

Chắc chắn Mẹ là tấm gương cao vời nhất về sự thanh khiết và hiến thân trọn vẹn cho Chúa đối với tất cả mọi người. Tuy nhiên, một cách đặc biệt, Mẹ gợi hứng cho các trinh nữ Kitô giáo và những ai tận hiến cho Chúa một cách triệt để và duy nhất trong các hình thức khác nhau của đời sống thánh hiến.

Mẹ khích lệ mọi Kitô hữu sống đức khiết sạch cách đặc biệt dấn thân theo bậc sống của mình và phó thác bản thân cho Chúa trong mọi hoàn cảnh cuộc sống. Mẹ, Đấng là Cung Thánh của Chúa Thánh Thần tuyệt hảo, giúp các tín hữu tái khám phá thân xác mình là đền thờ của Thiên Chúa (x. 1 Cr 6,19) và tôn trọng phẩm giá cao quý và sự thánh thiện của thân xác.

"Do đó, trong công cuộc Tông đồ, thật chí lý khi Giáo Hội nhìn lên người đã sinh ra Đức Kitô, Đấng đã thụ thai bởi phép Chúa Thánh Thần và được Đức Trinh nữ sinh ra, để nhờ Giáo Hội, Đức Kitô cũng được sinh ra và lớn lên trong lòng các tín hữu. Trong cuộc sống, Đức Trinh Nữ đã là tấm gương của tình yêu thương mang đậm tính cách hiền mẫu, một tình yêu cần được thể hiện cách sống động nơi tất cả những ai đang cộng tác vào sứ mệnh Tông đồ của Giáo Hội để tái sinh nhân loại." (LG, 65).

Đức Maria là hình ảnh cánh chung của Giáo hội, theo nghĩa là Mẹ đã là điều mà Giáo hội, đang lữ hành trên trần thế, một ngày kia sẽ trở thành vào ngày tận thế.

Đức Maria là mẫu gương sự thánh thiện của Giáo hội theo nghĩa nào?
Đức Maria là Đấng thánh thiện vẹn toàn, vì "đầy ân sủng" (Lc 1,28). Mẹ là mẫu mực của sự thánh thiện đích thực cho cộng đoàn các tín hữu, sự thánh thiện mà Mẹ hoàn thành trong sự kết hợp với Chúa Kitô.

"Nếu như Giáo Hội đã đạt tới sự toàn thiện trong Đức Trinh Nữ diễm phúc, nhờ đó không còn vết nhơ hay nét nhăn (x. Ep 5,27), thì các Kitô hữu vẫn còn phải cố gắng chiến thắng tội lỗi để lớn lên trong sự thánh thiện" (LG, 65).

Trên hành trình tiến đến sự thánh thiện, những ai tin vào Chúa Kitô cảm thấy được khích lệ bởi Mẹ, Đấng là mẫu gương các nhân đức.

"Nhờ sốt sắng suy niệm và chiêm ngắm Đức Maria trong ánh sáng của Ngôi Lời nhập thể, Giáo Hội cung kính hòa nhập cách sâu xa hơn vào mầu nhiệm nhập thể cao cả, và ngày càng nên giống Phu quân mình hơn." (LG, 65).

Sự thánh thiện Kitô giáo được thực hành trong đời sống đức tin, đức cậy và đức mến sâu xa. Trong cả ba nhân đức đối thần này, Đức Maria là mẫu gương tuyệt hảo. Cụ thể:

Về đức tin: gương của Mẹ khích lệ Dân Thiên Chúa thực hành đức tin và đào sâu, phát triển nội dung đức tin, giữ gìn và suy niệm trong lòng các biến cố cứu độ.

Về đức cậy: khi nghe sứ điệp của thiên thần, Đức Trinh Nữ là người đầu tiên hướng niềm hy vọng về Vương quốc vô cùng vô tận mà Chúa Kitô được sai đến để thiết lập.

Về đức mến: nhờ đức ái rạng ngời của Đức Maria, có thể gìn giữ sự hòa hợp và tình huynh đệ trong Giáo hội qua mọi thời đại.

Đức Maria cộng tác vào công trình Cứu chuộc theo nghĩa nào?
Thánh Augustinô đã gọi Đức Trinh Nữ Maria là người cộng tác vào công trình cứu chuộc của Đức Kitô (x. De Sancta Virginitate, 6; PL 40, 399), một tước hiệu nhấn mạnh hành động của Đức Maria vừa phụ thuộc vừa kết hợp với hành động của Chúa Kitô, Đấng Cứu Chuộc.

Mẹ cộng tác "cách đặc biệt... bằng đức vâng phục, đức tin, đức cậy và đức ái nồng cháy vào công trình của Đấng Cứu Thế." Hoa trái cao cả của sự cộng tác này là thiên chức làm Mẹ phổ quát: "Chính vì thế, trên bình diện ân sủng, Ngài thật là Mẹ của chúng ta." (LG, 61).

Đó là sự cộng tác đặc biệt mà Thiên Chúa ban cho Mẹ. Trong sự kết hợp với Chúa Kitô và dưới quyền Người, Mẹ đã cộng tác cách độc nhất vô nhị vào việc mang lại ân sủng cứu độ cho toàn thể nhân loại, nhờ:

• thiên chức làm Mẹ Thiên Chúa đối với Chúa Kitô;
• sự kết hợp của Mẹ với hy lễ Chúa Kitô: cùng đau khổ với Người khi Người chịu chết trên Thập Giá, "Mẹ đã cộng tác vào công trình của Đấng Cứu Thế một cách hoàn toàn riêng biệt" (LG, 61);
• sự đóng góp đặc biệt mà Mẹ cũng thực hiện cho đời sống Giáo hội, mà Mẹ là Mẹ, suốt dòng thế kỷ cho đến ngày tận thế, tiếp tục nâng đỡ cộng đoàn Kitô hữu và mọi tín hữu trên hành trình tiến đến sự thánh thiện và trong việc quảng đại hoạt động cho sứ mạng loan báo Tin Mừng.

