Bài giảng của Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên trong Thánh lễ Truyền chức Giám mục Gioan Baotixita Nguyễn Quang Tuyến

Toàn văn Bài giảng của Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên, Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam, trong Thánh lễ Truyền chức Giám mục Gioan Baotixita Nguyễn Quang Tuyến vào lúc 8g30 thứ Ba, ngày 23 tháng 6 năm 2026 tại Trung tâm Mục vụ Tổng Giáo phận Sài Gòn.

Kính thưa cộng đoàn phụng vụ,

Trong thời gian một tuần lễ, Hội Thánh Công giáo tại Việt Nam cử hành hai biến cố quan trọng. Cách đây đúng một tuần, ngày 16 tháng 6, nghi thức truyền chức cho Đức Giám mục Gioan Baotixita Nguyễn Quốc Hưng, Giám mục phó của Giáo phận Quy Nhơn, đã được cử hành. Và hôm nay, cùng với Tổng Giáo phận Sài Gòn, chúng ta chia sẻ niềm vui và dâng lời tạ ơn Chúa trong Thánh lễ Truyền chức Giám mục cho Đức Cha Gioan Baotixita Nguyễn Quang Tuyến, Giám mục Phụ tá Tổng Giáo phận Sài Gòn.

Chúng ta thấy các vị tân giám mục đều là những vị trẻ trung, nhiều kinh nghiệm và đầy nhiệt huyết tông đồ. Và đó là những dấu hiệu cho tương lai của Hội Thánh Chúa tại Việt Nam. Chúng ta cầu nguyện để xin Chúa sai đến cánh đồng truyền giáo tại Việt Nam nhiều vị chủ chăn khôn ngoan, thánh thiện như Chúa mong muốn và như Dân Chúa mong muốn.

Giám mục là dấu chỉ hiệp nhất và cầu nối hiệp thông

Giám mục là những người kế vị các thánh Tông đồ, là dấu chỉ hữu hiệu của sự hợp nhất của Giáo hội địa phương, và đồng thời là chiếc cầu nối giữa cộng đoàn Giáo hội địa phương với Đức Thánh Cha, người kế vị của thánh Phêrô và đại diện của Chúa Kitô ở trần gian; cũng là mối hiệp thông với Giáo hội hoàn vũ. Trong một thế giới hỗn loạn, bị xâu xé và tổn thương bởi chiến tranh, hận thù, và bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi lối sống vô thần, chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa thực dụng, nhiệm vụ mục tử của giám mục xem ra càng ngày càng phải đối diện với nhiều khó khăn và thử thách. Và những khó khăn thử thách ấy mang những diện mạo mới.

Đức Thánh Cha Lêô XIV, vị mục tử tối cao của Hội Thánh Công giáo, đã cảm nhận được điều này. Trong cuộc gặp gỡ với các giám mục thuộc Hội đồng Giám mục Ý ngày 28 tháng 5 năm 2026 vừa qua, Đức Thánh Cha đã nói với các giám mục hiện diện về bối cảnh xã hội, về những nhu cầu mục vụ và những thách đố trong thời hiện nay. Đồng thời, ngài mời gọi các giám mục lưu ý đến hai nhân đức, hai yếu tố, và ngài nhắc đến hai khái niệm này. Một là lắng nghe, và hai là can đảm.

Trước hết đó là lắng nghe: lắng nghe Lời Chúa, lắng nghe Chúa Thánh Thần, lắng nghe Dân Chúa, lắng nghe những dấu chỉ của thời đại và lắng nghe những thách thức về thói quen mục vụ. Lắng nghe là lời mời gọi của Hội Thánh trải dài qua Thượng Hội đồng Giám mục về Hiệp hành tháng 10 năm 2023 và tháng 10 năm 2024. Và tinh thần hiệp hành vẫn đang được mời gọi để cụ thể hóa tại các Giáo hội địa phương. Ngài mời gọi các giám mục trước những thách đố cam go của thời đại mới hãy can đảm. Trong một đoạn văn ngắn mà Đức Thánh Cha nhắc tới tám lần chữ can đảm. Điều đó cho thấy sứ vụ mục tử của các giám mục trong xã hội hôm nay đầy những cam go và thử thách.

Xin trích dẫn nguyên văn.  Đức Thánh Cha mời gọi các giám mục hãy can đảm để sống điều cốt yếu. Hãy can đảm để xây dựng những cộng đoàn bớt bận tâm đến việc bảo tồn những gì đã có, nhưng tự do hơn trong việc loan báo Đức Kitô. Hãy can đảm để thực hiện một nền huấn giáo trở thành hành trình khai tâm và đào luyện liên lỉ trong đời sống Kitô hữu. Hãy can đảm để xây dựng những giáo xứ biết đón tiếp và mang tinh thần truyền giáo, nơi các gia đình được quy tụ và được đổi mới nhờ sức sống của Tin Mừng. Hãy can đảm để phát huy những cơ chế tham gia sinh động. Hãy can đảm để lắng nghe người trẻ mà không tìm cách làm giảm nhẹ hay kiểm soát những vấn nạn của họ. Hãy can đảm để những người nghèo được loan báo Tin Mừng. Và sau hết, hãy can đảm để xây dựng một cơ cấu cấp quốc gia càng ngày càng phục vụ tốt hơn cho sự hiệp thông truyền giáo của các Giáo hội.

Và Đức Thánh Cha kết luận lời mời gọi của ngài: Khi anh em làm như thế, anh em cùng với Giáo hội Công giáo tại quốc gia này, khẳng định với thế giới ngày hôm nay: Chúng tôi đã gặp Đấng Messia. Đó là câu tuyên bố của thánh tông đồ Anrê, một trong những môn đệ đầu tiên sau khi gặp gỡ Chúa Giêsu. Một ngày nọ, Anrê và một môn đệ khác vốn là môn đệ của thánh Gioan Tẩy Giả. Khi thấy Chúa Giêsu đi ngang qua, thánh Gioan đã giới thiệu: “Đây là Chiên Thiên Chúa”. Hai ông đã đi theo Người và ở với Người ngày hôm ấy. Hôm sau trở về, Anrê khẳng định với người em của mình là Simon rằng: “Chúng tôi đã gặp Đấng Messia”. Khi dùng đến tám lần chữ can đảm khi nói với các giám mục Ý để đưa ra những bối cảnh xã hội hiện tại, dường như Đức Thánh Cha muốn gọi tên cụ thể của những thách đố hôm nay, muốn xác định những không gian và những mô hình mục vụ mới, và đồng thời cũng đề nghị những điểm đến của nhà truyền giáo hôm nay trong bối cảnh xã hội mới. Và những gì Đức Thánh Cha nói với các giám mục Ý, thưa cộng đoàn thân mến, cũng phù hợp với tất cả chúng ta.

Sứ mạng loan báo Đức Kitô tại Việt Nam

Tại đất nước Việt Nam mang hình chữ S thân thương, cho đến hôm nay người Công giáo mới chỉ đạt được 8% trên tổng số dân số hơn 100 triệu. Chúng ta đang được mời gọi: hàng giáo sĩ, tu sĩ và giáo dân khẳng định với hàng trăm triệu người Việt Nam hôm nay: Chúng tôi đã gặp Đấng Messia. Đấng Messia, Đức Kitô, đang sống. Người đang chúc phúc, Người đang tha thứ, Người đang nâng đỡ chúng tôi, và Người ở với chúng tôi trên mọi nẻo đường. Sự can đảm mà Đức Thánh Cha nói tới không phải chỉ là sự khôn ngoan tính toán của con người, nhưng đó chính là sự can đảm mà Chúa Thánh Thần đã ban. Bởi vì ơn sức mạnh là một trong bảy ơn mà Chúa Thánh Thần ban cho chúng ta.