Mối tương quan giữa Đức Maria và phụ nữ là gì?
Mẹ là "Đấng được chúc phúc giữa các phụ nữ." Nơi Mẹ, Thiên Chúa đã ban cho người phụ nữ một phẩm giá có chiều kích bất ngờ. Nơi Đức Maria, Tin Mừng đã đi vào nữ tính, cứu chuộc và tôn vinh nữ tính. Điều này có tầm quan trọng hàng đầu cho chân trời văn hóa của chúng ta, trong đó người phụ nữ cần được trân trọng hơn nữa, đồng thời xác định rõ ràng và đầy đủ hơn vai trò mà người phụ nữ đảm nhận trong xã hội. Đức Maria là bảo chứng cho sự cao cả của nữ giới, cho thấy một cách đặc thù thế nào là phụ nữ với ơn gọi làm linh hồn, một hồng ân có khả năng linh hóa thể xác và nhập thể tinh thần" (Văn kiện Puebla, số 299).

Đức Maria thực hiện nơi mình một cách mẫu mực và cao vời hai chiều kích, hai ơn gọi của người phụ nữ: trinh khiết và làm mẹ.

Đức Maria đã sống, theo cách riêng biệt và duy nhất của người phụ nữ, sự kết hợp giữa mẹ và con.

Chúng ta tôn kính Đức Maria như thế nào?
Từ thuở ban đầu, giữa các Kitô hữu luôn có sự tôn kính đặc biệt dành cho Đức Trinh Nữ Maria. Tuy nhiên, "nhất là từ Công Đồng Êphêsô, Dân Thiên Chúa đã gia tăng lòng tôn kính Đức Maria cách lạ lùng, với thái độ tôn kính, mến yêu, cầu khẩn và noi gương" (LG, 66). Điều này được biểu hiện đặc biệt trong các lễ phụng vụ, trong đó từ đầu thế kỷ V, "ngày kính Đức Maria Theotokos" đã có tầm quan trọng đặc biệt, được cử hành vào ngày 15 tháng 8 tại Giêrusalem và sau đó trở thành Lễ An Giấc (Dormitio) hay Lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời.

Việc tôn sùng Đức Maria đã phát triển cho đến thời đại chúng ta với sự liên tục kỳ diệu, xen kẽ giữa những giai đoạn phát triển rực rỡ và những giai đoạn thử thách, mà tuy vậy thường có công thúc đẩy sự canh tân sâu sắc hơn.

"Sau Chúa Con nhưng vượt trên toàn thể các thiên thần và loài người, nhờ ân sủng Thiên Chúa, Đức Maria, người đã tham dự vào các mầu nhiệm của Đức Kitô, được tôn vinh là Thánh Mẫu Thiên Chúa, vì thế Mẹ đáng được Giáo Hội tôn kính và sùng mộ cách đặc biệt." (LG, 66). Sự tôn kính này mang một nét độc đáo không thể lặp lại vì liên quan đến một nhân vị duy nhất xét về sự hoàn thiện cá nhân và sứ mạng của Mẹ.

"Sự sùng kính rất đặc biệt này... khác biệt một cách căn bản với sự thờ phượng dành cho Ngôi Lời Nhập Thể cũng như cho Chúa Cha và Chúa Thánh Thần, và hết sức thúc đẩy sự thờ phượng ấy." "Các lễ phụng vụ dành cho Mẹ Thiên Chúa và kinh nguyện kính Đức Mẹ, chẳng hạn kinh Mân Côi, 'bản tóm lược toàn bộ Tin Mừng,' diễn tả lòng sùng kính Đức Trinh Nữ Maria" (GLHTCG, 971).

Tuy nhiên, sự tôn kính của các tín hữu dành cho Đức Maria, dù vượt trên sự tôn kính dành cho các thánh khác, vẫn thấp hơn sự thờ phượng tôn thờ chỉ dành cho Thiên Chúa.

Dẫu vậy, có sự liên tục giữa việc tôn sùng Đức Maria và việc thờ phượng Thiên Chúa: thực vậy, vinh dự dành cho Đức Maria được quy hướng và dẫn đến việc tôn thờ Ba Ngôi Chí Thánh.

Sự tôn kính của các Kitô hữu dành cho Đức Trinh Nữ thúc đẩy việc thờ phượng Ngôi Lời Nhập Thể, Chúa Cha và Chúa Thánh Thần. "Giáo Hội đã chấp nhận nhiều hình thức tôn sùng Mẹ Thiên Chúa trong khuôn khổ giáo lý lành mạnh và chính thống, tùy theo hoàn cảnh thời gian và nơi chốn, hợp với tính cách và trình độ của các tín hữu, những hình thức ấy, khi tôn vinh Mẹ, cũng làm cho tín hữu nhận biết, yêu mến và làm vinh danh Chúa Con đồng thời tuân giữ trọn vẹn các giới răn của Người, bởi lẽ vì Người mà muôn tạo vật được tạo thành (x. Cl 1,15-16), và Chúa Cha hằng hữu “đã muốn tất cả sự viên mãn hiện diện” ở nơi Người (Cl 1,19)." (LG, 66).

Các Kitô hữu luôn hướng về Mẹ, Đấng đã trở thành Mẹ Giáo hội và Mẹ nhân loại, với lòng tín thác con thảo, để khẩn cầu sự chuyển cầu hiền mẫu của Mẹ và để xin những điều chúng ta cần trong cuộc sống này hướng về hạnh phúc đời đời.