Bài Tin Mừng được chọn trước cho Thánh lễ hôm nay lẽ ra phải là bài Tin Mừng cũng trích Tin Mừng thánh Gioan, nhưng kể lại cuộc gặp gỡ đầu tiên giữa Đấng Phục sinh với các môn đệ. Lúc đó là buổi chiều ngày Phục sinh, ngày Chúa Giêsu sống lại từ cõi chết, tức là ngày thứ nhất trong tuần. Các môn đệ đang hoang mang, họ sợ người Do Thái đến hành hung nên các cửa nhà đều đóng kín. Chính lúc đó, Đấng Phục sinh đã đến với họ. Đối với Đấng Phục sinh, những giới hạn về không gian và thời gian không thể chi phối, bởi thân xác Người đã hoàn toàn trở thành linh thiêng. Người vừa rất quen thuộc nhưng đồng thời cũng rất lạ lẫm đối với các Tông đồ. Vì thế, chỉ khi Chúa cho các ông xem vết thương ở tay và cạnh sườn thì các ông mới nhận ra Người. Tâm trạng hoang mang trở thành niềm vui vỡ òa. Và cùng với niềm vui được gặp lại Thầy mình đã sống lại, Chúa Giêsu chúc bình an cho các ông. Và với sự bình an, Người ban cho các ông Chúa Thánh Thần. Chúa Giêsu đã thực hiện lời Người hứa trước đó: “Thầy sẽ xin với Chúa Cha, và Người sẽ ban cho các con một Đấng Phù Trợ khác để Ngài ở với các con luôn mãi.”

Chúa Thánh Thần hiện diện trong cộng đoàn đức tin

Theo Tin Mừng Thánh Gioan, chính buổi chiều Phục sinh, Chúa Thánh Thần đã đến với các Tông đồ, đến với cộng đoàn nhỏ bé của những người tin vào Chúa Giêsu, và Chúa ban cho họ sức mạnh. Thánh Phêrô và các thánh Tông đồ ngay từ ban đầu đã ý thức được ơn của Chúa Thánh Thần và sự hiện diện của Người nơi cộng đoàn đức tin thời sơ khởi. Chính vì thế mà khi hiện diện trước công nghị Do Thái, thánh Phêrô đã can đảm khẳng định rằng: “Cùng với Thánh Thần, Đấng mà Thiên Chúa ban cho những ai vâng lời Người, chúng tôi xin làm chứng Đức Giêsu thành Nazareth, Đấng mà các ông đã giết chết. Người đã phục sinh, Người đã sống lại và Người đang hiện diện giữa chúng tôi.”

Trong lời tuyên bố của Công đồng Giêrusalem thứ nhất vào khoảng năm 46 sau Công nguyên, các Tông đồ đã nói với các cộng đoàn đức tin: “Thánh Thần và chúng tôi đã quyết định.” Như thế, Thánh Thần của Đức Giêsu Kitô hiện diện từ ngày Phục sinh và luôn luôn nâng đỡ các Tông đồ, nâng đỡ các cộng đoàn Giáo hội để họ hợp nhất với nhau, và đồng thời họ có sức mạnh siêu nhiên để loan báo Lời Chúa và làm chứng cho Đức Giêsu Phục sinh. Cũng nhờ tác động của Chúa Thánh Thần, Tin Mừng của Đức Giêsu nhanh chóng lan rộng.

Bài đọc một trích sách Công vụ Tông đồ kể lại hành trình truyền giáo của ông Barnaba cùng với Saolô đến với các vùng bên ngoài Giêrusalem. Trên những nẻo đường truyền giáo, Chúa Thánh Thần luôn chỉ bảo và hướng dẫn cho các Tông đồ. Ngài không cho phép các ông dừng lại lâu ở một nơi nào, nhưng truyền lệnh để Barnaba và Saolô tiếp tục lên đường, đi đến những địa danh mới mẻ mà được tác giả là thánh Luca kể lại trong bài đọc chúng ta vừa nghe. Đó là Xêlêucia, đi đảo Cyprô, đi đến Salamina, tức là đến với các dân tộc khác ngoài Do Thái. Hai mươi thế kỷ sau biến cố Phục sinh, Tin Mừng của Đức Giêsu đã đến với toàn thế giới. Và hôm nay, Chúa Thánh Thần vẫn đang hoạt động như Ngài đã hoạt động từ thuở ban đầu. Hôm nay, Giáo hội của Chúa Kitô vẫn đang viết lại lịch sử của mình giữa một thế giới đầy biến động, nhưng với niềm xác tín có Chúa Thánh Thần hoạt động.

Và kính thưa anh chị em, một trong những điều kỳ diệu của Chúa Thánh Thần đó là sự tiếp nối mang tính tông truyền trong thánh chức tư tế của Giao ước mới. Hôm nay, Tổng Giáo phận Sài Gòn vui mừng có thêm một Giám mục phụ tá: Đức Cha Tân cử Gioan Baotixita Nguyễn Quang Tuyến. Lát nữa đây, với nghi thức đặt tay của Đức Tổng Giám mục chủ phong, Đức Cha Gioan Baotixita của chúng ta sẽ nhận lấy Chúa Thánh Thần để trở thành người kế vị hợp pháp của các Tông đồ và là thành viên của Giám mục đoàn. Khi trao cây gậy mục tử cho vị tân chức, Đức Tổng Giám mục chủ phong nói: “Hiền huynh hãy nhận lấy chiếc gậy, dấu chỉ của nhiệm vụ mục tử, và hãy quan tâm đến toàn thể đoàn chiên mà Chúa Thánh Thần đã đặt hiền huynh làm Giám mục để cai quản Hội Thánh Chúa.” Theo lời này, chính Chúa Thánh Thần đã trao phó trách nhiệm mục tử cho một giám mục. Đồng thời, chính Chúa Thánh Thần soi sáng và ban sức mạnh thiêng liêng giúp cho vị mục tử đó chu toàn trách nhiệm của mình. Giám mục chỉ có thể thi hành các phận vụ nhờ ơn soi sáng và nâng đỡ của Chúa Thánh Thần.

Phương châm: “Hãy vâng nghe Thần Khí”

Đức Cha Gioan Baotixita của chúng ta đã ý thức được điều đó. Vì vậy, ngài đã chọn phương châm cho đời Giám mục của mình là: Hãy vâng nghe Thần Khí. Khẩu hiệu này được gợi hứng từ thư thứ nhất của thánh Phaolô Tông đồ gửi giáo dân Thessalonica: “Anh em đừng dập tắt Thần Khí, chớ khinh thường ơn nói tiên tri. Hãy cân nhắc mọi sự. Điều gì tốt thì giữ, còn điều xấu dưới bất cứ hình thức nào thì lánh cho xa”. Với châm ngôn này, Đức Tân Giám mục đặt để trọn vẹn đời sống và sứ vụ tông đồ của mình dưới sự dẫn dắt của Chúa Thánh Thần. Những ai vâng nghe theo Thần Khí và bước theo Thần Khí sẽ tìm được sự bình an và tìm được hướng đi cho đời mình cũng như hướng đi cho sứ vụ mục tử. Ở một nơi khác trong thư gửi giáo dân Galát, thánh Phaolô mời gọi mọi tín hữu hãy bước theo Thần Khí, và ngài đã liệt kê các hoa trái của Thần Khí. Có chín hoa trái của Thần Khí như sau: bác ái, hoan lạc, bình an, nhẫn nhục, nhân hậu, từ tâm, trung tín, hiền hòa và tiết độ.

Và nếu bài đọc một và bài Tin Mừng nhắc đến vai trò của Chúa Thánh Thần trong đời sống và sứ mạng của Giáo hội, thì bài đọc hai lại là lời khuyên nhủ dành cho vị tiến chức. Thánh Phaolô khuyên ông Timôthê là người môn sinh yêu quý của mình như sau: “Anh hãy khơi dậy đặc sủng của Thiên Chúa, đặc sủng anh đã nhận được khi tôi đặt tay trên anh. Vì Thiên Chúa đã chẳng ban cho chúng ta một Thần Khí làm cho chúng ta trở nên nhút nhát, nhưng là một Thần Khí khiến chúng ta được đầy sức mạnh, tình thương và biết tự chủ.” Khơi lại đặc sủng trong thư gửi cho ông Timôthê cũng là đừng dập tắt Thần Khí trong thư của Phaolô gửi cho giáo dân Thessalonica. Thánh Phaolô viết thư này khi ngài đang ở trong tù. Thông thường chúng ta thấy người ở bên ngoài động viên người ở trong tù. Trường hợp này thì ngược lại, Phaolô chấp nhận cảnh tù đầy với niềm xác tín vào quyền năng và tình yêu thương của Thiên Chúa, như ông đã khẳng định với Timôthê: “Tôi biết tôi tin vào Đấng nào.” Và ông cũng nói lên trải nghiệm của mình: Chúa nói với ông, ơn Ta đủ cho con. Vì thế, ông khích lệ, động viên, nâng đỡ người môn sinh của mình: “Anh đừng hổ thẹn vì phải làm chứng cho Chúa chúng ta. Cũng đừng hổ thẹn vì tôi, người tù của Chúa. Nhưng dựa vào sức mạnh của Thiên Chúa, anh hãy đồng lao cộng khổ với tôi để loan báo Tin Mừng.” Ước chi tâm tình của thánh Phaolô giúp cho Đức Cha Tân cử của chúng ta cảm nhận được niềm vui và sức mạnh trong khi thi hành sứ vụ mục tử.

Lãnh đạo theo phong cách Đức Giêsu là phục vụ

Kính thưa Đức Cha Tân cử Gioan Baotixita, hôm nay, Đức Cha được mời gọi để trở thành người lãnh đạo và đồng thời Đức Cha cũng được mời gọi để trở thành người phục vụ. Bởi lãnh đạo theo phong cách của Đức Giêsu chính là phục vụ. Đức Giêsu đã khẳng định: “Ai muốn làm lớn thì hãy phục vụ anh em mình. Bởi vì Con Người đến trần gian không phải để được người ta phục vụ, nhưng để phục vụ và hiến mạng sống mình làm giá chuộc cho nhiều người”. Đức Cha đã trải qua 23 năm trong thiên chức linh mục, đã làm cha xứ, đã làm hạt trưởng, linh hướng Cộng đoàn Cursillo, linh hướng Cộng đoàn Emmanuel và Trưởng ban Mục vụ Gia đình. Chắc chắn những năm tháng ấy và những sứ vụ được trao phó ấy, Đức Cha đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm để cùng với Đức Tổng Giám mục, vị thuyền trưởng của con tàu có tên là Tổng Giáo phận Sài Gòn; và cùng với Đức Cha Phụ tá, cùng với các giáo sĩ, tu sĩ và giáo dân của Tổng Giáo phận Sài Gòn, nhiệt thành loan báo Đức Giêsu Kitô cho thế giới hôm nay.

Trong bài phỏng vấn báo chí ngày 21 tháng 4 năm 2026 vừa qua, khi được hỏi về những thao thức mục vụ, Đức Cha đã trả lời: “Đối với cộng đoàn Dân Chúa, tôi tha thiết ước mong tất cả cùng hiệp thông chung chia những cảm thức của Mẹ Giáo hội giữa một xã hội nhiều phân cực; tôn trọng và lắng nghe lẫn nhau trong đức mến; cùng hiệp hành cộng tác bằng những dấn thân mục vụ cụ thể, chứ không phải bằng những công thức và lý thuyết. Đức tin cá nhân cũng như cộng đoàn mạnh mẽ và chiều sâu, dựa trên Lời Chúa, ân sủng các bí tích và cầu nguyện chuyên chăm.” Đó là thao thức, mong muốn và lời cầu nguyện của Đức Cha. Xin Chúa Thánh Thần luôn soi sáng và giúp sức để những thao thức của Đức Cha được trở thành hiện thực ở bất cứ nơi nào mà Đức Cha được Hội Thánh mời gọi dấn thân phục vụ.

Kính thưa cộng đoàn, thánh lễ truyền chức Giám mục hôm nay được cử hành trước ngày lễ sinh nhật thánh Gioan Tẩy Giả. Người được Đức Giêsu khen ngợi là người cao trọng nhất trong số những phàm nhân đã lọt lòng mẹ. Thánh nhân là vị ngôn sứ đã can đảm bảo vệ sự thật, dám lên án và phê phán vua Hêrôđê vì những hành động vô luân của ông. Chúng ta cầu nguyện cho Đức Tân Giám mục noi gương vị thánh bổn mạng của mình, can đảm thi hành sứ mạng mục tử để quy tụ đoàn chiên thành một gia đình trọn vẹn. Nơi đó, mọi người luôn sống trong sự hiệp thông đức ái, cùng nỗ lực nhiệt thành xây dựng Nhiệm Thể Chúa Kitô ở trần gian. Amen.